शुद्धहस्तः, स्वसूतरेण निर्दिष्टं आचमनं कृत्वा, शुचौ स्थले समासीनः, यथायोग्यं आचमनेन शुद्धिं साधयति। ततः, जलस्य प्रसिक्त्या, दक्षिणहस्ते कुशग्राम् धृत्वा, सावधानः, मण्डलं निर्माय, त्रिर् जलं पिबेत्। अनन्तरं, शान्त्यर्थं पापहान्यर्थं च परिक्रमणं कुर्यात्। एवं संक्षेपेण स्नानस्य आचमनस्य च उत्तमविधिः वर्णितः। एतद् सर्वं ब्राह्मणानां हिताय, द्विजश्रेष्ठ। ततः, वेदमातृं गायत्रीं देवीम् आवाहयेत्, 'वरदायिनी देवी आगच्छतु' इति वदन्, तथा महेश्वरीम् अपि। तस्यै पाद्यं, आचमनीयं, अर्घ्यं च जलं दद्यात्; त्रिविधं प्राणायामं कृत्वा, उपविष्टः वा स्थितः वा। ततः, प्रणवेन सह गायत्रीं सहस्रवारं जपेत्, अथवा अर्धं, अथवा एकशतं अष्टवारं; त्रिधा एकैकं कृत्य। अर्घ्यं दत्त्वा, पूजां कृत्वा, शिरः नमयित्वा, 'शिखरस्थे देवि' इति उक्त्वा मातरं विसर्जयेत्। पूर्वदिशं प्रक्ष्य, वेदमातृं गायत्रीं नमस्कृत्य, अञ्जलिं कृत्वा, भास्करं प्रार्थयेत्। उदितं सूर्यं, तेजस्विनं, जातवेदसं च नमेत्; ततः पुनः विधिना सूर्यं ब्रह्माणं च नमेत्। ऋग्यजुःसामवेदात् सूर्यस्तोत्राणि जपेत्, तदनन्तरं अग्निं त्रिवारं परिक्रमणं कुर्यात्। स्वात्मानं, अन्तरात्मानं, परमात्मानं च नमेत्; पुनः सूर्यं, ब्रह्माणं, अग्निं च नमेत्। ततः, विधिपूर्वकं, ऋषीन् पितृन् च नामतोऽवाहित्य, 'सर्वान् आवाहयामि' इति वदन्, सर्वान् देवतान् सर्वतोऽवाहित्य। अनन्तरं, पूर्वां वा उत्तरां वा दिशं प्रक्ष्य, विधिना तर्पणं दद्यात्, तत्त्वस्वरूपं चिन्तयन्, क्रमशः नमन्। देवतानां पुष्पजलेन तर्पणं, ऋषीणां कुशजलेन, पितृणां तिलगन्धयुक्तजलेन सर्वत्र दद्यात्। देवतानां तर्पणं उपवीतं वामस्कन्धे, ऋषीणां उरःप्रदेशे, पितृणां दक्षिणस्कन्धे धारयित्वा क्रमशः दद्यात्, द्विजश्रेष्ठ। देवतानां तर्पणं अङ्गुष्ठाग्रेण, ऋषीणां कनिष्ठाङ्गुल्या, पितृणां दक्षिणाङ्गुष्ठेन दद्यात्; एवं ब्रह्मयज्ञः द्विजैः कर्तव्यः। शुद्धचित्तः यज्ञनिष्ठः, देवयज्ञं, मनुष्ययज्ञं, भूतयज्ञं, पितृयज्ञं च कुर्यात्। स्वशाखायाः वेदाध्ययनं ब्रह्मयज्ञः, अग्नौ हविः देव्यज्ञः। सर्वभूतानां तर्पणं भूतयज्ञः, सर्वजीवानां पोषणाय। ब्राह्मणपत्नीसमेतान्, तत्त्वविदः, वेदवेदाङ्गविदः ब्राह्मणान् नमस्कृत्य, तेषां भोजनं मनुष्ययज्ञः। पितृनुद्दिश्य यत् दत्तं तत् पितृयज्ञः; एवं पञ्चमहायज्ञः सर्वार्थसिद्धये कर्तव्यः। सर्वयज्ञेषु ब्रह्मयज्ञः श्रेष्ठः; ब्रह्मयज्ञनिष्ठः मृत्यो लोक ब्रह्मणः पूज्यः। ब्रह्मयज्ञेन सर्वे देवाः इन्द्रसहिताः तुष्टाः, ब्रह्मा, विष्णु, शङ्करः च। वेदाः, पितरः च तुष्टाः; ब्रह्मयज्ञस्य न संशयः। ग्रामात् दूरं गतः ब्राह्मणः अपि ब्रह्मयज्ञं जान्यात्। यावत् दृष्टे कुटिरच्छादनं, पूर्वे, उत्तरदिशि, ईशानदिशि वा, अन्यत्र वा, ब्रह्मयज्ञार्थं शुभं आचमनं कुर्यात्; ब्राह्मणाः तुष्ट्यर्थं त्रिवारं आचमनं कुर्वन्ति, ऋग्वेदेन पुनः पुनः कृत्वा। ततः यजुर्वेदेन प्रक्षालनं कृत्वा, द्विवारं जलं धृत्वा, तुष्ट्यर्थं सामवेदेन शिरः स्पृशेत्। अथर्ववेदेन, आङ्गिरसस्तोत्रैः च नेत्रयोः स्पर्शनं कुर्यात्; नासिकायाः स्पर्शनं, पुनः पुनः जलं गात्रेषु प्रक्षालयेत्। एवं ब्रह्मा च अन्यदेवताः अष्टादशपुराणेषु, उपपुराणेषु, सौरपुराणादिषु क्रमशः स्पर्शनं कुर्यात्। इति हासेषु, शैवेषु च शुभं स्पर्शनं कर्णयोः कुर्यात्, अन्ते हृदयप्रदेशे स्पृशेत्। सर्वकल्पविद् सर्वकल्पैः आत्मानं स्पृशेत्; एवं आचमनं कृत्वा, कुशासनं विस्तीर्य, बुद्धिमान्, दक्षिणहस्तं उत्तरदिशि स्थापयन्, सुवर्णमुद्रया शोभितः, उपवीतधारी वा अनुपवीतधारी वा, द्विजः, उपवीतधारणं कृत्वा, एकाग्रचित्तः, विधिवत् ब्रह्मयज्ञं कुर्यात्; पञ्चमहायज्ञवर्जनं कृत्वा ऋषिः न श्रेष्ठः। भोजनानन्तरं, यदि मनुष्यः शूकरयोनौ जायते, तस्य कारणं वर्जनम्; अतः शुभकामः सर्वयत्नेन एतानि विधीनि कुर्यात्। ब्रह्मयज्ञानन्तरं, स्नानं सावधानं कुर्यात्, विधिना जलं संगृह्य, गृहं प्रविशेत् संयमेन। गृहे बहिः, पादहस्तयोः जलं प्रक्षालयेत्, ततः शुद्ध्यर्थं विधिना भस्मस्नानं कुर्यात्। प्राणवेन विधिना भस्मं शुद्धं कुर्यात्, अग्निहोत्राग्नेः भस्मं गृह्णीयात्; प्रातः सूर्ये उदिते, 'ज्योतिः सूर्य' मन्त्रेण होमं कुर्यात्। सायं सूर्यास्तपूर्वे, 'ज्योतिर्ग्नि' मन्त्रेण अग्नौ होमं कुर्यात्; अतः सूर्यहोमात् शेषं भस्म शुभं शुद्धं च।