लिङ्गपुराणम्

ये सदा महादेवे चित्तं निबद्धवन्तः, ऊर्ध्वरेतसः, वाङ्-मनः-कायसंयताः, महादेवं पूजयन्ति। ते रुद्रलोकं प्राप्त्वा पुनर्नावतिष्ठन्ति; अतः अयं व्रतः दिव्यः, गुह्यः, प्रकाशलिङ्गचिह्नितानां हिताय निर्दिष्टः। ये भस्मव्रतधारिणः, मुण्डिनः, विविधव्रतानुष्ठानशीलाः, तान् धीराः न निन्देयुः, न च तेषां भोजनं लङ्घयेत्। न तान् हास्यं कुर्यात्, न चाप्रियं वदेत्, नात्र न क्वचित् अनिष्टया बुद्ध्या; यः तान् अवमन्यते, स मोहात् महादेवं एव अवमन्यते। यः तु एतान् सततं पूजयति, स एव शंकरं पूजयति; एवं स भगवान् लोकानां हितकाम्यया, सर्वयुगेषु महायोगी भस्मलिप्तः एवं क्रीडति। एषा वृत्तिः समाचरणीया, हे पुण्यवन्तः, ततो भवेत् सिद्धिः। एतत् परमं पदं, यद् शिवेन प्रोक्तम्, अत्र तुल्यं नास्ति, महाभयविनाशकारणं च। येषां चित्तं संसर्गलोभमोहविनिर्मुक्तं, ते शीघ्रं भीमाय शिरसा प्रणमन्ति। ततः प्रसन्नाः ब्राह्मणाः, एतदुपदेशं शृत्वा, शुद्धचन्दनतोयेन, कुशपुष्पयुतं जलं गृहित्वा, महेश्वरं महता कुम्भेन अभिषिञ्चन्ति, विविधगुह्यस्तोत्रैः, घण्टानिनादैः च। "देवदेवाय नमः, महादेवाय नमः, अर्धाङ्गिन्यै नमः, सांख्ययोगप्रवर्तकाय नमः।" मेघारूढकृष्णाय, गजचर्माम्बरधारिणे, कृष्णमृगचर्मोपवीतिने, नागयज्ञोपवीतिने च। सुकृतकुण्डलाभरणाय, देवैः कृतमाल्यधारिणे, पशुपतिचर्मवसनाय, विश्वविख्याताय शंकराय नमः। ततः तैः प्रसन्नः महेश्वरः तान् मुनीन् उवाच—"तपसा तुष्टोऽस्मि, वरं वृणुध्वम्।" तदा सर्वे मुनयः—भृगु, अङ्गिराः, वसिष्ठः, विश्वामित्रः—महेश्वराय प्रणम्य, गौतमः, अत्रिः, शुकेशः, पुलस्त्यः, पुलहः, क्रतुः, मरीचिः, कश्यपः, कण्वः, सम्वर्तः च—सर्वे महादेवं प्रणम्य, ऊचुः—"भस्मस्नानस्य, नग्नत्वस्य, वामाचारस्य, विरुद्धाचारस्य च—किं कार्यं किं वा अकार्यं? तद् वक्ष्यतु।" तद् वचः श्रुत्वा, भगवान् परमेश्वरः सस्मितं तान् मुनिश्रेष्ठान् निरीक्ष्य इदं वचनम् उवाच—"शृणुत, सर्वं वः कथयामि। अहम् अग्निः, सोमकर्ता च, सोमोऽप्यग्न्याश्रितः। अग्निः एषां सृष्टिं बिभर्ति, पुनः पुनः लोकहिताय चराचरं जगत् अग्निना दग्धम्। सर्वं भस्मना परमशुद्धं भवति; भस्मशक्त्या सन्नद्धः, तेन सर्वेषां सत्त्वानां अभ्यङ्गः क्रियते। यः हुतं कृत्वा त्र्यायुषः जीवति, स भस्मशक्त्या सर्वपापैः विमुक्तः। यत् प्रकाशते तत् 'भस्म' इति उच्यते, यत् पावयति तत् अपि; तस्य सेवनात् सर्वपापविनाशः, अतः भस्म इति। पितरः तापपाः, देवाः सोमजाः; चराचरं जगत् अग्निसोममयं। अहम् अग्निः तेजस्वी, एषा अम्बिका सोमः; अग्निसोमरूपोऽहम् एव पुरुषः। अतः भस्म मम शक्तिरित्युक्तं; तत्रैव आत्मशक्तिं रूपं च स्थापयामि, तेन तद् ध्रियते। तस्मात् प्रभृति लोकपालनाय, अमङ्गलनिवारणाय, भस्म सर्वत्र रक्षार्थं प्रयुज्यते, स्त्रीणां प्रसूतिगृहेषु अपि। यः भस्मस्नानात् शुद्धचित्तः, जितक्रोधेन्द्रियः, स मम समीपं प्राप्त्वा न पुनरावर्तते। पशुपतव्रतं कपिलयोगश्च स्थापितः; पूर्वं एषः पशुपतो निर्मितः, अनुत्तमः। अन्ये आश्रमवासी जनाः स्वयम्भुवाऽन्यन्ये कृताः; मया सृष्टिः एषा लज्जामोहभयात्मिका। देवाः, मुनयः च, नग्नाः एव जाताः; अन्येऽपि मनुष्याः लोके नग्नाः एव उत्पद्यन्ते। यः इन्द्रियवशः, स वस्त्रधारी अपि नग्नः; यः संयमसंरक्षितः, स एव वस्त्रयुक्तः, न वस्त्रं कारणं। क्षमा, धैर्यं, अहिंसा, पूर्णवैराग्यं, मानापमानयोः समदृष्टिः—एते परं वसनं। भस्मलिप्तः, भावं चित्ते ध्यायन्, सहस्रदोषयुक्तोऽपि, यः भस्मस्नानं करोति— भस्म तत्सर्वं दहति यथा अग्निः तेजसा वनं दहति; अतः सततं त्रिसन्ध्यं भस्मस्नानं कुर्वन्—स गणपतिगतिं प्राप्नोति, सर्वयज्ञान् समावह्य, परमव्रतं कृत्वा। ये महादेवं लीलातत्त्वनिष्ठया ध्यायन्ति, ते उत्तरेण श्रेष्ठेन मार्गेण अमृतत्वं प्राप्नुवन्ति। ये तु दक्षिणमार्गगामिनः, श्मशानचारीणः, ते लघुत्वादिसिद्धिं प्राप्नुवन्ति। इच्छाशक्तिः, क्रियाशक्तिः, संकल्पशक्तिः, यद् यद् चिन्तयन्ति तत् तत् लभन्ते—एषः श्मशानमार्गः, लघुत्वादिसिद्धयश्च। तथा इन्द्रादयः देवाः कामिकव्रतं कृत्वा, सर्वे परमेश्वरत्वं प्राप्तवन्तः, तेषां तेजः सर्वत्र प्रसिद्धम्।