लिङ्गपुराणम्

तेषां जीवेषु तवोत्थिताग्निना दग्धेषु, वयं दह्यमानाः, देवेश, त्वं नः त्राता भव। लोकानां हितार्थं त्वं, महाभाग्यवान् महेश्वर, मंगलदृष्ट्या भूतानि सिञ्चसि। वयं तवाज्ञया कर्तव्याय सिद्धाः स्मः; सहस्रशः जातिषु, शतधा रूपेषु, त्वां न गन्तुं क्षमामः, देवदेव, नमोऽस्तु ते। एवं स्तूयमानः प्रसन्नः स भगवान् महेश्वरः तेषां स्तुतिं श्रुत्वा तान् उवाच। यः कश्चिद् एषां स्तोत्रं पठति वा शृणोति वा, द्विजातिभिः श्रावयति वा, स गणपतिस्थानं प्राप्नोति। भक्तानां हिताय पुण्यं वक्ष्यामि, विप्रश्रेष्ठाः—सर्वं स्त्रीस्वरूपं देवी, या ममाङ्गजाता। पुरुषः तु स्रष्टा, विप्राः, मम शरीरेभ्यः उत्पन्नः; तयोः संयोगेनैव निःसंशयं मम सृष्टिः। अतः, यत् तपस्विनं, दिगम्बरं, बालं, उन्मत्तं, मदीयभक्तं ब्रह्मवादिनं च, किञ्चित् न अवमन्येत। ये मयि भक्ताः, भस्मना लिप्ताः, पापक्षयिनः, यथाविधि वर्तन्ते, संयतात्मानः, ध्याननिष्ठा ब्राह्मणाः—ते महादेवे नित्ययुक्ताः, ऊर्ध्वरेतसः, वाचं मनः कायं च संयम्य, महादेवं पूजयन्ति। रुद्रलोकं प्राप्य, न पुनः प्रतिनिवर्तन्ते; अतः एष व्रतः दिव्यः, रहस्यः, लिङ्गधारिणां हिताय। भस्मव्रती, मुण्डी, विविधव्रती च—तेषां निन्दा न कर्तव्या, न च तेषां भोजनं उल्लङ्घेत्। न हस्यान्न तेषां, न चाप्रियम् उक्तव्यं, न किञ्चिद् दुष्टेन भावेन; यः तान् अवमन्‍यते, स मोहितात्मा महादेवं एव अवमन्‍यते। यः तु तान् सततं पूजयति, स शङ्करं पूजयति; एवं स महादेवः, लोकानां हितकाम्यया, युगे युगे भस्मलिप्तयोगी रूपेण क्रीडति। एवं कुरुत, भगवन्तः, सिद्धिं प्राप्स्यथ। एतदुत्तमं पदं, शिवेनोक्तं, अत्र तुल्यं नास्ति, महाभयविनाशहेतुं; ये संसारमोहलोभमदविमुक्तचित्ताः, शीघ्रं तं उग्रं प्रणमन्ति। ततः सन्तुष्टाः ब्राह्मणाः, एतदुपदेशं श्रुत्वा, शुद्धचन्दनतोयेन, कुशपुष्पयुतं जलं आदाय, महेश्वरं महावासुकलशैः अभिषिञ्चन्ति; विविधगुप्तस्तोत्रैः, हुम्कारैश्च गायन्ति। देवदेवाय नमः, महादेवाय नमः, अर्धनारीश्वराय, सांख्ययोगप्रवर्तकाय च नमः। मेघारूढाय, गजचर्माम्बराय, कृष्णमृगचर्मोत्तरीयाय, नागयज्ञोपवीतिने च नमः। सुमुक्तिकुण्डलमालाभूषिताय, पशुपतिवसनाय, सर्वत्र कीर्तिमन्ते शङ्कराय नमः। एवं तैः पूजितः स भगवान् तानृषीन् उवाच—"तपसा तुष्टोऽस्मि, साधवः, वरं वृणुध्वम्।" ततः भृग्वङ्गिरसो वसिष्ठविश्वामित्रादयः, महेश्वरं प्रणम्य, गौतमात्रिशुकेषपुलस्त्यपुलहक्रतुमरीचिकश्यपकण्वसंवर्तादयश्च, महादेवं प्रणम्य, पप्रच्छुः—"भस्मस्नानदिगम्बरवामाचारविपरीताचाराणां किमनुष्ठेयमकिमनुष्ठेयं?" इति। एवं तेषां वचनं श्रुत्वा, भगवान् परमहेश्वरः, स्मितपूर्वकं तान् मुनिश्रेष्ठान् निरीक्ष्य, इदं प्रोवाच— "शृणुध्वं मम सर्वमिदानीं कथां वक्ष्यामि। अहमेवाग्निः, सोमकर्ता, सोमोऽप्यग्न्याश्रितः। अग्निना सृष्टिः धार्यते; पुनः पुनः, लोकहिताय, चराचरं विश्वमग्निना दग्धमभूत्। भस्मना सर्वं विशुद्धतमं भवति; भस्मतेजसा सिञ्चित्वा, भूतानि शुद्ध्यन्ति। यः हव्यकर्म कृत्वा त्र्यायुषं जीवति, स मम भस्मशक्त्या सर्वपापैः विमुक्तः। यद् दीप्त्यते, तद् 'भस्म' इति स्मर्यते; यत् पावयति, तदपि भस्म; तद् भस्मभोजनात् सर्वपापविनाशः, अतः तद् 'भस्म' इति कथ्यते। पितरः उष्णपायी, देवाः सोमजाः; चराचरं विश्वं अग्निसोममयं। अहमेवाग्निः, तेजस्वी; एषा सोमः, अम्बिका; अहमेव अग्निसोमस्वरूपः, पुरुषोऽहम्। अतः, भस्म मम शक्तिरिति स्मर्यते; तत्र मम तेजः रूपं च स्थितम्। ततोऽन्यदानीं, लोकानां रक्षार्थं, अमङ्गलनिवारणाय, भस्म गृहिणां सुतजननेऽपि प्रयुज्यते। यः भस्मस्नानशुद्धचित्तः, जितक्रोधेन्द्रियः, स मम समीपं गत्वा, न पुनः प्रतिनिवर्तते। पाशुपतव्रतं कपिलयोगश्च स्थापितः; पाशुपतः पूर्वं कृतः, स च श्रेष्ठः। अन्ये आश्रमवासिनः स्वयम्भुवाऽन्यतरः कृताः; मया सृष्टिः लज्जामोहभयमयी। एवं स भगवान् महेश्वरः, तेषां मुनीनां प्रश्नान् उत्तरं दत्तवान्, भस्मस्य महिमानं, अग्निसोमयोः ऐक्यं, भक्तानां व्रतानां च माहात्म्यं प्रतिपाद्य, तान् आश्वास्य, शिवपदं प्रदर्शयामास।