लिङ्गपुराणम्

बालभावेन हतः स भगवान् मुनिनां नाथं महेश्वरं गणाधिपतिं च, तस्य पार्षदं, ‘कृपां कुरु’ इति प्रणम्य याचितवान्। ततः प्रभुः श्रीमान् तस्य द्विजश्रेष्ठस्य कृपां दर्शयित्वा तत्रैव तं प्रविश्य, मृत्योर् विनष्टं गुह्यं शरीरं दृष्ट्वा, त्वरया तद् अकरोत्। तस्मात् द्विजश्रेष्ठ! भक्त्या मृत्युञ्जयं शंकरं सम्पूज्य, यः सर्वेभ्यः मोक्षं भोगं च ददाति, सततम् अर्चनीयः। किम् अधिकेन भाष्येण? त्यक्त्वा सर्वं भवं सम्पूज्य, परमया भक्त्या सन्नद्धः सन् दुःखात् विमुक्तो भविष्यसि। एवं तदा ब्रह्मणा सम्बोधिताः ब्रह्मवादिनः ऊचुः—“देवेश्वरस्य रुद्रस्य धनुर्धरस्य भगवतः भक्तिरस्तु।” किं तपसा, किं यज्ञेन, किं व्रतैः वा भगवत्सेवकत्वं द्विजाः प्राप्नुवन्ति? न दानैः, न तपसा, न ज्ञानैः, न यज्ञैः, न होमैः, न व्रतैः, न वेदैः, न योगशास्त्रैः, न नियमैः—एवं भगवतः शिवस्य परकारणस्य भक्तिः केवलं तस्य प्रसादेन सम्पद्यते। इति वचः श्रुत्वा ते सर्वे मुनिवरा क्लान्ताः स्वपत्नीपुत्रैः सह पितामहम् प्रणेमुः। तस्मात् पाशुपतभक्तिः धर्मकामार्थसिद्धिदा। सा मुनये जयदायिनी, सर्वमृत्युञ् जयदायिनी च। प्राचीनकाले दधीचिः भगवतो भक्त्या हरिं देवाधिपतिं विजित्य स्थितवान्। अहम् अपि जरा पादेन निहत्य वज्रसारत्वं प्राप्य, महादेवस्य स्तुत्या मृत्युम् अपि जितवान्। महादेवस्य प्रसादेन मृत्युञ् मया जितः, यथा शुक्लवपुर्मुनिरपि मृत्युम् अतिक्रान्तवान्। एवं शौनकः पृच्छति—“भगवतः प्रसादेन देवदारुवनवासिनः कथं शरणम् आपन्नाः?” तदा स्वयंभूः प्रभुः तत्र देवदारुवने तपसा दीप्तिमन्तः तान् महात्मनः स्वयम् एव संबोधितवान्। “एषः देवो महादेवः, स एव महेश्वरः विज्ञेयः; तस्मात् परतरं न किञ्चिदस्ति। स एव देवर्षिपितृणां स्वामी, सहस्रयुगान्ते सर्वदेहिनः लयं नयति। स एव महेश्वरत्वेन कालरूपः भूत्वा सर्वाणि भूतानि संहरति, स्वशक्त्या सृष्टिं करोति। स एव चक्रिणां वज्रिणां च लक्ष्मीवक्षःस्थलचिह्नितः; कृतयुगे योगी, त्रेतायां यज्ञरूपः, द्वापरे कालाग्निः, कले धर्मध्वजारूपः—एते रुद्रस्य रूपाणि पण्डितैः प्रतिपाद्यन्ते। तस्मात् बहिर्वर्गे चतुरस्रं, अधः अष्टाश्रयं, उपरि समवृत्तं सुन्दरं लिङ्गं पूजनीयम्। तत्र, तमसः स्थानेऽग्निः, रजसः ब्रह्मा, सत्त्वस्य विष्णुः प्रकाशकः—एकमेव रूपं तस्य, एतानि तु विकाररूपाणि। यत्र यत्र योगयुक्तं ब्रह्म स्थितम्, तत्र तत्र ईशानं देवेश्वरं पूजयेत्। ये ब्राह्मणाः कोपजितेन्द्रियाः, ते सर्वलक्षणसम्पन्नं लिङ्गं सम्यग् अर्चयन्ति। अङ्गुष्ठमात्रं सुशोभनं समवपुषं लिङ्गं, समुच्चं पीठं, अष्टाश्रयं वा षोडशाश्रयं वाऽपि, सम्यक् निर्मितं, वर्तुलं, दिव्यं, सर्वकामदं, द्विगुणाधरं वा समं वा, सर्वतोऽनुगृहीतम्। पीठस्य गोमुखं तृतीयांशमात्रम्, शुभलक्षणचिह्नितं, सर्वतो यवप्रमाणपट्टिकया युक्तं, सुवर्णरजतशिलाताम्रनिर्मितं, सर्वतः त्रिगुणं विस्तीर्णं, वर्तुलं, चतुरस्रं, षट्कोणं, त्रिकोणं वा, सर्वतोदोषरहितं, दीप्तं, शुभलक्षणयुक्तं। विधिपूर्वकं पूज्यलक्षणयुक्तं पात्रं स्थाप्य, वेदीमध्ये तद् स्थापयेत्। तत् पात्रं सुवर्णबीजैः पूर्य, ब्राह्मणैः मन्त्रैः संस्कृत्य, ततः पञ्चगव्यैः लिङ्गं स्नापयेत्। यथाशक्ति पूजनं कृत्वा, मनसा एकाग्रः सन्, पुत्रबन्धुभिः सह पूजयेत्। सर्वे अञ्जलिं कृत्वा त्रिशूलधारिणं समीपं गच्छेयुः; तदा शुद्धचित्तानां देवेश्वरं द्रक्ष्यथ। तं दृष्ट्वा सर्वाज्ञानं पापं च नश्यति; ततः ब्रह्माणं परिक्रम्य, अमेयतेजसं तं, वनवासिनः देवदारुवनं प्रति जग्मुः, ब्रह्मणा उपदिष्टं पूजनमारभन्त। नानावेदिकासु, गिरिगुहासु, पुण्यतीर्थतटीषु, शुष्कशैवालशोभितासु, अल्पजलयुक्तासु, कुशासनस्थासु, अङ्गुष्ठाग्रस्थितेषु, काष्ठमुषालासनेषु, शिलापृष्ठोपविष्टेषु, वीरासनस्थितेषु, मृगचर्यायां रतिषु—एवं ते महात्मानः तपः पूजां च कुर्वन्तः कालं निन्यु:। संवत्सरस्य पूर्णे, वसन्तागमे समुपस्थिते, तेषां भक्तवत्सलानां कृपया, कृतेयुगे तस्मिन्महापर्वते, भगवान् तान् अनुग्रहीतुं देवदारुवनमुपागच्छत्। स परमेश्वरः, तुष्टः, भस्मरजःलेपनाङ्गः, दिगम्बरः, विचित्रचिह्नधारी, तत्र प्रादुरभवत्।