लिङ्गपुराणम्

एकदा ब्रह्मविद्या उपदिश्यमाना, परमेश्वरस्य स्वरूपं विविधानि रूपाणि प्रतिपाद्यन्ते स्म। तत्र तमः अग्निरूपेण, रजः ब्रह्मरूपेण, सत्त्वं तु विष्णुरूपेण—एवं स एक एव सन्, त्रिधा स्वरूपं प्रपन्न इति ऋषिभिः प्रतिपादितम्। यत्र यत्र स ब्रह्म योगयुक्तः स्थितः, तत्र तत्र तं देवाधिदेवं ईशानं अक्षरं प्रभुं पूजयेत् इति विधानम्। तेषां मध्ये ये ब्राह्मणाः क्रोधेन्द्रियजयिनः, ते लिङ्गं सम्यग्विधिना, सर्वमङ्गलचिह्नयुक्तं, पूजयन्ति स्म। तद् लिङ्गं अङ्गुष्ठमात्रं, सम्यग्विन्यस्तरूपं, सर्वसम्मतं, समुच्चितपृष्ठं, अष्टाश्रं वा षोडशाश्रं वा भवेत्। तस्य पृष्ठं सुविन्यस्तं, वृत्तं, दिव्यं, सर्वकामदं च; तस्य मूलं द्विगुणं वा तुल्यं वा, यथासम्मतम्। तस्य पृष्ठं गोमुखाकृतिं, तृतीयभागमात्रं, मङ्गलचिह्नयुक्तं, जौधान्यप्रमाणपट्टलेन वेष्टितं भवेत्। सुवर्णरजतशिलाताम्रादिभिः निर्मितं, पृष्ठस्य त्रिगुणं विस्तीर्णं, समन्तात्। तद्देव, वृत्तं, चतुरश्रं, षडश्रम्, त्रिकोणं वा, सर्वतः निष्कलङ्कं, दीप्तं, मङ्गलचिह्नैः स्पष्टरूपं च। सम्यक् पूजाचिह्नयुक्तं पात्रं स्थाप्य, वेदिवरमध्ये तद्दध्यात्। तत्र सुवर्णबीजानि पूर्य, ब्राह्मणैः मन्त्रैः सम्यगभिषिच्य, पञ्चामृतैः शुद्धैः लिङ्गस्य स्नानं कारयेत्। यथाशक्ति पूजनं कृत्वा, सिद्धिं लभेत्; एकचित्तेन, पुत्रबन्धुभिः सह पूजां कुर्यात्। सर्वे अञ्जलिं कृत्वा, त्रिशूलधारिणं समीपं यान्ति; तदा शुद्धान्तःकरणाः तं दुर्लभदर्शनं देवाधिदेवं पश्यन्ति। तं दृष्ट्वा सर्वमोहाधर्मौ नश्यतः; तदा ब्रह्माणं परितः प्रदक्षिणीकृत्य, अनन्ततेजसं, ते तपस्विनः देवदारुवनं प्रति प्रस्थिताः, यथोक्तेन विधिना पूजनं आरब्धवन्तः। ते केचित् पर्वतगुहासु, केचित् विविक्तेषु पुण्यतीरेषु, केचित् शिलासु, केचित् सिक्ते सलिले, केचित् कुशासनस्थाः, केचित् अङ्गुल्यग्रेषु स्थिताः; केचित् काष्ठमुषलासने, केचित् शिलापीठे, केचित् वीरासनस्थिताः, केचित् मृगचर्यायाम्। एवं तैः महात्मभिः तपः पूजनं च अनुष्ठितम्। संवत्सरपर्यन्तं यावत् वसन्तागमनं, तावत् तैः तपः कृतम्। तदा भगवाञ् भक्तवत्सलः, तेषां कृपया, तान् अनुग्रहीतुं, कृतयुगे, तस्मिन् शुभे पर्वते, देवदारुवनं अगमत्। स भगवान्, भस्मरजःलेपिताङ्गः, नग्नः, विचित्रचिह्नयुक्तः, कराभ्यां ज्वलदग्निशिखां धारयन्, रक्तपिङ्गलोक्षणः, कदाचित् भीमहासं कृत्वा, कदाचित् विस्मयेन गायन्, कदाचित् रमणीयं नृत्यन्, पुनः पुनः नर्दन्, आश्रमे भिक्षाटनं कुर्वन्, स्वेच्छया तादृशं रूपं धारयन्, तस्मिन्वने प्रविष्टः। तदा सर्वे मुनयः समाहितचित्ताः तं स्तोतुम् आरब्धवन्तः। तैः जलैः, विविधमालाभिः, धूपैः, गन्धैः, भार्यापुत्रपरिचारकैः सहितैः, पूजनं कृतम्। ते मुनयः तम् ईश्वरं प्रार्थयन्तः ऊचुः— "देवदेव, यद् यदज्ञानात् कृतं, कर्मणा, मनसा, वाचा, तत् सर्वं क्षमस्व; अस्माकं कर्माणि विविधानि, गुह्यानि, गम्भीराणि च। हरे, ब्रह्मादिभिः अपि तव मार्गाः दुर्ग्राह्याः; आगमनं गमनं च न जानिमः। सर्वेश, महादेव, त्वमेव यथारूपः, नमस्ते! महात्मनः त्वां स्तुवन्ति, देवदेव, परमेश्वर। नमः भवाय, नमः शिवाय, जगदुत्पत्तिकारणाय, अनन्तबलाय, प्रजापतये नमः। नमः संहारकर्त्रे, बभ्रवे, क्षराक्षराय, गङ्गाधराय, अधाराय, गुणात्मने नमः। नमः त्र्यम्बकाय, त्रिशूलधारिणे, कामाय, वह्नये, परमात्मने नमः। नमः शंकराय, वृषध्वजाय, गणपतये, दण्डिनाम्, कालाय, पाशाय नमः। नमः वेदमन्त्रप्रधानाय, शतजिह्वाय, भूतभव्यभविष्याय, स्थावरजङ्गमाय च। देव, तव शरीरेदं विश्वं समुत्पन्नम्; त्वं पालयसि, त्वं च संहरसि; सर्वं शुभं ते अस्तु, अनुग्रहम् कुरु। यद् यत् किञ्चिद् अज्ञानाज्ज्ञानाद्वा कृतं, तत् सर्वं त्वया योगशक्त्या कृतमिति वयं विद्मः।" एवं स्तुत्वा, मुनयः प्रीतात्मानः, तपसा संनद्धाः, "यथापूर्वं त्वां द्रष्टुम् इच्छामः" इति प्रार्थयामासुः। ततः शंकरः प्रसन्नचित्तः, स्वं रूपं धारयन्, तैः दिव्यचक्षूंषि दत्तवान्, येन ते त्रिनेत्रं देवदेवं ददृशुः। तं दृष्ट्वा, पुनः तैः दारुकावनवासिभिः भगवान् स्तुतः। "नमः सदा दिशांवसने, मृत्यवे, त्रिशूलधारिणे, उग्ररूपाय, भीषणमुखाय। अमूर्तये, सुन्दरस्वरूपाय, विश्वरूपाय, नूपुरध्वनिधारिणे, रुद्राय, स्वाहाकारस्वरूपिणे च नमः।