लिङ्गपुराणम्

कलियुगे समाप्त्यन्ते जनाः केवलं आत्मरक्षणे प्रवृत्ताः भवन्ति। ग्रामाः चौरैः पीड्यन्ते, चत्वराणि च त्रिशूलधारिभिः शिवभक्तैः आक्रान्तानि भवन्ति। तदा स्त्रियः मुक्तकेश्यः स्युः; यदा देवेन युगान्तस्य घोषः क्रियते तदा विचित्रवृष्टयः अपि भवन्ति। अधमयुगे सर्वे वणिजः भ्रष्टाः, मिथ्यावृत्त्या जीवन्तः, मायामयस्वरूपैः परिवृताः स्युः। जनाः बहून्यपि यज्ञान् कुर्वन्ति, किन्तु स्वजनैः सह कठोरवचनानि भाषन्ते, न सत्यं वदन्ति, अपवादपूर्णाश्च भवन्ति। यदा युगस्य पतनं भवति, तदा कश्चन सुकृत्यस्य प्रत्युपकारं न करोति; अपवादिनः पतन्ति, एष युगान्तस्य लक्षणम्। पृथिवी राजन्यवर्जिता, न धान्येन न धनद्रव्येण आच्छादिता, देशाः नगराणि च शून्यानि भवन्ति। पृथिवी अल्पजलफलदायिनी स्यात्; रक्षिता रक्षितुं न शक्नुवन्ति, अधर्मिष्ठाः नृपाश्चोत्पद्यन्ते। परधनचौराः, परदारापहृतारः, कामवशाः, दुष्टचित्ताः, अधमाः, हिंसारताः च जनाः दृश्यन्ते। जनाः सदाचारं त्यजन्ति, मुक्तकेशाः त्रिशूलधारिणश्च भवन्ति; युगान्ते षोडशवर्षे बालकाः जायन्ते। श्वेतदन्तत्वचा नेत्राः, मुण्डितशिरसः, काषायवस्त्रधारिणः शूद्राः धर्मानुष्ठानं कुर्वन्ति युगान्तसमीपे। धान्यचौराः, दृढवस्त्रकामिनः, चौर्ये चौर्यं चौराच्चौरः चौर्यं कुर्वन्ति। यदा यथोचितकर्म नश्यति, जगत् निष्क्रियं भवति, तदा कीटमूषिकसर्पाः मानवान् बाधन्ते। तस्मिन्काले समृद्धिः, सुरक्षा, आरोग्यं, सामर्थ्यं च दुर्लभं भवति; जनाः क्षुधया भयेन च पीडिता कौशिकीदेशेषु शरणं यान्ति। दुःखेनाभिभूतानां शतवर्षपर्यन्तं परमायुः स्यात्; तदा कलियुगे वेदाः न दृश्यन्ते। यज्ञा नश्यन्ति, केवलमधर्मेण पीड्यन्ते; काषायवस्त्रधारिणः, बन्धनरहिताः, बहुकपालिनश्च दृश्यन्ते। केचन वेदान् विक्रयन्ति, अन्ये तीर्थानि विक्रयन्ति; केचिदपि कुटिलाः वर्णाश्रमविधानं विघ्नयन्ति। तदा कलियुगे समुपस्थिते तादृशा जनाः उत्पद्यन्ते; तस्मिन्काले शूद्राः धर्मार्थनिपुणाः वेदाध्ययनं कुर्वन्ति। शूद्रवंशजा नृपाः अश्वमेधयज्ञं कुर्वन्ति, स्त्रीबालगोवधं च, परस्परवधं चापि। तस्मिन्काले जनाः परस्परं क्लेशं ददाति; दुःखं बहुलं, अल्पायुषः, शरीराणि क्षीणानि, सर्वे रोगपीडिताश्च भवन्ति। अधर्मासक्त्या कलियुगं तमसा आवृतमिति कथ्यते; जनानां मध्ये ब्रह्मघातादिकानि कर्माणि दृश्यन्ते। अतः कलिप्रवेशे आयुः, बलं, रूपं च क्षीयन्ते; तदा शीघ्रमेव मनुष्याः स्वान्तं प्राप्नुवन्ति। ये च कल्यांते श्रेष्ठा द्विजाः धर्मं आचरन्ति, ये शास्त्रोक्तं धर्मं अनसूयया अनुतिष्ठन्ति, ते धन्याः। त्रेतायां धर्मः वार्षिकः, द्वापरे मासिकः स्मृतः; कलौ तु विपदनुसारं प्राज्ञाः प्रतिदिनं धर्मानुष्ठानं कुर्वन्ति। एषा कलियुगस्य स्थितिः; अद्य मे शृणु तस्य संध्यांशस्य वृत्तान्तम्। प्रतियुगे त्रयो भागाः सिद्धेः नश्यन्ति। युगानां च संध्यांशः चात्र स्वस्वभागेन स्थितः; संध्यायाः स्वरूपं स्वभागे चतुर्थांशेन स्थाप्यते। एवं युगान्ते संध्यांशकाले समुपस्थिते, तेषां पापजनानां विनाशाय नृपतिः उदेति। सोमवंशे प्रमिति नामकः स्मृतः; सः पूर्वे स्वायम्भुवे काले अंशेन पुरुषः आसीत्। सः विंशतिवर्षं सम्पूर्ण्य पृथिवीं परिभ्रमति, अश्वरत्नरथगजैः सैन्येन सह। सः शस्त्रधारिभिः शतसहस्रैः ब्राह्मणैः परिवृतः, सहस्रशः म्लेच्छान् हन्ति। सः सर्वान् शूद्रवंशजान् नृपतीन् हत्वा, सर्वान् कुटिलान् पूर्णतः संहारयति प्रभुः इव। ये च नातिधार्मिकाः, तान् सर्वत्र हन्ति, संकरजातान् तेषां चानुयायिनः अपि। सः कर्मचक्रं प्रवर्त्य शक्तिमान्, म्लेच्छान् क्षपयति; सर्वेषां भूतानां अजेयः, पृथिवीं विचरति। अत्र अंशेन मानवः जातः, प्रमिति नामकः पूर्वजन्मनि विष्णुरेव देवता आसीत् इति प्रसिद्धम्। सोमवंशात् कलियुगे समाप्ते प्रभुः द्वात्रिंशे वर्षे विंशत्यब्दपर्यन्तं यात्रां आरभते। सः शतसहस्रशः भूतानि संहारयन्, पृथिव्यां केवलं बीजानि शेषयति, तस्य क्रूरकर्मणा। परस्परकारणैः सह सहसा कोपेन च, सः सर्वान् अधर्मिष्ठान् बहून् निगृह्य संहारयति। सः स्वैः अनुयायिभिः सह गङ्गायमुनयोः मध्ये वसति; किञ्चित्कालानन्तरं सः तत्रैव मन्त्रिभिः सैन्येन च तिष्ठति। सः सर्वान् नृपतीन् सहस्रशः म्लेच्छांश्च अपाकरोति; युगसंध्यायां युगान्ते समुपस्थिते। यदा केवलं किञ्चन जनाः अवशिष्टाः, तेऽपि लोभेन गृहीताः, सर्वथा अनियन्त्रिताः भवन्ति। ते परस्परं नमित्वापि हिंसां कुर्वन्ति; राजानः अभावे, युगस्य नियोगेन, अनिश्चितता व्याप्यते।