लिङ्गपुराणम्

एकदा रुद्रः तासां स्त्रीणां मध्ये स्मितैः परस्परं निरीक्ष्य, सर्वतः परस्परं आलिङ्ग्य, मार्गं अवरोधयन् स्वकौशलं प्रदर्शयामास। ताः केचन तम् ऊचुः—"कः त्वम्?" अन्याः ऊचुः—"इह उपविश," हर्षपूर्णहृदयाः पुनः पृच्छन्ति—"कुतः आगतः? कृपया अनुग्रहं कुरु।" केचन स्त्रियः, यत्र केशवस्त्राणि विमुक्तानि, मोहात पतिताः; पतिसमीपे अपि पतिव्रताः ताः भवस्य मायया तथा अभवन्। तासां कर्माणि वचनानि च दृष्ट्वा श्रुत्वा च, अक्षरः भगवान्, शुभाशुभयोः एकः, परमेश्वरः मौनं धृतवान्। ब्राह्मणाः तासां स्त्रीसमूहम् शंकरं च तादृशं दृष्ट्वा, महान् ऋषयः, अतिशयम् कठोरं वचनं ऊचुः। शंकरस्य प्रभावेन तेषां सर्वाणि तपांसि नष्टानि, यथा आकाशस्थाः तारे सूर्यप्रभया नश्यन्ति। श्रूयते, ऋषेः शापेन ब्रह्मा अपि महात्मा, ऐश्वर्यस्य मूलं हृतवान्, यज्ञाः च विनष्टाः। भृगुशापेन अपि विष्णुः परमशक्तिमान् दशधा जन्मानि कृत्वा, सदा दुःखितः अभवत्। इन्द्रः धर्मज्ञः अपि गौतममुनिना कोपात् शिश्नं भूमौ अपातयत्। शापेन वसवः गर्भवासं प्राप्ताः, ऋषिशापेन नहुषः सर्पः अभवत्। क्षीरसागरः सदा हरिः निवसति; द्वितीयः, यत्र अमृतं, ब्राह्मणानां निषिद्धः। जनार्दनः वाराणस्यां अविमुक्तेश्वरं गत्वा, देवदेवं त्र्यंबकं क्षीरैः अभिषिञ्चत्। श्रद्धया माधुसूदनः स्वयम्, शरीरसंयोगामृतं क्षीरं कृत्वा, प्रभुं अभिषिञ्चत्। ततः भगवन् ब्रह्मणा ऋषिभिः सह, क्षीरं आदाय, पूर्ववत् क्षीरसागरं स्वनिवासं कृतवान्। धर्मः महात्मना मंदव्येन शप्तः, वृष्णयः कृष्णेन अन्यैः महर्षिभिः दुर्वासादिभिः शप्ताः। राघवः भ्रातृभिः सह दुर्वासेन शप्तः; श्रीवत्सः, मुनिपादौ पतितः। एते च अन्ये च ब्राह्मणाधीनाः अभवन्, विरूपाक्षं उमापतिं विहाय। एवं तैः मोहितैः शंकरः न ज्ञातः, ताः कठोरं वचनं ऊचुः, सः उग्रः सन् अदृश्यः अभवत्। ततः ऋषयः, मनः व्यथिताः, प्रातः दारुकवनं त्यक्त्वा, महात्मानं पितामहं परमासनस्थं उपगच्छन्। तत्र गत्वा, ऋषयः, क्लान्तचित्ताः, सर्वं यद् दारुकवने अभवत्, भगवतः निवेदयामासुः। पितामहः, मनसि चिन्तयन्, तत् सर्वं यद् पूर्वं दारुकवने अभवत्, स्मृतवान्। उत्थाय, अंजलिं कृत्वा, भवाय नमन्, ब्रह्मा शीघ्रं दारुकवनवासिन ऋषीन् सम्बोधयामास। "धिक् त्वं, यः अन्तं प्राप्तः, अनुत्तमं धनं न प्राप्तवान्; ब्राह्मणाः, भाग्यहीनाः, व्यर्थं कृतवन्तः। यः दारुकवने लिङ्गधारी दृष्टः, विकृतरूपः अपि, सः एव परमेश्वरः।" "गृहस्थः अतिथिं कदापि न अवमन्येत, द्विजः; विकृतः वा सुन्दरः वा, मलिनः वा, अशिक्षितः वा। मृत्युः कालः च अपि पूर्वं अतिथिपूजया अग्रब्राह्मणेन सुदर्शनः विजितः। अन्यथा, गृहस्थानां उत्तमब्राह्मणानां च, अतिथिपूजया विना, पृथिव्यां आत्मशुद्धिः न भवति।" श्रूयते, सुदर्शनः गृहस्थः अपि, जयायां व्रतं कृत्वा, पत्न्यै, पतिव्रतायै, उक्तवान्—"सर्वं शृणु, शुभे, सुब्रह्मण्ये; यः कदापि अतिथिं गृहं आगच्छति, तं न अवमान्यः।" "सर्वः अतिथिः, वस्तुतः, पिनाकधारीः; अतिथिं दत्त्वा, स्वात्मवत् सम्मान्यः।" एवं उक्त्वा, सा दुःखिता, असहायः, पतिव्रता, रुदती, पतिं ऊचुः—"नाथ, किं उक्तवान्?" तस्याः वचनं श्रुत्वा, सुदर्शनः पुनः ऊचुः—"सर्वं शिवार्थं दातव्यं; शिवः अतिथिः।" "अतिथिः सदा पूजनीयः; पतिवाक्येन सा पतिव्रता..." सः आज्ञां यज्ञशेषवत् स्वीकृत्य, सा ततः तदनुसारं कृतवती, द्विजश्रेष्ठ, श्रद्धां परिक्षितुं। धर्मः, ब्राह्मणरूपं धृत्वा, मुनिगृहं अगच्छत्; सा पापरहितपत्नी तं ब्राह्मणं पाद्यादिभिः पूजितवती। पूजितः धर्मः ब्राह्मणः ऊचुः—"शुभे, तव धर्मज्ञः पति सुदर्शनः कुत्र?" "यथेष्टं अन्नं पानं च दत्तव्यम्; त्वं अपि अत्र आत्मानं दातव्यं," इत्युक्ते, सा स्त्री, लज्जया आवृतम्, पूर्वं उक्तं स्मृतवती। पतिसंस्कारात्, पतिव्रता, नेत्रे नमयित्वा, कम्पमाना, किं कर्तव्यम् चिन्तयन्ती, धर्मे मनः स्थिरं कृत्वा, पुनः उक्तवती। पतिवाक्येन, सा अतिथये आत्मानं दातुं उद्युक्ता; तस्मिन्नेव काले, सुदर्शनः... सुदर्शनः महर्षिः, गृहद्वारे आगत्य, "आगच्छ, शुभे, कुत्र गतवती?" इत्युक्त्वा, अतिथिः साक्षात् तं सम्बोधयामास।