लिङ्गपुराणम्

शुद्धाः ते, तपसा ब्रह्मणि संयुक्ताः, ये मां जानन्ति—रुद्रं, रुद्राणीं, गायत्रीं वेदजननीं च—ते रुद्रलोकं गच्छन्ति, यत्र पुनरागमनं दुष्करम्। यदा पुनः अहं कृष्णो भीषणः च भवामि, तदा तत्र मम संकल्पः कृष्णः इति वर्णेन प्रसिद्धः, यत्र अहं कालवत् लोकान्तकारी कालः इव दृश्यः। त्वं मां, हे ब्रह्मन्, उग्रं भीमबलं च अवगच्छसि; गायत्री या ममोत्पन्ना, सा कृष्णाङ्गी कृष्णारुणा च आसीत्। सा कृष्णरूपा आसीत्, देवेश, तदा ब्रह्मा इति प्रसिद्धा; तस्मात् अहं उग्रत्वं प्राप्तवान्—ये मां भूमौ जानन्ति, तेषां अहं शान्तः, अव्ययः च भविष्यामि। पुनः, यदा अहं विश्वरूपः अभवम्, हे ब्रह्मन्, तदा त्वं मां परमध्यानात् अवगच्छः; गायत्री अपि विश्वरूपा अभवत्, लोकान् धारयन्ती। ये मां भूमौ विश्वरूपं जानन्ति, तेषां अहं शिवः सौम्यः च सदा भविष्यामि। यतः एष रूपं विश्वरूपं इति कथ्यते, तथा सावित्री अपि विश्वरूपा इति। एवं, सर्वे एते रूपाणि उत्पन्नानि, हे पुत्राः, एते चत्वारः ये मया नाम्ना उक्ताः, मम पुत्राः लोकेषु पूजिताः। यतः सर्वजातीनां विश्वरूपता भविष्यति, सर्वाणि खाद्यानि शुद्धानि अनुमतानि च भविष्यन्ति, जातिभेदः च भविष्यति। मोक्षः, धर्मः, अर्थः, कामः—एते चत्वारः, तेषां कारणात् वेदाः च ज्ञेयम् च चतुर्विधं भविष्यति। चत्वारः प्राणिनां वर्गाः, तथा चत्वारः आश्रमाः; धर्मस्य चत्वारः स्तम्भाः, चत्वारः मम पुत्राः। तस्मात् जगत्, चराचरं, चतुर्वर्णं चतुर्स्थानं चतुर्विधं च भविष्यति। पृथिवीलोकः, ततः अन्तरिक्षम्, स्वर्गः, महर्लोकः; जनः, तपः, सत्यं, तस्मात् विष्णुलोकः। जगत् अष्टाक्षरे स्थिता, प्रत्येकस्थले तदक्षरम्; पृथिवी, अन्तरिक्ष, स्वर्ग, महर्लोकः चत्वारः आधारः। पृथिवीलोकः प्रथमः, ततः अन्तरिक्षम्, स्वर्गः तृतीयः, महर्लोकः चतुर्थः। पञ्चमः जनः, षष्ठः तपः, सप्तमः सत्यलोकः, ये पुनरावृत्तिं न यान्ति तेषां। विष्णुलोकः दुःसाध्यः इति प्रसिद्धः; स्कन्दस्य उमायाः च स्थानं सर्वसंपन्नम्। रुद्रलोकः योगिनां शुभः—ये सर्वस्वरहिताः, अहंकाररहिताः, कामक्रोधरहिताः। ये द्विजाः, समाहिताः, ध्याननिष्ठाः तद् लोकं पश्यन्ति; यत् चतुर्भुजं सरस्वती त्वया दृष्टा। पादान्तः विष्णुलोकः, शान्तः श्रेष्ठः कुमारः, औमा च महेश्वरः; तस्मात् चतुर्भुजं रूपं दृष्टम्। तस्मात् सर्वे पशवः चतुर्भुजाः भविष्यन्ति, चतुर्धाराः च। सोमः मन्त्रयुक्तः मम मुखात् प्रवृत्तः, प्राणिनां मध्ये, हे ब्रह्मन्, स्तनपानिनः इति प्रसिद्धाः। तस्मात् सोमः अमृतः जीवः इति प्रसिद्धः, चतुर्भुजाः भविष्यन्ति, तस्मात् तेषां वर्णः श्वेतः। कर्मणः कारणात्, द्विबाहुः महादेवी punar दृष्टा, एवं सावित्री लोकानां प्रदाता। तस्मात् मानवाः द्विबाहवः द्विस्तनाः च; एवं अजः महादेवी सर्ववर्णा अभवत्। या त्वया दृष्टा, महाबलाः सर्वभूतधारिणी, तस्मात् भूतानि विश्वरूपाणि भविष्यन्ति। अजः महातेजाः विश्वरूपः भविष्यति; तस्य बीजं न क्षीयते, तस्य मुखे हविर्दग्निः। तस्मात् सर्वव्यापी शुद्धः पशुरूपः, अग्निमुखः—ये द्विजाः तपसा शुद्धचित्ताः मां एवं पश्यन्ति—सर्वत्रेश्वर्ये स्थिताः, सर्ववस्तुषु प्रतिष्ठिताः, रागतमोवर्जिताः, मानव रूपं परित्यज्य—ते मम समीपं यान्ति, यत्र पुनरागमनं दुष्करम्। एवं भगवन् ब्रह्मा रुद्रं अभाषत्, हे द्विजः। प्रणम्य, समाहितः, पितामहः पुनः उक्तवान्—'यः एवं, भगवन्, गायत्र्या महेश्वरं जानाति—' 'त्वं, प्रभो, सर्वात्मा, सर्वं हि त्वमेव, तव गायत्र्या। तं परमं पदं ददातु।' इत्युक्तम्। तस्मात्, यः बुद्धिमान् एतस्य महात्मनः विश्वरूपत्वं जानाति, स ब्रह्मणि एकत्वं प्राप्नोति, ब्रह्मणः वचनेन। एतत् सर्वं श्रुत्वा, ब्रह्मा रुद्रेण उक्तः, पुनः देवेशं प्रणम्य, प्रजापतिः रुद्रं अभाषत्—'भगवन्, देवेश, विश्वरूप, महेश, उमापतिः, महादेव, तुभ्यं नमः, लोकैः पूजितः।' 'विश्वरूप, महाभाग, कदा, महेश, एते रूपाणि, महादेव, लोकैः पूजितः, दृश्यन्ते?' 'कस्य युगस्य प्रवृत्तौ द्विजाः इह पश्यन्ति? केन तपसा, भगवन्, वा केन योगेन?' 'महादेव, तुभ्यं नमः—किं द्विजैः दृश्यः?' इत्येतद् श्रुत्वा, शर्वः तं पुरतः अपश्यत्।