ततः, हे ब्रह्मर्षे, इन्द्रः साधुशिलादं पुनरुवाच—"यो न गर्भे जायते, यो मृत्युतोऽपि विमुक्तः, तादृशस्य पुत्रस्य आशां त्यज; आत्मसमं पुत्रं स्वीकुरुष्व।" तस्य वचः श्रुत्वा धर्मात्मा शिलादः, लोके सुप्रसिद्धः, पुनः शचीपतिं समभ्यभाषत—"भगवन्, गर्भरहितस्य जन्म श्रुतं मया, पद्मयोः सम्भवः, महेश्वराङ्कनिष्पत्तिश्च, ब्रह्मणश्च। पूर्वं च महेन्द्रवंशे, नारदादपि, एषा कथा श्रुता मया—कथं हि तत्र तथा जातमिति शीघ्रं वद। दक्षायणी दक्षकन्या, पद्मसम्भवो देवस्तस्याः सुतः; कथं सा हिरण्यगर्भकन्या, स च महाबलः तस्याः पुत्रः कथं?" तदा इन्द्रः प्राह—"साधु संशयोऽयं तव ब्राह्मण; हेतुम् अहं कथयामि। पुरुषकल्पे परं ब्रह्मणोऽयं वृत्तान्तः अभवत्। तत्र परमेश्वरः जनार्दनः, विश्वेश्वरः, मेघवाहनकल्पे सर्वाणि भूतानि ब्रह्माणं च सृष्टवान्। दिव्यसहस्रवर्षाणि, मेघरूपं धारयन्, नारायणः महादेवं पूजया सम्यक् बिभ्रदासीत्। स्वान्तर्गतम् हरिं दृष्ट्वा, शङ्करः महेश्वरः, सृजनशक्तिं ब्रह्मणा सहितं तस्मै दत्तवान्। तदा स काल्पो मेघवाहन इति नाम्ना प्रसिद्धः; तं दृष्ट्वा हिरण्यगर्भः तस्य शरीरे जातः।" "जनार्दनस्य सुतः तपसा शंकरमवाप्य प्राह—'भगवन्, वामपार्श्वात् विष्णुः, दक्षिणपार्श्वात् अहं जातः।' अहं च, अच्युतः च, समस्तं जगत् सृजाव; स जगदात्मा मेघरूपं धारयन् दिवानिशं नौ बिभ्रदासीत्। विष्णुः त्वां, देवदेव, जगद्गुरो, आनयत्; अहं तव भक्तः, शङ्कर, नारायणात् अपि। कृपां कुरु, सर्वं ददातु मे, त्वं सर्वात्मा प्रभो। ततः तव प्रसादात् स भाग्यवान् क्षणेन सर्वात्मभावं प्राप्तवान्।" "स शीघ्रं गत्वा, एकार्णवशुद्धधाम्नि, घोरतमसि, परमपुरुषं ददर्श। दिव्ये स्थले स्वर्णमणिविभूषिते, मनसा विनिर्मिते, दुष्टैः अगम्ये, पुण्यैः एव गम्ये, सनकादिभिः अप्यदृष्टे। तत्र अजः लोकहृदयालयं पुरुषं अनन्तशेषशयने स्थितं, पद्मलोचनं अपश्यत्। शङ्खचक्रगदापद्मधरं, चतुर्भुजं, सर्वाभरणभूषितं, पूर्णचन्द्रनिभं। श्रीवत्सलाञ्छितं, प्रसन्नवदनं, जनार्दनं, लक्ष्मीकरसंस्पृष्टपदद्वयं। कालरूपतिमिरस्वरूपं, रजसा समस्तसृष्टिक्रीडां कुर्वन्तं परमात्मानं। सत्त्वेन सर्वभूतस्थापनं, परमेश्वरं, सर्वात्मानं, महात्मानं।" "स क्षीरसागरे अमृतमये योगनिद्रां स्थितं दृष्ट्वा, ब्रह्मा भगवन्तं जनार्दनं प्राह—'तव प्रसादात् पूर्ववत् त्वां ग्रसिष्यामि, यतोऽहं त्वमेव।' स तु भगवान् स्मितपूर्वकं पितामहमुत्थापयत्। स बलभद्रः तमवलोक्य, सस्मितं तमण्डजं प्रविश्य, तेन महात्मना लीनः। ततः ब्रह्मा तमच्युतं भ्रूयोः मध्ये ससर्ज; स च सृष्टः हरिः तत्र स्थितवान्।" "एतेन कालान्तरेण, सर्वदेवतामूलभूतः रुद्रः, पूर्वदत्तवरप्रभावात् उग्ररूपं धृत्वा तत्र समुपस्थितः। तत्र विष्णुः, विश्वात्मा, परमेश्वरः, ब्रह्माणं हरिं च अनुपमां कृपां दातुं समुपागमत्। तदा तौ देवौ, एकत्र आगत्य, सर्वदेवत्मानं, कालाग्निसदृशं, प्रभुं भवं दृष्टवन्तौ। तं उग्रजटिलं शर्वं दूरादेव स्तुत्वा, प्रणम्य, वरदं भक्त्या नतमूर्धनौ।" "भवः, स भगवान्, ब्रह्माणं जनार्दनं च प्रीयया द्रष्ट्वा तत्रैव अन्तर्धानमगात्।" "महेश्वरस्य तत्रान्तर्धाने, जनार्दनः तमभिवाद्य, पद्मसम्भवं ब्रह्माणमुवाच—'सर्वेश्वरः, विश्वनाथः, शङ्करः, सर्वव्यापी, स एव नः शरण्यः महेश्वरः। ब्रह्मन्, अहं महात्मनः शङ्करस्य वामभागे जातः, त्वं तु भवदेवस्य दक्षिणभागे जातः। मुनयः मां प्रधानं प्रकृतिं, अव्यक्तमजं वदन्ति; त्वां तु पुरुषमाहुः। एवं महादेवः अस्माकं कारणं, सर्वलोकनाथः, अव्ययः प्रभुः इति कथ्यते।'" "ततः तस्यामृतस्याज्ञया, पद्मयोनि ब्रह्मा रुद्रं वरदं पूज्यं स्तुत्वा प्रणनाम।" "अनन्तरं जनार्दनः वराहरूपं धारयित्वा, निमग्नां पृथिवीं यथापूर्वं स्थापयामास। प्रभुः पुनः नद्यः, प्रवाहांश्च, समुद्रांश्च ससर्ज; पृथिवीं समां कृत्वा, विवरशैलरहितां चकार। स पर्वतरूपं धारयित्वा, सर्वान् गिरिं पृथिव्यां स्थापितवान्; चतुर् लोकान् भूआदीन् ससर्ज। ततः स भाग्यवान्, सृष्टिकामः, अण्डजादीन्, देवांश्च, मनुष्यांश्च ससर्ज।" एवं साक्षात् श्रुतेभ्यः श्लोकभ्यः, परमपुरुषस्य सृष्ट्यादिकं, महेश्वरविरचितं जगदुत्पत्तिं, विष्णोः करुणां, ब्रह्मणः स्तुतिं, रुद्रस्य प्रादुर्भावं च, शास्त्रानुसारं, पावनया कथया निवेदितम्।