लिङ्गपुराणम्

स भगवान् विरूपं रूपमास्थाय, नग्नः विकटनेत्रः, मोहाविष्टवदनः, द्विभुजः कृष्णवर्णश्च, दिव्ये दारुकावने जगाम। तत्र भगवाँल्ललितस्मितमुखः, मनोजस्य स्त्रीणां हृदये संजातगीतसुरभिः, भ्रूविलासलीलां प्रदर्शयन्, परममनोहररूपं प्रकटयामास। तेन कामदमनः पुनः पुनः तासां स्त्रीणां समूहं सिञ्चन्, तासां रतिं महतीं चकार, स्वेन रूपेण परमाकर्षकः सन्। तं पुरुषं वनान्तरे नीलरक्तवर्णं विचित्ररूपं दृष्ट्वा, पतिसंयता अपि स्त्रियः सादरं तमन्वयुः। ताः स्त्रियः स्वस्वगृहद्वारेषु स्थिताः, विमुक्तवस्त्राभरणाः, चपलगतयः, तस्य कमलवदनस्मितं प्राप्य, वृक्षेषु निवसन्त्यः तमन्वयन्। काचिद्भवमालोक्य मदविह्वलदृष्टिः, लज्जां विस्मृत्य भ्रूविलासैः सङ्केतं ददौ। अन्यास्तु तं दृष्ट्वा स्मितपूर्वकं वदनप्रभया युक्ताः, अपसृतवस्त्राः, विमुक्तमेखलाः, गीतानि गायन्त्यः अभवन्। काचिद् विप्रपत्नी तं वनान्तरे तदा दृष्ट्वा, नूतनपाटवस्त्रं स्खलितम्, विविधान् कङ्कणान् उत्सृज्य, बान्धवान् प्रति जगाम। अपरास्तु तं दृष्ट्वा नाजानन्, पतितवस्त्रा, विमुक्तोत्तरीया, मदविह्वला, सुप्रसिद्धान् शाखाशाखान् प्रति जगाम, यथा अन्ये बान्धवाः। काश्चिद् गायन्ति, काश्चित् नृत्यन्ति, काश्चित् भूमौ पतन्ति, अन्यास्तु गजानिव उपविशन्ति, काश्चित् विप्रश्रेष्ठं प्रति भाषन्ते। अन्योन्यं सस्मितं वीक्ष्य, परस्परं परिष्वज्य, रुद्रस्य मार्गं निरुद्ध्य, स्वकौशलं प्रदर्शयन्। काश्चित् तं प्रष्टुम्, "कस्त्वम्?" इत्युक्त्वा, अन्याः "इह उपविश," इत्युक्त्वा, हृष्टमनसः "कुतोऽसि? कृपया प्रसादं कुरु," इति पप्रच्छुः। काश्चिद् विमुक्तकेशवस्त्राः, मोहवशात् पतित्वा, पतिसंयता अपि तत्रैव, भवस्य मायया, एवं व्यवहारं कृतवन्त्यः। तासां स्त्रीणां क्रियावाक्यानि दृष्ट्वा श्रुत्वा च, स भगवान् अक्षरः, शुभाशुभयोः समः, परमेश्वरः, मौनं स्थितवान्। तदा विप्राः, ताः स्त्रीः शङ्करं च तादृशं दृष्ट्वा, महर्षयः, अतिदारुणवचनानि अब्रुवन्। तेषां सर्वाण्यपि तपांसि शङ्करेण विनाशितानि, यथा नभसि तारा अर्कप्रभया नश्यन्ति। श्रूयते, मुनिशापेन ब्रह्मापि महात्मा श्रीमूलं नष्टवान्, यज्ञाश्च विनष्टाः। भृगोष्शापेन विष्णुः अपि परमशक्तिमान् दशविधानि जन्मानि प्राप्य, सदा दुःखितः कृतः। इन्द्रः अपि धर्मज्ञः, गौतममुनिना कोपात् शुक्रौच्छेदं प्राप्य, भूमौ पतितः। शापेन वसवः गर्भवासिनः अभवन्, मुनिशापेन नहुषः सर्पत्वं प्राप्नोत्। स क्षीरसमुद्रः सदा हरिवासः, द्वितीयः सोमसमुद्रः ब्राह्मणानां निषिद्धः। जनार्दनः अविमुक्तेश्वरं काश्यां गत्वा, त्र्यम्बकं देवेन्द्रं पयसा अभिषिञ्चत्। श्रद्धया युक्तः मधुसूदनः स्वयम्, स्नेहसिक्तामृतपयसा भगवन्तं अभिषिञ्चत्। ततः भगवाँल्लोकपितामहैः मुनिभिः च सह, पयः सिञ्चन्, पूर्ववत् क्षीरसमुद्रं स्वधाम कृतवान्। धर्मः महात्मना माण्डव्येन शप्तः, वृष्णयः कृष्णेन च, दुर्वासादिभिः मुनिभिः। राघवः भ्रातृभिः सह दुर्वासेन शप्तः, श्रीवत्सः मुनिपादपतनेन। एते चान्ये च बहवः ब्राह्मणनियन्त्रणं प्राप्ताः, विरूपाक्षं उमापतिं विना। एवं तेन मोहिताः, शङ्करं नाजानन्, तीक्ष्णवचनानि उक्तवन्तः, स च तत्रैव अन्तर्धानमकरोत्। तदा ते मुनयः, मनसि क्लान्ताः, प्रभाते दारुकावनात् निर्गत्य, परमासनस्थं महात्मानं पितामहम् उपजग्मुः। तत्र गत्वा, क्लान्तचित्ताः, सर्वं यथावृत्तं शुभे दारुकावने भगवतः समीपे न्यवेदयन्। पितामहः चित्ते विचिन्त्य, तदा तत्सर्वं यथापूर्वं स्मृत्वा, समुत्थाय, कृताञ्जलिः, भवाय प्रणम्य, दारुकावनवासीन्मुनीन् शीघ्रं प्राह। "हन्त, हन्त, नष्टलाभाः यूयं, परममप्रतिमरत्नं न प्राप्य, ब्राह्मणाः, विफलम् आचरितवन्तः। यः दारुकावने लिङ्गधारिणं पश्यन्तः विकृतरूपमिव, स एव परमेश्वरः। गृहस्थैः अतिथिं कदापि न तिरस्कर्तव्यम्, द्विजाः, स विकृतः सुन्दरः मलिनोऽविद्वान् वा स्यात्। अतिथिपूजनात् पूर्वेऽपि मृत्युः कालश्च, विप्रश्रेष्ठेन सुदर्शनः विजितौ। अन्यथा, गृहस्थस्य विप्रस्य च, अतिथिपूजनं विना, शुद्ध्यर्थं पृथिव्यां, परित्राणं नास्ति। श्रूयते, सुदर्शनः गृहस्थः अपि, जयायां व्रतं कृत्वा, पतिव्रतायै भार्यायै उक्तवान्— 'सुमध्यमे, सौभाग्यवती, सर्वं श्रुणु; अतिथिं न कदापि तिरस्कुर्याः। सर्व एवासौ अतिथिः प्रत्यक्षं पिनाकधारी; अतिथये दत्त्वा, स्वात्मवत् पूजयितव्यः।