पितामहः स्वचित्ते चिन्तयन्, तत्क्षणमेव पवित्रे दारुवने यत् किल घटितं तद्सर्वं स्मृतवान्। ततः स उत्तस्थाय, कृताञ्जलिः, भवाय प्रणम्य, दारुवनवासिनः ऋषीन् शीघ्रं संबोधितवान्। स ब्रह्मा तान् उवाच— "हन्त, यूयं परमं दुर्लभं निधिं न प्राप्य, स्वपथं समाप्नुत; युष्माकं कर्म निष्फलम्, हि विप्राः, दैवहीनाः भवन्ति। यः स दारुवने लिङ्गधारी दृष्टः, विकृतरूपः इव, स एव परमेश्वरः। गृहस्थैः कदापि अतिथिं न अवज्ञातव्यम्, द्विजश्रेष्ठाः; सः विकृतो वा सुन्दरः, मलिनः वा मूर्खः, सदा पूज्यः। अतीथिपूजनस्य प्रभावात्, पुरा सुदर्शनः श्रेष्ठब्राह्मणः मृत्युमपि कालमपि विजितवान्। अन्यथा गृहस्थैः, ब्राह्मणश्रेष्ठैः च, अतीथिपूजनं त्यक्त्वा, संसारे शुद्ध्यर्थं पारं न गन्तव्यम्। श्रूयते, सुदर्शनः गृहस्थोऽपि, जयायां व्रतम् उक्तवान्, स्वपत्नीं पतिसक्तां प्रति— "सुभ्रु, सुभगे, सर्वं शृणुष्व; गृहे कदापि अतिथिं न अवज्ञातव्यम्। सर्व एवैव अतिथिः साक्षात् पिनाकधारी; तस्मात् अतिथये दत्वा, आत्मवत् सत्कारः करणीयः।" एवं उक्त्वा, सा दुःखिता, असहायिनी, पतिसंयुक्ता पतिव्रता, रुदती प्राह— "नाथ, किं वदसि?" तस्याः वचनं श्रुत्वा, सुदर्शनः पुनरुवाच— "शिवाय सर्वं दातव्यं, शिवः एव अतिथिः।" एवं पतिसंदेशेन, सा पतिव्रता स्वधर्ममिव शेषं मन्यमाना, तदनुसारं व्यवहत्, द्विजश्रेष्ठ। तदा धर्मः ब्राह्मणरूपेण तस्य मुनिगृहं गतवान्; तं दृष्ट्वा, सा निष्पापपत्नी पाद्यादिभिः सत्कृत्य ब्राह्मणं पूजयामास। स धर्मः तया सम्यग् पूजितः सन्, उवाच— "भाग्यवति, तव धीमान् पतिः सुदर्शनः कुत्र?" स ब्राह्मणः पुनरुवाच— "अत्रान्नपानं सम्यक् दत्तं, सुभगे, आत्मानं च दातव्यं;" सा तु लज्जया आच्छादिता, पूर्वोक्तं स्मृत्वा, पतिसंयता चक्षुषा, कम्पमाना, धर्मं ध्यायन्ती, किं कर्तव्यमिति चिन्तयन्ती, पुनः तम् उवाच। पत्याः आज्ञया, आत्मानं दातुं प्रवृत्ता; तस्मिन्नेव क्षणे, सुदर्शनः द्वारि स्थित्वा, "आगच्छ, सुभगे, कुत्र गतासि?" इति आह्वयत्। तदा स अतिथिः तं प्रति उवाच— "अद्य अहं तव भार्यया सह संगमायागतः; किं कर्तव्यम्?" सुदर्शनः हृष्टः स ब्राह्मणश्रेष्ठं प्रति उवाच— "यथेष्टं भुङ्क्ष्व; अहं गमिष्यामि।" तदा धर्मराजः स्वस्वरूपं प्रकाश्य, सर्वं वाञ्छितं दत्तवान्, प्रहृष्टः च उवाच— "न मया सा स्पृष्टा, नापि मनसा; केवलं श्रद्धां परीक्षितुमत्र आगतः। त्वया धर्मेण मृत्युः जितः।" एवं धर्मः "तपसः प्रभावः" इत्युक्त्वा, तस्मात् अतिथिः सदा पूजनीयः इति निष्कर्षं दत्तवान्। किं बहुना, द्विजश्रेष्ठाः? ये दैवहीनाः, ते शीघ्रं शङ्करमेव शरणं यान्तु। एवं ब्रह्मणो वचः श्रुत्वा, ब्राह्मणश्रेष्ठाः दुःखिता, विषण्णलोचनाः, ब्रह्माणमभिवन्द्य, ऊचुः— "भाग्यवन्, अस्माकं प्राणा उपेक्षिता, स्त्रियश्च संतप्यन्ते; वयं महादेवं निर्दोषं दृष्ट्वा, तं अपमानितवन्तः। सर्वव्यापी त्रिशूलपाणिः पिनाकधारी श्यामरक्तः शप्तः; अज्ञानात्, तस्य साक्षात् दर्शनमात्रेण शापबलं निष्फलं जातम्। देवेश, यथाक्रमं त्यागमाचक्ष्व, येन वयं देवेशं उग्रं भीषणं जटिलं च पश्येम। प्रथमं, वेदान् श्रद्धया गुरोः समीपे अधीत्य, तेषां अर्थं चिन्तयित्वा, मुनिधर्मे स्थित्वा, द्विजश्रेष्ठ। अथवा, अध्ययनकालं समाप्त्य, द्वादशवर्षे वा, स्नात्वा, भार्यां कृत्वा, धर्मपुत्रानुत्पाद्य, मुनिः पुत्रेषु जीविकानुसारं द्रव्यं विभज्य, यज्ञैः अग्निष्टोमादिभिः यजमानं यजित्वा, वनं गत्वा, तत्र द्वादशवर्षं वा एकवर्षं वा अग्निहोत्रेण जीवन्, परमत्मानं पूजयेत्। अथवा द्वादशपक्षं, अथवा द्वादशदिनं केवलं पयसा जीवन्, शान्तचित्तः सर्वान् देवान् पूजयेत्। एवं यज्ञान् कृत्वा, स यज्ञपात्राणि मन्त्रैः अग्नौ विनिक्षिप्य, मृण्मयानि जले स्थापित्य, लौहानि गुरवे दद्यात्। सर्वं वित्तं ब्राह्मणेभ्यः सम्यग् दत्वा, गुरवे भूमौ प्रणम्य, विरक्तः, त्यागी भवेत्। केशान् श्मश्रुं च छित्वा, यज्ञसूत्रं त्यक्त्वा, पञ्चाहुतिं जलं प्रति 'भूः स्वाहा' इति उच्चार्य दद्यात्। ततः शिवमुक्तये, व्रतैः, उपवासैः, जलाशनैः वा, एवमाचरन् वने वसेत्। एवं पितामहः ब्रह्मा दारुवनवासिनः ब्राह्मणान् धर्ममार्गं प्रदर्श्य, सर्वान् शिवदर्शनाय प्रेरयामास।