लिङ्गपुराणम्

पूर्वदिशि सम्पादनम् अग्निह् दक्षिणपद्मे दुर्जयश्च इच्छा, पश्चिमे निरृत्याः ऐश्वर्यम्, उत्तरपद्मे वातक्षेत्रे निग्रहश्च स्थितम्। ईशान्यां सर्वज्ञता, तस्यां च सोमाख्यं नाभिमण्डलं; सोमस्य अधस्तात् सूर्यः, तस्यापि अधस्तात् अग्निरेव विराजते। धर्मादिगुणाः पार्श्वदिक्षु संस्थिताः; अस्याः अनन्ततत्त्वस्य क्रमशः चतसृषु दिशासु चतसृषु चान्तरदिशासु, अव्यक्तादारभ्य, चिन्तनं कर्तव्यम्। सोमस्य अन्ते त्रयः गुणाः, तेषां चोपरि त्रयः आत्मभावाः, तेषामपि अन्ते शिवस्य पीठम्। तत्र, "सद्योजातमुपैति" इति मन्त्रेण परमेश्वरं आवाह्य, वामदेवमन्त्रेण तं पीठे स्थापयेत्, रुद्रगायत्र्या सन्निधिं कृत्वा, अघोरमन्त्रेण निग्रहेत्। "ईशानः सर्वविद्यानाम्" इति मन्त्रेण पाद्यं, आचमनीयम्, अर्घ्यं च समर्प्य, भगवतः पूजनं कुर्यात्। ततः, गन्धचन्दनादिसुगन्धितैः जलैः, पञ्चगव्येन च यथाविधि कुम्भे स्थाप्य, रुद्रं स्नापयेत्। प्राणवेन पञ्चगव्यैः स्नानं, तथा घृतमधुशर्करायाः स्नानं च विधिना कुर्यात्। शुभद्रव्यैः प्राणवेन महादेवं अभ्यज्य, शुद्धपात्रैः शुद्धिकारकैर्मन्त्रैश्च जलं प्रक्षिपेत्। यथाविधि शुद्धिं कृत्वा, शुभ्रवस्त्रधारी साधकः कुशमूलम्, अपामार्गं, कर्पूरं, जातिपुष्पं, चम्पकपुष्पं च योजयेत्। श्वेतकर्णिकारैर्जातिपुष्पैः, पद्मोत्पलैः, सुरभिपुष्पैश्च, चन्दनयुक्तं जलं निर्मायेत्। तस्मिन्नेव जले, सुवर्णरजतपात्रे वा, "सद्योजात" आदि मन्त्रान् न्यस्येत्। ताम्रपात्रे, पद्मपत्रे, पलाशपत्रे, शङ्खे, शुद्धमृद्भाण्डे वा, अन्यस्मिन् शुभे पात्रे वा, कुशपुष्पैर्मन्त्रैः स्नापयेत्। अहं तव तान् मन्त्रान् कथयामि, सर्वार्थसिद्धये शृणु। एतेन मन्त्रैः एकवारं लिङ्गं स्नापयन्, जनः मुक्तो भवति; पवमानमन्त्रेण, वामीयकमन्त्रेण च। रुद्रेण, नीलरुद्रेण, श्रीसूक्तेन, रजनीसूक्तेन, चामकेन च स्नानं कुर्यात्। होतारशिरसा, अथर्वशान्तिभारुण्डारुणैः, वारुणज्येष्ठवेदव्रतपुरुषसूक्तैः च स्नानं विधायेत्। ततः शीघ्रं रुद्रः जटिलः कपिमुखेन सह, विष्णुश्च बृहच्चन्द्ररूपः, साम्ना "प्रतिष्ठां कुर्यात्" इति आहूतः। विरूपाक्षेण, स्कन्देन, बहुभिः शिवैः, पञ्चब्रह्मैः, सूत्रेण, शुद्धप्रणवेन च अपि आहूतः। सर्वपापशान्तये, देवानां देवेशं स्नापयेत्, वस्त्रं, शिवसूत्रं, आचमनीयं च अर्पयेत्। ततो गन्धपुष्पधूपदीपैः, नैवेद्येन, पुनः सुरभिजलेन, आचमनीयेन च पूजां विधायेत्। शोभनं छत्रं भूषणानि, प्रणवेन मुखवासादीनि च समर्पयेत्। ततः प्रभुः स्फटिकसदृशः, निष्कलः, अक्षयः, सर्वदेवकारणम्, सर्वलोकव्यापी, परमः, चिन्तनीयः। स ब्रह्मेन्द्रविष्णुरुद्रादिभिः ऋषिदेवैः अप्राप्यः, वेदवेदान्तविद्भिरपि वेदवचनात् अगोचरः। अनादिमध्यान्तः, संसारार्तिनां भेषजः, शिवतत्त्वरूपः, शिवलिङ्गे प्रतिष्ठितः। प्रणवेन लिङ्गस्य शीर्षे पूजां, स्तोत्रपाठं, प्रणामं, प्रदक्षिणां च कुर्यात्। अर्घ्यं समर्प्य, पादयोः पुष्पाणि क्षिप्य, प्रणिपत्य, शिवं स्वात्मनि संस्थितं देवाधिदेवं ध्यानयेत्। एवं लिङ्गस्य परमा पूजा संक्षेपेणोक्ता; अधुना अन्तःपूजां सम्यक् प्रवक्ष्यामि। अग्निसूर्यमृतमण्डलं हृदि चिन्तयेत्, तदूर्ध्वं त्रिगुणान्, ततोऽनुक्रमेण त्र्यात्मान्। तेषामुपरि, ध्यानविज्ञानेन, महादेवं, निराकारं सर्वरूपिणं, अर्धाङ्गिन्या सह देहम्, पूजयेत्। यदत्र चिन्तनीयम्, तद् बहुधा निरूपितम्; यथाचिन्तयति, तदा चिन्तनं जायते, नान्यथा। अतः साधकः एवं चिन्तयेत्, अन्यथा न प्रबुद्धो भवति। स नगररूपे देहे वसति, तेन सः पुरुषः इति कथ्यते; यः पूज्यः, स यज्ञेन पूज्यते, पूजकः स्मृतः। महेश्वरः ध्यान्यः, ध्यानं चिन्तनं, तस्य फलम् मोक्षः; सः प्रधानपुरुषेश्वरस्वरूपं लभते। अत्र षड्विंशं ध्यान्यं, पञ्चविंशः ध्यानकर्ता, चतुर्विंशं अव्यक्तम्, सप्त महत्तत्त्वादीनि। महत्तत्त्वं, अहंकारः, पञ्च तन्मात्राणि, पञ्च कर्मेन्द्रियाणि, पञ्च ज्ञानेन्द्रियाणि, मनः, पञ्च महाभूतानि—एवं शिवः षड्विंशः। स एव धारकः, स्रष्टा, ब्रह्मणः अपि परमेश्वरः। शङ्करः, स एव रुद्रः, हिरण्यगर्भं सृष्टवान्। स जगदतीतः, विश्वात्मा, सर्वरूपः स्मृतः। यथा अत्र, अपितुः अमातुः च विना, पुत्राः न जायन्ते, एवं सोमविना त्रयो लोकाः न सन्ति।