लिङ्गपुराणम्

तदा वेदशाखानां प्रसारः, धर्माणां सम्मोहः, वर्णाश्रमनाशः, कामद्वेषौ च अभवताम्। द्वापरे तु रागः, लोभः, मदः च प्रवर्तन्ते; तत्रैव व्यासेन वेदाः चत्वारः कृताः, द्वापरादिषु च। त्रेतायां तु एकः वेदः चतुर्विधः स्थाप्यते; आयुः ह्रासात् द्वापरे पुनः विभागः क्रियते। पुनः ऋषिपुत्रैः भेदाः समुपजायन्ते, मन्त्रब्राह्मणव्यवस्थायाम्, स्वरवर्णभेदेषु च। ऋक्, यजुः, साम् संहिताः बुद्धिमद्भिः संकलिताः; सामान्याः, विकृताः च, स्वस्वैः ऋषिभिः पृथक् स्थापिताः। ब्राह्मणानि, कल्पसूत्राणि, मन्त्रविवरणानि— किञ्चिद् तैः अनुगम्यन्ते, अन्ये तु पूर्वैः एव तिष्ठन्ति। इतिहासपुराणानि कालभारात् विभक्तानि; ब्राह्म, पाद्म, वैष्णव, शैव, भागवत च। भविष्यम्, नारदम्, मार्कण्डेयम्, आग्नेयम्, ब्रह्मवैवर्तम्, लैङ्गम्, वाराहम् अपि। वामनम्, कूर्मम्, मात्स्यम्, गारुडम्, स्कान्दम्, ब्रह्माण्डम्— एवं तेषां विभागः कथ्यते। शुभे द्वापरे लैङ्गपुराणम् एकादशधा विभक्तम्— मनुः, त्रिः, विष्णुः, हारितः, याज्ञवल्क्यः, उशनस्, अङ्गिराः। यमः, आपस्तम्बः, संवर्तः, कात्यायनः, बृहस्पतिः, पराशरः, व्यासः, शङ्खः, लिखितः, दक्षः, गौतमः। शातातपः, वसिष्ठः— एवं अन्यैः सह सहस्रशः; तत्र शुष्कता, मृत्युः, रोगाः, अन्यश्च क्लेशाः अभवन्। वाक्-मनः-कर्मजैः दुःखैः वैराग्यम् जायते; वैराग्याद् मोक्षविचारः उत्पद्यते। विचारेण वैराग्यं, वैराग्याद् दोषदर्शनम्, दोषदर्शनात् द्वापरे ज्ञानम् अभवन्। द्वापरे रजस्तमःयुक्तं आचारः प्रसिद्धः; कृतयुगे धर्मः स्थितः, त्रेतायां धर्मः प्रवर्तते। द्वापरे धर्मः विक्षिप्तः, कलियुगे धर्मनाशः। तिष्ये, मायामसू, तपस्विनां हनने च, तत्र जनाः तमोभिः विक्षिप्तेन्द्रियाः तादृशानि कर्माणि कुर्वन्ति। कलौ प्रमादः, रोगः, सततं क्षुधा, भयम्, शुष्कभीः, भूमिक्लेशः च प्रवर्तन्ति। तत्र शास्त्रस्य अधिकारः नास्ति, अधर्मः प्रबलः; अधार्मिकाः अनियमिताः, क्रोधयुक्ताः, अल्पबुद्धयः च। लोभिनः मिथ्या वदन्ति; तिष्ये दुष्टसन्ततिः जायते— पापकर्मणः, अल्पविद्यः, दुष्टाचारः, अनवच्छिन्नगमनः च। ब्राह्मणानां कर्मदोषात् जनानां भयम् अभवत्; तत्र वेदाध्ययनं न, न द्विजैः यज्ञाः क्रियन्ते। पुरुषाः, क्षत्रियाः, सामान्यजनाः च पतन्ति; मन्त्रप्रयोगेन शूद्राः ब्राह्मणैः संबद्धाः। तत्र कलौ शय्यासनभोजनसाम्येन शूद्रबहवः राजानः ब्राह्मणान् पीडयन्ति। गर्भहत्या, वीरहत्या च जनानां मध्ये अभवत्; शूद्राः ब्राह्मणाचारम् अनुसरन्ति, ब्राह्मणाः शूद्राचारम्। चौराः राजकार्यं कुर्वन्ति, राजानः चौरवत् वर्तन्ते; एकपत्नीका न स्थास्यन्ति, अन्यगमनिन्यः वृद्धिं यास्यन्ति। वर्णाश्रमस्थापनं सर्वत्र नष्टम्; तदा भूमिः अल्पफलदायिनी, कदाचित् बहुफलदायिनी च। हे शिलाभक्ष, रक्षिता राजानः चौराः, दस्यवः च; सर्वे शूद्राः पण्डिताः, ब्राह्मणैः पूज्यन्ते। राजानः न क्षत्रियाः, ब्राह्मणाः शूद्रसेवायाम् जीवन्ति; द्विजान् उपविष्टान् दृष्ट्वा मूढाः नोत्थायन्ति। अल्पबुद्धयः शूद्राः श्रेष्ठद्विजान् ताडयन्ति; ब्राह्मणाः शूद्रमुख-कर्णे हस्तं स्थापयन्ति। तदा तं नम्रं भाषन्ते, नीचवत्; श्रेष्ठद्विज, शूद्राः ब्राह्मणमध्ये उच्चासने उपविशन्ति। ज्ञात्वा राजा कलौ न हिंसति, कालवशः; पुष्पैः, गन्धैः, शुभद्रव्यैः च। अल्पविद्या, अल्पश्री, अल्पबलयुक्ताः शूद्रपूजां कुर्वन्ति; गर्विताः शूद्राः द्विजश्रेष्ठान् न पश्यन्ति, हे ब्राह्मन्। सेवा-संभवम् दृष्ट्वा ब्राह्मणाः द्वारे तिष्ठन्ति; शूद्राः, शूद्रजीविनः च, वाहनस्थाने समवेताः। तत्र कलौ ब्राह्मणाः सेवां स्तुतिं च कुर्वन्ति; द्विजश्रेष्ठाः तपःयज्ञफलानि विक्रीणन्ति। कलौ बहवः तपस्विनः भविष्यन्ति; युगान्ते पुरुषाः अल्पाः, स्त्रियः बहवः। कलौ द्विजाः वेदज्ञानकर्माणि निन्दन्ति; कलौ महादेवः शङ्करः नीलरक्तवर्णः— विकृतरूपेण धर्मस्थापनार्थम् प्रकटते; ब्राह्मणाः शङ्करं यथाशक्ति सेवन्ति। कलिदोषान् जयित्वा परमं पदम् प्राप्नुवन्ति; वन्यजन्तवः बलिनः, गौः अल्पा। युगान्ते सत्पुरुषाणां निर्गमनम् ज्ञेयम्; तदा सूक्ष्मं, विस्तीर्णं, दुर्लभं, दानमूलं च। चतुर्वर्णाश्रमाणां शिथिलत्वे धर्मः क्षीयते; राजानः न रक्षन्ति, न करं गृह्णन्ति, अपि तु लुण्ठयन्ति।