लिङ्गपुराणम्

तत्र मम पुत्राः चगला कुण्डकर्णः कुब्धण्डः प्रवाहकश्च तपस्विनो महातपःसम्पन्नाः सन्ति। ते महेश्वरयोगमासाद्यामृतत्वं गताः। षड्विंशत्यां कल्पे, यदा व्यासः पराशरः भविष्यति, तदा अपि अहम् भद्रवटपुरीमध्ये साहित्स्नु इति नाम्ना कलियुगान्ते सन्निहितो भविष्यामि। तत्रापि मम पुत्रा धर्मिष्ठाः—उलूकः विद्युतः शम्बूकः अश्वलायनश्च—भविष्यन्ति। ते महेश्वरस्य परमं योगमासाद्य रुद्रलोकं गच्छन्ति। सप्तविंशत्यां कल्पे, यदा व्यासः जटुकर्णो भविष्यति, तदा अपि अहं सोमशर्मा द्विजश्रेष्ठो भविष्यामि। प्रभासे योगविश्रुते पुण्ये प्राप्ते, तत्रापि मम शिष्याः योगयुक्ता तपस्विनः भविष्यन्ति। अक्षपादः कुमारः उलूकः वत्सश्च—ते महात्मानः शुद्धबुद्धयः योगनिष्ठाश्च। ते महेश्वरस्य परमं योगमासाद्य रुद्रलोकं गताः। अष्टाविंशत्यां कल्पे, यदा पराशरपुत्रः विष्णुः, लोकपितामहः, द्वैपायनः व्यासः प्रभुः भविष्यति, तदा षष्ठांशेन कृष्णः, पुरुषश्रेष्ठः, वासुदेवात् जातः, यदुनां श्रेष्ठः, वासुदेवो भविष्यति। तस्मिन्काले अहं अपि योगमायया योगी ब्रह्मचारिरूपं धारयित्वा जगदाश्चर्यहेतोः प्रविश्य भविष्यामि। श्मशाने परित्यक्तं शवम् अनाथं दृष्ट्वा, ब्राह्मणानां हिताय, योगमायया तद्वपुषि प्रविश्य स्थास्यामि। मेरोः दिव्ये पुण्ये गुहायां, त्वया सह विष्णुना च, अहं तदा ब्रह्मा भविष्यामि, लाकुलीति प्रसिद्धः। एषा देहावतारः कथ्यते; तस्मिन्काले तत्स्थानं पुण्यं पृथिव्यां यावत्स्थास्यति, तावत्सुप्रसिद्धं भविष्यति। तत्रापि मम पुत्राः कुशिकः गर्गः मित्रः कौरुष्यश्च तपस्विनो भविष्यन्ति। योगनिष्ठाः महात्मानः वेदविद्वांसः ब्राह्मणाः, महेश्वरस्य परमं योगमासाद्य शुद्धाः प्रखरतेजसः। ते रुद्रलोकं गच्छन्ति, यत्र पुनरागमः दुष्करः; ते सिद्धाः पाशुपताः, भस्मलेपिताङ्गाः। सदा लिङ्गार्चनपरायणाः, बहिः अन्तश्च स्थिताः, मयि भक्त्या योगेन च, समाधिस्थाः, जितेन्द्रियाः। संसारबंधनच्छेदाय, ज्ञानमार्गप्रकाशनाय, स्वस्वरूपज्ञानप्राप्तये च महापाशुपतयोगः। अनेके योगमार्गाः, अनेके च ज्ञानमार्गाः, किन्तु पञ्चाक्षरीमन्त्रं विना क्वापि न निरोधः सिध्यति। यः द्वन्द्वातीतः तपस्यति, स एव मुक्तवत्, पक्वफलवत् ज्ञेयः। यदि कश्चित् पुरुषः एकदिनमपि सम्यक् पाशुपतव्रतमाचरेत्, स सांख्ये वा पाञ्चरात्रे वा तादृशं स्थानं न प्राप्नोति। एवं मया मनोः प्रभृति कृष्णान्तं यावत् अष्टाविंशत्यां युगानां क्रमात् अवतारलक्षणं वर्णितम्। तत्र धर्मचिह्नं शास्त्रसमूहविभागः भविष्यति, यदा तस्मिन्कल्पे कृष्णद्वैपायनः समुत्पद्यते। एवं रुद्रावतारकथां महादेवेन कथितां श्रुत्वा, स भगवाञ्शिरसा तं महेश्वरं प्रणम्य, वाक्यैः स्तुत्वा पुनः शंकरं पप्रच्छ—"सर्वे देवाः विष्णुना व्याप्यन्ते, सर्वगणाः विष्णुना व्याप्यन्ते।" "विष्णुतुल्यः पन्था न विद्यते; एवं वेदाः सदा गायन्ति, नात्र संशयः। स देवदेवो भगवांस्तव लिङ्गार्चननिष्ठः, सदा ते प्रणतिपरः, कथं देवः प्रभुत्वं प्राप?" इति। ब्रह्मणः वचनं श्रुत्वा सृष्टिकर्ता परमेश्वरः, तस्य प्रश्नस्य गाम्भीर्येण तुष्टः, स्नेहेन तं निरीक्ष्य, उपास्यविषयमवलोक्य शंकरः उवाच—"त्वं स्वयम्, नारायणः अपि, शक्रश्च देवश्रेष्ठः, उपस्थिताः।" ऋषयः अपि नियमेन लिङ्गार्चनाय नित्यं प्रवृत्ताः, स्वस्थानं प्राप्ताः, तस्मादेव लिङ्गं पूजयन्ति। लिङ्गार्चनं विना सिद्धिः नास्ति; तस्मात् जनार्दनः भगवाञ्श्रद्धया स्वमेव नित्यं पूजयति। एवं उक्त्वा महेश्वरः ब्रह्मणे प्रसादं दर्शयित्वा, देवेशं निरीक्ष्य तत्रैव अन्तर्धानमगात्। ततः ब्रह्मा, अञ्जलिं कृत्वा, शंकरस्य प्रसादात् चेतनां प्राप्य, शेषसृष्ट्यै प्रववृते। अथ—"कथं महेश्वरः लिङ्गरूपेण पूजनीयः?" इति रोमहर्षणं पप्रच्छुः। कैलासे पार्वत्या पृष्टः, देवदेवः स्वलङ्कृतां पार्वतीं गोदोहितां स्वाङ्के स्थितां प्रति लिङ्गपूजनविधिं क्रमशः व्याख्यातवान्। तत्र समीपे स्थितः शालाङ्कायनपुत्रः नन्दिः सर्वं पूर्वं श्रुत्वा, धर्मात्मनः ब्रह्मपुत्रस्य सनाथकुमारस्य समीपे लिङ्गपूजनस्य शुभं परमं च विधिं निवेदितवान्। तस्मात् व्यासः तेजस्वी शास्त्रानुकूलं तदधीतवान्। अहं तु शैलाद्यादिमुखात् श्रुत्वा स्नानादिपूजनविधिं, यथाविधि, वक्ष्यामि।