लिङ्गपुराणम्

ततः स प्राचीनकल्पे पितामहः सर्वभूतहिताय पृथिवीं यत्नेन दुहित्वा औषधिवर्गं कृष्याधानात् समारभत्। तदनन्तरं जनाः जीवनार्थं कृष्ये प्रवृत्ताः, तत् जीविकायाः साधनमिति प्रसिद्धम्। अन्यथा तेतायुगान्ते औषधयः न स्थेयुः, तदा जलसम्भूताः हस्तजाता अपि बहवः उत्पन्नाः। तत्रापि, कालबलात्, जनाः क्रोधाभिभूताः, पुत्रपत्नीवित्तादीन् बलात् अपहृत्य एकमेकं गृह्णन्ति। एतद्विज्ञाय, सीमाव्यवस्थापनार्थं, पद्मजः भगवान् क्षत्रियान् सृजति, तेषां रक्षणाय। स स्वशक्त्या वर्णाश्रमव्यवस्थाम् आस्थापयत्; आचारजीविकाभ्यां विश्वात्मा तां रचयामास। तत्र तेतायुगे यज्ञदीक्षा क्रमशः प्रवृत्ता; केचित् पुण्यजनाः पशुयागं नाचरन्। ततः सर्वदर्शी विष्णुः बलात् यज्ञं कृतवान्; द्विजातयः तं स्तुतवन्तः, ततः स यज्ञः अहिंसकः अभवत्। द्वापरयुगे अपि जनानां मतभेदः समुत्पन्नः; मनः, कर्म, वाचा, जीविका कष्टेन लभ्यते। तदा सर्वभूतानां देहक्लेशात् क्रमशः लोभः, वेतनम्, व्यापारः, युद्धम्, सत्यमिथ्यात्वविचारः च अभवत्। वेदशाखाविस्तारः, धर्मभ्रंशः, वर्णाश्रमनाशः, कामद्वेषौ च तत्र दृष्टौ। द्वापरे रागः, लोभः, मदः च प्रबलः; व्यासः वेदं चतुर्धा कृतवान् द्वापरादिषु। तेतायुगे एकः वेदः चतुर्विधः स्थापितः; आयुः क्षयात् द्वापरे तस्य अधिकविभागः जातः। पुनः ऋषिपुत्रैः मन्त्रब्राह्मणविन्यासभेदात्, स्वराक्षरभेदात् विभागाः समुत्पन्नाः। ऋक्, यजुः, सामसङ्ग्रहाः बुद्धिमद्भिः संकलिताः; सामान्यविशिष्टभेदौ पृथक् पृथग् ऋषिभिः स्थापितौ। ब्राह्मणानि, कल्पसूत्राणि, मन्त्रव्याख्यानानि केचनान्ये, केचिद् पूर्वैः एव चरन्ति। इतिहासपुराणानि कालगौरवात् विभागितानि: ब्राह्म, पाद्म, वैष्णव, शैव, भागवत, भविष्यम्, नारद, मार्कण्डेय, आग्नेय, ब्रह्मवैवर्त, लिङ्ग, वाराह, वामन, कूर्म, मत्स्य, गरुड, स्कान्द, ब्रह्माण्ड। लिङ्गपुराणं द्वापरे एकादशविधं विभक्तम्: मनु, त्रि, विष्णु, हारित, याज्ञवल्क्य, उशनस्, अङ्गिरस्, यम, आपस्तम्ब, संवर्त, कात्यायन, बृहस्पति, पराशर, व्यास, शङ्ख, लिखित, दक्ष, गौतम, शातातप, वसिष्ठ, तथा अन्ये सहस्रशः। तत्रैव, अनावृष्टि, मृत्यु, रोगाद्युपद्रवः उत्पन्नः। वाङ्मनःकर्मजक्लेशात् वैराग्यः, ततो दुःखमोक्षविचारः, तस्मात् वैराग्यात् दोषदर्शनम्, ततो ज्ञानम् द्वापरे अभवत्। द्वापरे रागतमसात्मकं आचारः प्रसिद्धः; कृतयुगे धर्मः पूर्णः, तेतायुगे प्रबलः। द्वापरे धर्मः विक्षिप्तः, कलियुगे तु नष्टः। तिष्ये मायामसौ तपस्विवधः च, पुरुषाः तमसाभिभूतसञ्चेतनाः तादृशानि कर्माणि साधयन्ति। कलियुगे प्रमादः, रोगः, सततक्षुधा, भयम्, अनावृष्टिहेतुकद्रव्यम्, भूमिव्यवस्थायाः विकारः च प्रवर्तते। तत्र पुरुषेषु शास्त्रस्य अधिकारः नास्ति, अधर्मः प्रबलः; अधर्मिष्ठाः अनियमिताः, महाक्रोधिनः, अल्पबुद्धयः च। लोभिनः मिथ्यावदन्ति; तिष्ये दुष्टसन्ततिः जायते, दुष्कर्मणा, अल्पविद्या, दुराचारः, अयुक्तोपायः च। ब्राह्मणकर्मदोषात् जनानां भयम् उत्पद्यते; तस्मिन् काले वेदान् न पठन्ति, न द्विजातयः यज्ञं कुर्वन्ति। मनुष्याः, क्षत्रियाः, वैश्याः च पतन्ति; मन्त्रैः शूद्राः ब्राह्मणैः संबद्धाः। कलियुगे शय्यासनभोजनैः सह, शूद्रबहुलाः राजानः ब्राह्मणान् पीडयन्ति। गर्भहत्या, वीरहत्या च जनानां मध्ये समुत्पन्ना; शूद्राः ब्राह्मणाचारं, ब्राह्मणाः शूद्राचारं अनुचरन्ति। चौराः राजकार्यं धारयन्ति, राजानः चौरवद् आचरन्ति; एकपत्नीका न स्थास्यन्ति, परगमनिन्यः वर्धन्ति। वर्णाश्रमस्थापनं सर्वत्र नश्यति; भूमिः अल्पफलदायिनी, कदाचित् बहु फलदायिनी। शिलाभक्ष, रक्षार्थं राजानः चौराः च; सर्वे शूद्राः पण्डिताः, ब्राह्मणैः पूज्यन्ति। राजानः न क्षत्रियाः, ब्राह्मणाः शूद्रसेवया जीवन्ति; द्विजातीन् उपविष्टान् मूढाः न उत्तिष्ठन्ति। अल्पबुद्धयः शूद्राः श्रेष्ठद्विजातीन् ताडयन्ति; ब्राह्मणाः शूद्रमुखकर्णे हस्तं स्थापयन्ति। तस्मिन् काले, तं नम्रतया अधमवत् भाषन्ति; द्विजश्रेष्ठ, शूद्राः ब्राह्मणमध्ये उच्चासने उपविशति। एवं युगान्तरानुसारं धर्मस्य, वेदस्य, वर्णाश्रमस्य, आचारस्य च विकारः, विभेदः, पतनम्, तथा दुःखसंतापः, मोक्षविचारः, ज्ञानोत्पत्तिः च, सर्वं पुराणवचनानुसारं प्रवृत्तम्।