लिङ्गपुराणम्

अहं जरां पादेन निष्पीड्य वज्रसारत्वमवाप्नवम्। महादेवस्य स्तुत्या मृत्युमपि विजित्य स्थितवानस्मि। महादेवस्य प्रसादेन मया मृत्युरधिगम्यत एव, यथा श्वेतवपुः ऋषिरपि मृत्युमत्यजत्। ततः सुतरामुत्सुकः साक्षात् भगवन्तं पृष्टवान्—“भगवन्, कथं भवस्य प्रसादेन देवदारुवनवासिनः दिव्यं शरणं प्राप्नुवन्?” तदा पुण्यात्मा स्वयंभूः प्रभुः तत्रैव देवदारुवने तपोबलप्रभया दीप्तान् तान् महात्मनः स्वयं संबोधितवान्। स भगवान् महादेवः, स एव ज्ञेयः महेश्वरः; तस्मात् परं किञ्चिदपि पदं न प्राप्यते। देवर्षिपितृणां च स एव प्रभुः; सहस्रयुगान्ते सर्वाणि भूतानि संहरति। स एव महेश्वरः कालरूपं धारयन् स्वशक्त्या सर्वाणि भूतानि संहरति, पुनः स एव स्वयमेव सर्वसृष्टिं करोति। स भगवान् चक्रवज्रधरः श्रीवत्सलाञ्छनः; कृतयुगे योगीति, त्रेतायां यज्ञरूपेण प्रसिद्धः। द्वापरे कालाग्निरिति, कलियुगे धर्मध्वजः; एते रुद्रस्य रूपाणि पण्डितैः प्रतिपादितानि। यः बहिर्वर्गेण चतुरश्रेण, अधस्तात् अष्टाश्रेण, उपरि समन्तात् वर्तुलरूपेण रम्येण लिङ्गेन पूज्यः। अत्र तमः अग्निरूपेण, रजः ब्रह्मरूपेण, सत्त्वं विष्णुरूपेण विज्ञायते; एकमेव रूपं तस्य, एतानि तु तस्य विभूतयः कथ्यन्ते। यत्र यत्र तद्ब्रह्म योगयुक्तं तिष्ठति, तत्र तत्र देवेश्वरं ईशानं अव्ययेश्वरं पूजयेत्। ये ब्राह्मणाः क्रोधेन्द्रियजयिनः, ते सम्यक् लिङ्गं सर्वलक्षणसम्पन्नं पूजयन्ति। अङ्गुष्ठमात्रं सुन्दरं सम्यगाकारं सर्वेषां सम्यगनुमोदितं, समतुल्यपीठं, अष्टाश्रं वा षोडशाश्रं लिङ्गं पूजनीयम्। पीठं सम्यग्वृत्तं दिव्यं सर्वकामप्रदं, अधस्तात् द्विगुणं वा समं च सर्वत्र सम्यगनुमोदितम्। पीठस्य गोमुखाकृतिः तृतीयांशः, शुभलक्षणैः चिह्नितः, सर्वतो यवमात्रपरिघः, द्विजोत्तम। हेमराजतशिलाताम्रादिभिः निर्मितं स्यात्; पीठस्य विस्तारः त्रिगुणः सर्वतः सम्यग् विधीयते। वृत्तं, चतुरश्रं, षडश्रम्, त्रिकोणं च, सर्वतः निष्कलङ्कं, दीप्तं, शुभलक्षणचिह्नितं स्यात्। सम्यक् पूजालक्षणयुक्तं पात्रं स्थापयित्वा, तद्बलिमण्डलमध्ये स्थापयेत्, द्विजश्रेष्ठाः। तद् पात्रं सुवर्णबीजैः पूर्य, ब्राह्मणैः मन्त्रैः संस्कृत्य, ततो लिङ्गं पञ्चामृतैः स्नापयेत्। यथाशक्ति पूजां कृत्वा, सिद्धिं प्राप्स्यसि; एकचित्तेन स्वपुत्रबन्धुभिः सह पूजां कुर्यात्। सर्वे अञ्जलिपुटैः त्रिशूलधरं संप्राप्य, तदा देवदेवं दृष्ट्वा, येषां मनः शुद्धं नास्ति, तेषां सुदुर्लभः सः। तं दृष्ट्वा सर्वाज्ञानमधर्मश्च नश्यति; ततः ब्रह्माणं परिक्रम्य, अनन्ततेजसं, त एव तपस्विनः देवदारुवनं प्रति प्रस्थितवन्तः, ब्रह्मणा निर्दिष्टया पूजां आरब्धवन्तः। नानाविधेषु वेदिकासु, पर्वतगुहासु, विविक्तेषु पुण्यतीरेषु, शिलासिक्तेषु च— केचित् शोभनशैवलाङ्कृतासु, केचित् अल्पतोययुक्तासु, केचित् कुशासनस्थाः, केचित् अङ्गुष्ठाग्रनिष्ठिताः— केचित् काष्ठमुषलासनाः, केचित् शिलोपविष्टाः, केचित् वीरासनस्थिताः, केचित् मृगचेष्टया विहरन्तः। ते महात्मानः तपोपूजायाम् अवस्थिताः, एवं संवत्सरस्य पूर्णे वसन्ते समुपस्थिते— तदा तेषां भक्तजनानां कृपया, तेषां प्रियार्थं, स भगवान् कृतयुगे तस्मिन् पुण्ये पर्वते— परमेश्वरः तुष्टः, भस्मरजःलेपिताङ्गः, दिगम्बरः, विचित्रलक्षणः, देवदारुवनं प्राविशत्। स तेजस्विन् अग्निशिखां हस्ते धारयन्, रक्तपिङ्गलोक्षणः, कदाचिद् भीमहासं हसन्, कदाचित् विस्मयगीतं गायन्। क्वचित् रम्यनर्तनं कुर्वन्, क्वचित् पुनः पुनः नर्दन्, आश्रमे विचरन्, भिक्षाटनं पुनः पुनः कुर्वन्। एवं स्वरूपेण स्वशक्त्या स भगवान् तं वनं प्रविष्टवान्। तदा सर्वे मुनयः समाधिस्थचित्ताः तं स्तोतुम् आरब्धवन्तः। तोयैः, नानापुष्पमालाभिः, धूपैः, गन्धानुलेपनैः, भार्यापुत्रपरिचारकैः सह, ते पुण्यशालिनः पूजनं कृतवन्तः। ते मुनयः भगवन्तं एवं वचोऽब्रुवन्— “देवदेव, यदस्माभिः अज्ञानात् कृतं— कायेन, मनसा, वाचा, तद् सर्वं क्षमस्व; अस्माकं कर्माणि नानाविधानि, गुह्यानि, गम्भीराणि च।” “हरे, ब्रह्मादिदेवानामपि तव मार्गाः दुर्गमाः; न वयं तव आगमनं, न गमनं, किञ्चन जानिमः। सर्वेश्वर, महादेव, त्वं यथासि तथैव नमः ते। महात्मानः त्वां स्तुवन्ति, देवदेव, परमेश्वर।” “नमः भवाय, नमः शिवाय, कारणाय कारणात्मने; अनन्तबलेशाय, पशुपतये, नमः। संहरित्रे, पिङ्गलाय, क्षराक्षराय, गङ्गाधराय, अधाराय, गुणात्मने, नमः।