लिङ्गपुराणम्

पवित्रसूत्रे ‘नमः शिवाय’ इति मन्त्रः स्थितः अस्ति; छन्दांसि च मन्त्राः च तत्र सूक्ष्मरूपे प्रतिष्ठिताः। यथा वटवृक्षः बीजमध्ये स्थितः, तथा, शुभे, महत् ब्रह्म पवित्रसूत्रे सूक्ष्मरूपे एव प्रतिष्ठितम्, महति अपि। पूजास्थलं चन्दनसुगन्धयुक्तेन जललेन सिञ्चयित्वा, ततो द्रव्याणि शुद्धीकर्तुं प्रक्षालनं सिञ्चनं च अन्यैः विधिभिः सम्पादनीयम्। प्रक्षालनं सिञ्चनं च ओंकारेण कर्तव्यम्; सिञ्चनपात्रं, अर्घ्यपात्रं, पाद्यपात्रं च क्रमशः व्यवस्थितानि कर्तव्यानि। तद्वत् आचमनपात्रं अपि विधिवत् स्थापनीयम्, यथायोग्यं आच्छाद्यं च, विदुषा। तानि सर्वाणि पात्राणि कुशदर्भैः आच्छाद्य, शुद्धेन जललेन सिञ्चयित्वा, प्रतिपात्रे शीतलं जलं स्थापयेत्। ओंकारेण विद्वान् द्रव्याणि तेषु निरीक्ष्य स्थापयेत्; पाद्ये जलं वेटिवरं च चन्दनं च योजयेत्। जायफलं कङ्कोलं कर्पूरं बहुमूलं तमालं च सम्यक् पीडयित्वा आचमनपात्रे स्थापयेत्। सर्वेषु पात्रेषु चन्दनं, यथायोग्यं कर्पूरं, विविधानि पुष्पाणि च स्थापयेत्। अर्घ्यपात्रे कुशाग्राणि, अक्षतान्, यवान्, तिलान्, घृतं, सरषपं, पुष्पाणि, विभूतिं च स्थापयेत्। सिञ्चनपात्रे कुशपुष्पाणि, यवान्, अक्षतान्, बहुमूलं, तमालं, विभूतिं च ओंकारेण स्थापयेत्। पञ्चाक्षरं, गायत्रीं, रुद्रदेवतां, वा केवलं ओंकारं—यः वेदस्य परमसारः—तत्र स्थापयेत्। ततः ओंकारेण सिञ्चनपात्रेण द्रव्याणि सिञ्चयेत्, ईशानादि पञ्चभिः मन्त्रैः। देवाधिदेवस्य पार्श्वे नन्दिं पूजयेत्, यः तेजोमयः, त्रिनेत्रः, देवाधिदेवः। सः चन्द्रशेखरः, हरिवदनः, चतुर्बाहुः, पुष्पमालया भूषितः, सौम्यः, सर्वाभरणैः शोभितः। स्वस्य उत्तरदिशि धर्मपत्नीं पूजयेत्, या मरुत्सु शुभा, कीर्तिमती, सद्व्रता, जननी, पादसज्जायां निष्ठा। एवं पूजायां कृतायां, परमेश्वरस्य गुह्यगृहं प्रविश्य, भक्त्या पञ्चशीर्षेण पुष्पपुञ्जं समर्पयेत्। चन्दनं, पुष्पाणि, विविधानि धूपानि च समर्प्य, शङ्करं, स्कन्दं, विनायकं, देवीं च पूजयेत्, लिङ्गस्य शुद्धिकरणं च कुर्यात्। सर्वे मन्त्राः ओंकारादि नमःपर्यन्तं जपित्वा, ओंकारेण पद्मासनं कल्पयेत्। तस्य पूर्वपद्मं अणिमाशब्दः; दक्षिणपद्मं लघिमाशब्दः; पश्चिमपद्मं महिमाशब्दः। पूर्वपद्मं प्राप्तिः; दक्षिणपद्मं अग्न्यां ईषिता; पश्चिमपद्मं निरृत्यां वशिता; उत्तरपद्मं वायौ महिमा। ईशान्यां सर्वज्ञता, बीजं सोमः; तस्य अधस्तात् सूर्यः, तस्य अधः अग्निः। मध्यदिशासु धर्मादिगुणाः; अनाविर्भूताद् आरभ्य, चतुर्दिशासु चतुर्दिशान्तरेषु अनन्तं क्रमशः चिन्तयेत्; सोमान्ते त्रिगुणाः। तदूर्ध्वे त्र्यात्मा, तदन्ते शिवस्य आसनम्; ‘सद्योजातं प्रपद्ये’ इति मन्त्रेण परमेश्वरम् आवाहयेत्। वामदेवमन्त्रेण तं आसने स्थापयेत्, रुद्रगायत्र्या आवाहनं कुर्यात्, अघोरमन्त्रेण संनियमं कुर्यात्। ‘ईशानः सर्वविद्यानाम्’ इत्यनेन मन्त्रेण पूजयेत्, पाद्यं, आचमनं, अर्घ्यं च समर्पयेत्। विधिवत् रुद्रस्य स्नानं कुर्यात्, चन्दनादिसुगन्धयुक्तेन जललेन, पञ्चगव्यं पात्रे स्थाप्य तेन अभिषेकं कुर्यात्। प्रणवेन पञ्चगव्यं स्नापयेत्, तथैव घृतं, मधु, इक्षुरसं च। शुभद्रव्यैः प्रणवेन महादेवम् अभिषिञ्चेत्; ततः शुद्धपात्रैः शुद्धिमन्त्रैः जलं प्रवाहयेत्। विधिवत् शुद्धिकरणं कृत्वा, शुक्लवस्त्रधारी साधकः कुशदर्भं, अपामार्गं, कर्पूरं, जातिपुष्पं, चम्पकं च उपयोजयेत्। श्वेतमन्दारं, मालतीं, पद्मानि, नीलोत्पलानि, सुन्दरपुष्पैः चन्दनयुक्तं तद् जलं पूरयेत्। सद्योजातादिमन्त्राणि तस्मिन्नेव जले स्थापयेत्, सुवर्णपात्रे वा रजतपात्रे। अथवा ताम्रपात्रे, पद्मपत्रे, पलाशपत्रे, शङ्खे, शुद्धमृद्भाण्डे, वा अन्यस्मिन् शुभपात्रे। कुशदर्भैः पुष्पैः च, उचितैः मन्त्रैः स्नानं कुर्यात्; अहं ते मन्त्रान् कथयिष्यामि—शृणु, सर्वसिद्ध्यर्थम्। एतेषु मन्त्रेषु लिङ्गस्य एकवारं स्नानं कृत्वा, जनः विमुक्तः भवति; पवमानमन्त्रेण, वामीयकमन्त्रेण च। रुद्रमन्त्रेण, नीलरुद्रमन्त्रेण, श्रीसूक्तेन, रजनिसूक्तेन, शुभकं चामकं च। होतारमन्त्रेण, शिरसामन्त्रेण, शुभाथर्वणेन, शान्तिमन्त्रेण पुनः शान्तिमन्त्रेण, भारुण्डेन, अरुणेन। वारुणेन, ज्येष्ठेन, वेदव्रतेन, अन्येन शुभसूक्तेन, पुरुषसूक्तेन च। ततः शीघ्रं जटिलः रुद्रः कपिमुखसहितः, विष्णुर्बृहच्चन्द्ररूपः, साम्ना आवाहितः, ‘स्थाप्यताम्’ इति उक्त्वा। विरूपाक्षेण, स्कन्देन, बहुभिः शिवैः, पञ्चब्रह्मैः, सूत्रेण, शुद्धप्रणवेन, तद्वत् आवाहितः।