ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ਼੍ਚੇਤਿ ਯਦਾਹੁਰ੍ਲਿਙ੍ਗਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ਗਨ੍ਧਵਰ੍ਣਰਸੈਰ੍ਹੀਨਂ ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਦਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍

ਜਦੋਂ ਉੱਚਾ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਗੰਧ, ਰੰਗ, ਸਵਾਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਤੇ ਧੁਨੀ, ਛੂਹ ਆਦਿ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਅਗੁਣਂ ਧ੍ਰੁਵਮਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯਮ੍ ਅਲਿਙ੍ਗਂ ਸ਼ਿਵਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਗਨ੍ਧਵਰ੍ਣਰਸੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਦਿਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍

ਗੁਣ ਰਹਿਤ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਨਾਸ ਰਹਿਤ, ਅਪ੍ਰਗਟ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ; ਜੇ ਸੁਗੰਧ, ਰੰਗ, ਸਵਾਦ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਧੁਨੀ, ਛੂਹ ਆਦਿ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜਗਦ੍ਯੋਨਿਂ ਮਹਾਭੂਤਂ ਸ੍ਥੂਲਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ਵਿਗ੍ਰਹੋ ਜਗਤਾਂ ਲਿਙ੍ਗਮ੍ ਅਲਿਙ੍ਗਾਦ੍ ਅਭਵਤ੍ਸ੍ਵਯਮ੍

ਹੇ ਵਧੀਆ ਦੁਜ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਜਨਨੀ, ਵੱਡਾ ਤੱਤ, ਮੋਟਾ ਤੇ ਸੁਖਮ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਰੂਪ, ਲਿੰਗ, ਅਪ੍ਰਗਟ ਤੋਂ ਆਪ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।

ਸਪ੍ਤਧਾਚਾष੍ਟਧਾ ਚੈਵ ਤਥੈਕਾਦਸ਼ਧਾ ਪੁਨਃ ਲਿਙ੍ਗਾਨ੍ਯਲਿਙ੍ਗਸ੍ਯ ਤਥਾ ਮਾਯਯਾ ਵਿਤਤਾਨਿ ਤੁ

ਸੱਤ, ਅੱਠ ਤੇ ਫਿਰ ਗਿਆਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਪ੍ਰਗਟ ਦੇ ਲਿੰਗ ਮਾਇਆ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲ ਗਏ ਹਨ।

ਤੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਧਾਨਦੇਵਾਨਾਂ ਤ੍ਰਯਮਾਸੀਚ੍ਛਿਵਾਤ੍ਮਕਮ੍ ਏਕਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਰਿष੍ਵਭੂਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍ ਏਕੇਨ ਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਮੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਸ਼ਿਵ-ਸਵਭਾਵ ਵਾਲੇ ਜਨਮੇ। ਇੱਕ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਇੱਕ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ।

ਏਕੇਨੈਵ ਹृਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਤ੍ਵੇਵਂ ਸ਼ਿਵੇਨ ਤੁ ਅਲਿਙ੍ਗਂ ਚੈਵ ਲਿਙ੍ਗਂ ਚ ਲਿਙ੍ਗਾਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਮੂਰ੍ਤਯਃ

ਇੱਕ ਨੇ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਕੀਤਾ। ਅਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਲਿੰਗ, ਲਿੰਗ-ਅਪ੍ਰਗਟ ਦੇ ਰੂਪ, ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾਂ ਹਨ।

ਯਥਾਵਤ੍ਕਥਿਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸ੍ਵਯਂ ਜਗਤ੍ ਅਲਿਙ੍ਗੀ ਭਗਵਾਨ੍ ਬੀਜੀ ਸ ਏਵ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ

ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਹੈ। ਅਪ੍ਰਗਟ ਭਗਵਾਨ ਬੀਜ ਹੈ; ਉਹੀ ਸਰਵੋਚ ਸ਼ਾਸਕ ਹੈ।

ਬੀਜਂ ਯੋਨਿਸ਼੍ ਚ ਨਿਰ੍ਬੀਜਂ ਨਿਰ੍ਬੀਜੋ ਬੀਜਮੁਚ੍ਯਤੇ ਬੀਜਯੋਨਿਪ੍ਰਧਾਨਾਨਾਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਖ੍ਯਾ ਵਰ੍ਤਤੇ ਤ੍ਵਿਹ

ਬੀਜ, ਯੋਨੀ ਤੇ ਬੀਜ ਰਹਿਤ; ਬੀਜ ਰਹਿਤ ਨੂੰ ਹੀ ਬੀਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੀਜ, ਯੋਨੀ ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਿੱਚ, ਆਤਮ ਨਾਂ ਇੱਥੇ ਵਜੂਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਮੁਨਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਿਤ੍ਯਬੁਦ੍ਧਸ੍ਵਭਾਵਤਃ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧੋ ऽਯਂ ਤਥਾ ਰੁਦ੍ਰਃ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਿਵ ਉਚ੍ਯਤੇ

ਸਰਵੋਚ ਆਤਮਾ, ਮੁਨੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਵਭਾਵ ਸਦਾ ਗਿਆਨਮਈ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਰੁਦਰ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਿਵੇਨ ਦृष੍ਟਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਸ਼ੈਵੀ ਸਮਭਵਦ੍ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਸਰ੍ਗਾਦੌ ਸਾ ਗੁਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਪੁਰਾਵ੍ਯਕ੍ਤਾ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ

ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਸ਼ੈਵੀ ਬਣ ਗਈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਅਪ੍ਰਕਟ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਈ।

ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਾਦਿਵਿਸ਼ੇषਾਨ੍ਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਤਸ੍ਯਾਃ ਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਮ੍ ਵਿਸ਼੍ਵਧਾਤ੍ਰੀ ਤ੍ਵਜਾਖ੍ਯਾ ਚ ਸ਼ੈਵੀ ਸਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਾ

ਉਸ ਤੋਂ ਅਪ੍ਰਕਟ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੱਕ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ 'ਅਜਾ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਸ਼ੈਵੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਾਮਜਾਂ ਲੋਹਿਤਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਂ ਕृष੍ਣਾਮੇਕਾਂ ਬਹੁਪ੍ਰਜਾਮ੍ ਜਨਿਤ੍ਰੀਮਨੁਸ਼ੇਤੇ ਸ੍ਮ ਜੁषਮਾਣਃ ਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀਮ੍

ਉਹ ਅਜਨਮੀ, ਲਾਲ, ਚਿੱਟੀ ਤੇ ਕਾਲੀ, ਇੱਕ ਹੀ ਮਾਂ ਹੈ ਜੋ ਅਨੇਕ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਮਾਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਤਾਮੇਵਾਜਾਮਜੋ ऽਨ੍ਯਸ੍ਤੁ ਭੁਕ੍ਤਭੋਗਾਂ ਜਹਾਤਿ ਚ ਅਜਾ ਜਨਿਤ੍ਰੀ ਜਗਤਾਂ ਸਾਜੇਨ ਸਮਧਿष੍ਠਿਤਾ

ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਜਨਮੀ, ਉਸ ਦੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅਜਨਮੀ ਮਾਂ, ਅਜਨਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਬਭੂਵ ਸ ਮਹਾਨ੍ ਪੁਰੁषਾਧਿष੍ਠਿਤਸ੍ਯ ਚ ਅਜਾਜ੍ਞਯਾ ਪ੍ਰਧਾਨਸ੍ਯ ਸਰ੍ਗਕਾਲੇ ਗੁਣੈਸ੍ ਤ੍ਰਿਭਿਃ

ਉਸ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਹਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪੁਰੁਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸੀ।

ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ਯਾ ਚੋਦ੍ਯਮਾਨਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਾਵ੍ਯਕ੍ਤਮਵ੍ਯਯਮ੍ ਵ੍ਯਕ੍ਤਸृष੍ਟਿਂ ਵਿਕੁਰੁਤੇ ਚਾਤ੍ਮਨਾਧਿष੍ਠਿਤੋ ਮਹਾਨ੍

ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਤ ਅਪ੍ਰਕਟ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਪ੍ਰਕਟ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚਦਾ ਹੈ।

ਮਹਤਸ੍ਤੁ ਤਥਾ ਵृਤ੍ਤਿਃ ਸਂਕਲ੍ਪਾਧ੍ਯਵਸਾਯਿਕਾ ਮਹਤਸ੍ ਤ੍ਰਿਗੁਣਸ੍ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਅਹਂਕਾਰੋ ਰਜੋ ऽਧਿਕਃ

ਮਹਤ ਤੋਂ ਨਿਰਣੈ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਤ ਤੋਂ ਰਜਸ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਅਹੰਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਤੇਨੈਵ ਚਾਵृਤਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਅਹਂਕਾਰਸ੍ ਤਮੋ ऽਧਿਕਃ ਮਹਤੋ ਭੂਤਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਂ ਸਰ੍ਗਕृਦ੍ਵੈ ਬਭੂਵ ਚ

ਉਸੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ, ਜੋ ਤਮਸ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਮਹਤ ਢੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਤ ਤੋਂ ਹੀ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਸੁਖਮ ਤੱਤ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਅਹਂਕਾਰਾਚ੍ਛਬ੍ਦਮਾਤ੍ਰਂ ਤਸ੍ਮਾਦਾਕਾਸ਼ਮਵ੍ਯਯਮ੍ ਸਸ਼ਬ੍ਦਮਾਵृਣੋਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ ਆਕਾਸ਼ਂ ਸ਼ਬ੍ਦਕਾਰਣਮ੍

ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਧੁਨੀ ਦਾ ਸੁਖਮ ਤੱਤ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਅਵਿਨਾਸੀ ਆਕਾਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਕਾਸ਼, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧੁਨੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧੁਨੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਦ੍ਭੂਤਸਰ੍ਗਸ਼੍ ਚ ਦ੍ਵਿਜਾਸ੍ਤ੍ਵੇਵਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰਂ ਤਥਾਕਾਸ਼ਾਤ੍ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਾਯੁਰ੍ ਮਹਾਨ੍ਮੁਨੇ

ਸੁਖਮ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੋਈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ। ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਸਪਰਸ਼ ਦਾ ਸੁਖਮ ਤੱਤ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵਾਯੁ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ।

ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਰੂਪਮਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਤਤੋ ऽਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਰਸਸ੍ਤਤਃ ਰਸਾਦਾਪਃ ਸ਼ੁਭਾਸ੍ਤਾਭ੍ਯੋ ਗਨ੍ਧਮਾਤ੍ਰਂ ਧਰਾ ਤਤਃ

ਉਸ ਤੋਂ ਰੂਪ ਦਾ ਸੁਖਮ ਤੱਤ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਅੱਗ; ਰਸ ਤੋਂ ਪਾਣੀ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਗੰਧ ਦਾ ਸੁਖਮ ਤੱਤ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਧਰਤੀ।

ਆਵृਣੋਦ੍ਧਿ ਤਥਾਕਾਸ਼ਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ਆਵृਣੋਦ੍ਰੂਪਮਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਵਾਯੁਰ੍ਵਾਤਿ ਕ੍ਰਿਯਾਤ੍ਮਕਃ

ਹੇ ਉੱਤਮ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਆਕਾਸ਼ ਨੇ ਸਪਰਸ਼ ਦੇ ਸੁਖਮ ਤੱਤ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ; ਵਾਯੁ, ਜੋ ਕਿਰਿਆਤਮਕ ਹੈ, ਰੂਪ ਦੇ ਸੁਖਮ ਤੱਤ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਆਵृਣੋਦ੍ਰਸਮਾਤ੍ਰਂ ਵੈ ਦੇਵਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਵਿਭਾਵਸੁਃ ਆਵृਣ੍ਵਾਨਾ ਗਨ੍ਧਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਆਪਃ ਸਰ੍ਵਰਸਾਤ੍ਮਿਕਾਃ

ਦੇਵਤਾ ਅੱਗ ਨੇ ਰਸ ਦੇ ਸੁਖਮ ਤੱਤ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਘੇਰ ਲਿਆ; ਪਾਣੀਆਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਰਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਗੰਧ ਦੇ ਸੁਖਮ ਤੱਤ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕ੍ਸ਼੍ਮਾ ਸਾ ਪਞ੍ਚਗੁਣਾ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਏਕੋਨਾ ਰਸਸਮ੍ਭਵਾਃ ਤ੍ਰਿਗੁਣੋ ਭਗਵਾਨ੍ਵਹ੍ਨਿਰ੍ ਦ੍ਵਿਗੁਣਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸਮ੍ਭਵਃ

ਇਸ ਲਈ, ਧਰਤੀ ਪੰਜ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰਸ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਗਵਾਨ ਅੱਗ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਯੁ, ਜੋ ਸਪਰਸ਼ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਦੋ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ।

ਅਵਕਾਸ਼ਸ੍ਤਤੋ ਦੇਵ ਏਕਮਾਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਨਿष੍ਕਲਃ ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਦ੍ਭੂਤਸਰ੍ਗਸ਼੍ ਚ ਵਿਜ੍ਞੇਯਸ਼੍ ਚ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍

ਫਿਰ, ਆਕਾਸ਼ ਇਕ ਗੁਣ ਵਾਲਾ, ਅਭਾਗਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਸੁਖਮ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸਮਝੀ ਜਾਵੇ।

ਵੈਕਾਰਿਕਃ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੋ ਵੈ ਯੁਗਪਤ੍ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਸਰ੍ਗਸ੍ ਤਥਾਪ੍ਯਹਂਕਾਰਾਦ੍ ਏਵਮਤ੍ਰ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ

ਵੈਕਾਰਿਕ, ਜੋ ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਇੱਥੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚ ਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣ੍ਯਸ੍ਯ ਪਞ੍ਚ ਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਤੁ ਸ਼ਬ੍ਦਾਦੀਨਾਮਵਾਪ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਮਨਸ਼੍ਚੈਵੋਭਯਾਤ੍ਮਕਮ੍

ਉਸ ਤੋਂ ਪੰਜ ਗਿਆਨ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਪੰਜ ਕਰਮ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਅਤੇ ਮਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਧੁਨੀ ਆਦਿ ਨੂੰ ਪਕੜਨ ਲਈ।

ਮਹਦਾਦਿਵਿਸ਼ੇषਾਨ੍ਤਾ ਹ੍ਯ੍ ਅਣ੍ਡਮੁਤ੍ਪਾਦਯਨ੍ਤਿ ਚ ਜਲਬੁਦ੍ਬੁਦਵਤ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਅਵਤੀਰ੍ਣਃ ਪਿਤਾਮਹਃ

ਮਹਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੱਤਾਂ ਤੱਕ, ਉਹ ਅੰਡਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਤੋਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬੁੱਬਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਿਤਾਮਹ ਉਤਰੀ ਆਇਆ।

ਸ ਏਵ ਭਗਵਾਨ੍ ਰੁਦ੍ਰੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਗਤਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਣ੍ਡੇ ਤ੍ਵਿਮੇ ਲੋਕਾ ਅਨ੍ਤਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਮਿਦਂ ਜਗਤ੍

ਉਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਰੁਦਰ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਉਸ ਅੰਡ ਵਿਚ ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਤੇ ਇਹ ਪੂਰਾ ਜਗਤ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

ਅਣ੍ਡਂ ਦਸ਼ਗੁਣੇਨੈਵ ਵਾਰਿਣਾ ਪ੍ਰਾਵृਤਂ ਬਹਿਃ ਆਪੋ ਦਸ਼ਗੁਣੇਨੈਵ ਤਦ੍ਬਾਹ੍ਯਸ੍ਤੇਜਸਾ ਵृਤਾਃ

ਉਹ ਅੰਡ ਨੂੰ ਬਾਹਰੋਂ ਪਾਣੀ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ; ਤੇ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵੀ ਬਾਹਰੋਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵੱਡੀ ਹੈ।