ਦਿਵਾ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਯੋ ਨਿਹਨ੍ਯਤੇ ਹਨ੍ਤਾਰਂ ਨ ਚ ਪਸ਼੍ਯੇਚ੍ਚ ਸ ਗਤਾਯੁਰ੍ਨ ਜੀਵਤਿ
ਚਾਹੇ ਦਿਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਾਤ, ਜੇ ਕੋਈ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਾਤਲ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖੇ, ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨਿਪ੍ਰਵੇਸ਼ਂ ਕੁਰੁਤੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਨ੍ਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਮਾਨਵਃ ਸ੍ਮृਤਿਂ ਨੋਪਲਭੇਚ੍ਚਾਪਿ ਤਦਨ੍ਤਂ ਤਸ੍ਯ ਜੀਵਿਤਮ੍
ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਅੰਤ 'ਚ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਯਾਦ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਗਿਆ।
ਯਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਾਵਰਣਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਸ੍ਵਕਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਮਾਨਵਃ ਕृष੍ਣਂ ਰਕ੍ਤਮਪਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਤਸ੍ਯ ਮृਤ੍ਯੁਰੁਪਸ੍ਥਿਤਃ
ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਚਿੱਟਾ, ਕਾਲਾ ਜਾਂ ਲਾਲ ਕਪੜਾ ਵੇਖੇ, ਉਸ ਲਈ ਮੌਤ ਨੇੜੇ ਆ ਗਈ ਹੈ।
ਅਰਿष੍ਟੇ ਸੂਚਿਤੇ ਦੇਹੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲ ਉਪਸ੍ਥਿਤੇ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਖੇਦਂ ਵਿषਾਦਂ ਚ ਉਪੇਕ੍ਸ਼ੇਦ੍ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ ਨਰਃ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਅਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੇ ਸਮਾਂ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾ ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਦੁੱਖ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਛੱਡ ਕੇ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਪ੍ਰਾਚੀਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵੋਦੀਚੀਂ ਦਿਸ਼ਂ ਨਿष੍ਕ੍ਰਮ੍ਯ ਵੈ ਸ਼ੁਚਿਃ ਸਮੇ ऽਤਿਸ੍ਥਾਵਰੇ ਦੇਸ਼ੇ ਵਿਵਿਕ੍ਤੇ ਜਨ੍ਤੁਵਰ੍ਜਿਤੇ
ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸਮਤਲ, ਬਹੁਤ ਥਿਰ ਤੇ ਇਕੱਲੀ ਥਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਜੀਵ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਜਾਵੇ।
ਉਦਙ੍ਮੁਖਃ ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖੋ ਵਾ ਸ੍ਵਸ੍ਥਸ਼੍ ਚਾਚਾਨ੍ਤ ਏਵ ਚ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕੇਨੋਪਵਿष੍ਟਸ੍ਤੁ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉੱਤਰ ਜਾਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸੁਥਿਰ ਹੋ ਕੇ, ਸੁਵਾਸਤਿਕ ਅਸਨ 'ਚ ਬੈਠ ਕੇ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ।
ਸਮਕਾਯਸ਼ਿਰੋਗ੍ਰੀਵੋ ਧਾਰਯਨ੍ ਨਾਵਲੋਕਯੇਤ੍ ਯਥਾ ਦੀਪੋ ਨਿਵਾਤਸ੍ਥੋ ਨੇਙ੍ਗਤੇ ਸੋਪਮਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਸਰੀਰ, ਸਿਰ ਤੇ ਗਰਦਨ ਸਿੱਧਾ ਰੱਖੇ, ਇਧਰ-ਉਧਰ ਨਾ ਵੇਖੇ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਰਹਿਤ ਥਾਂ 'ਚ ਦੀਵਾ ਠਹਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਰੱਖੋ।
ਪ੍ਰਾਗੁਦਕ੍ਪ੍ਰਵਣੇ ਦੇਸ਼ੇ ਤਥਾ ਯੁਞ੍ਜੀਤ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਤ੍ ਕਾਮਂ ਵਿਤਰ੍ਕਂ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਚ ਸੁਖਦੁਃਖੇ ਉਭੇ ਤਥਾ
ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਢਲਾਨ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਇਨਸਾਨ ਇੱਥੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ, ਇੱਛਾ, ਸੰਦੇਹ, ਪ੍ਰੀਤ, ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੋਵੇਂ ਛੱਡ ਦੇਵੇ।
ਨਿਗृਹ੍ਯ ਮਨਸਾ ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਧ੍ਯਾਨਮ੍ ਅਨੁਸ੍ਮਰੇਤ੍ ਘ੍ਰਾਣੇ ਚ ਰਸਨੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਚਕ੍ਸ਼ੁषੀ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨੇ ਤਥਾ
ਸਾਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਸਫੈਦ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨੱਕ ਤੇ ਜੀਭ, ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਛੂਹਣ 'ਤੇ ਵੀ ਇਹ ਧਿਆਨ ਸਦਾ ਟਿਕਾਈ ਰੱਖੋ।
ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇ ਮਨਸਿ ਬੁਦ੍ਧੌ ਚ ਤਤ੍ਰ ਵਕ੍ਸ਼ਸਿ ਧਾਰਯੇਤ੍ ਕਾਲਕਰ੍ਮਾਣਿ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸਮੂਹੇष੍ਵੇਵ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਕੰਨਾਂ, ਮਨ, ਬੁਧੀ ਅਤੇ ਛਾਤੀ 'ਚ ਵੀ ਇਹ ਧਿਆਨ ਟਿਕਾਈ ਰੱਖੋ। ਸਮੇਂ ਤੇ ਕਰਤਬ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਧ੍ਯਾਤ੍ਮਮਿਤ੍ਯੇਵਂ ਯੋਗਧਾਰਣਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸ਼ਤਮਰ੍ਧਸ਼ਤਂ ਵਾਪਿ ਧਾਰਣਾਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਧਾਰਯੇਤ੍
ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਧਿਆਨ ਹੀ ਯੋਗ ਧਾਰਨਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਸੌ ਜਾਂ ਪੰਜਾਹ ਵਾਰੀ ਸਿਰ 'ਤੇ ਟਿਕਾਈ ਰੱਖੋ।
ਖਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਧਾਰਣਾਯੋਗਾਦ੍ ਵਾਯੁਰੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਤਤਸ਼੍ਚਾਪੂਰਯੇਦ੍ ਦੇਹਮ੍ ਓਙ੍ਕਾਰੇਣ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਜੇ ਧਿਆਨ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਥਕਾਵਟ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਸਾਹ ਉਪਰ ਚਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਓਂਕਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਭਰ ਲਵੋ।
ਤਥੌਂਕਾਰਮਯੋ ਯੋਗੀ ਅਕ੍ਸ਼ਰੇ ਤ੍ਵਕ੍ਸ਼ਰੀ ਭਵੇਤ੍ ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਓਙ੍ਕਾਰਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯੋਗੀ ਓਂਕਾਰ ਵਿੱਚ ਰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਟੱਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਟੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਓਂਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਲਕੜੇ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ।
ਏष ਤ੍ਰਿਮਾਤ੍ਰੋ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਚਾਤ੍ਰ ਚੇਸ਼੍ਵਰਃ ਪ੍ਰਥਮਾ ਵਿਦ੍ਯੁਤੀ ਮਾਤ੍ਰਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਤਾਮਸੀ ਸ੍ਮृਤਾ
ਇਹ ਤਿੰਨ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਜਾਣੋ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਵਿਅੰਜਨ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਮਾਤਰਾ ਚਮਕਦੀ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਦੂਜੀ ਤਾਮਸੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤृਤੀਯਾਂ ਨਿਰ੍ਗੁਣਾਂ ਚੈਵ ਮਾਤ੍ਰਾਮਕ੍ਸ਼ਰਗਾਮਿਨੀਮ੍ ਗਾਨ੍ਧਾਰੀ ਚੈਵ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਗਾਨ੍ਧਾਰਸ੍ਵਰਸਂਭਵਾ
ਤੀਜੀ ਮਾਤਰਾ ਗੁਣ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਅਟੱਲ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗਾਂਧਾਰੀ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਗਾਂਧਾਰ ਸੁਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
ਪਿਪੀਲਿਕਾਗਤਿਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਯਥਾ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤ ਓਙ੍ਕਾਰਃ ਪ੍ਰਤਿਨਿਰ੍ਯਾਤਿ ਮੂਰ੍ਧਨਿ
ਚੀਟੀ ਦੇ ਚਾਲ ਵਾਲਾ ਛੂਹਣ ਲਗਾ ਕੇ, ਇਹ ਸਿਰ 'ਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਓਂਕਾਰ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰ 'ਤੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਥੌਂਕਾਰਮਯੋ ਯੋਗੀ ਤ੍ਵ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਰੀ ਤ੍ਵਕ੍ਸ਼ਰੀ ਭਵੇਤ੍ ਪ੍ਰਣਵੋ ਧਨੁਃ ਸ਼ਰੋ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲਕ੍ਸ਼ਣਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯੋਗੀ ਓਂਕਾਰ ਵਿੱਚ ਰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਟੱਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਟੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਣਵ ਧਨੁ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਤੀਰ ਹੈ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਲਕੜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪ੍ਰਮਤ੍ਤੇਨ ਵੇਦ੍ਧਵ੍ਯਂ ਸ਼ਰਵਤ੍ ਤਨ੍ਮਯੋ ਭਵੇਤ੍ ਓਮਿਤ੍ਯੇਕਾਕ੍ਸ਼ਰਂ ਹ੍ਯੇਤਦ੍ ਗੁਹਾਯਾਂ ਨਿਹਿਤਂ ਪਦਮ੍
ਜੋ ਸਾਵਧਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਤੀਰ ਵਾਂਗੂ ਇਸ ਨੂੰ ਭੇਦ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਉਸ ਵਿੱਚ ਰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਕ ਅੱਖਰ 'ਓਂ' ਦਿਲ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮਕਸਦ ਹੈ।
ਓਮਿਤ੍ਯੇਤਤ੍ਤ੍ਰਯੋ ਲੋਕਾਸ੍ ਤ੍ਰਯੋ ਵੇਦਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ऽਗ੍ਨਯਃ ਵਿष੍ਣੁਕ੍ਰਮਾਸ੍ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਵੇਤੇ ऋਕ੍ਸਾਮਾਨਿ ਯਜੂਂषਿ ਚ
'ਓਂ'—ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕ, ਤਿੰਨ ਵੇਦ, ਤਿੰਨ ਅੱਗ ਹਨ; ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਗ, ਅਤੇ ਰਿਗ, ਸਾਮ, ਯਜੁਰ ਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਹਨ।
ਮਾਤ੍ਰਾ ਚਾਰ੍ਧਂ ਚ ਤਿਸ੍ਰਸ੍ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾਃ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਃ ਤਤ੍ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਯੋ ਯੋਗੀ ਤਸ੍ਯ ਸਾਲੋਕ੍ਯਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਤਿੰਨ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅੱਧ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਯੋਗੀ ਇਹ ਲਾਗੂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਲੋਕ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕਾਰੋ ਹ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰੋ ਜ੍ਞੇਯ ਉਕਾਰਃ ਸਹਿਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਮਕਾਰਸਹਿਤੌਂਕਾਰਸ੍ ਤ੍ਰਿਮਾਤ੍ਰ ਇਤਿ ਸਂਜ੍ਞਿਤਃ
'ਅ' ਅੱਖਰ ਅਟੱਲ ਜਾਣੋ, 'ਉ' ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਮੰਨੋ, 'ਮ' 'ਅ' ਤੇ 'ਉ' ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਓਂਕਾਰ ਤਿੰਨ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕਾਰਸ੍ ਤ੍ਵੇष ਭੂਰ੍ਲੋਕ ਉਕਾਰੋ ਭੁਵ ਉਚ੍ਯਤੇ ਸਵ੍ਯਞ੍ਜਨੋ ਮਕਾਰਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕ ਇਤਿ ਗੀਯਤੇ
'ਅ' ਅੱਖਰ ਧਰਤੀ ਲੋਕ ਹੈ, 'ਉ' ਆਕਾਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 'ਮ' ਵਿਅੰਜਨ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਜੋਂ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਓਙ੍ਕਾਰਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਯੋ ਲੋਕਾਃ ਸ਼ਿਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਵਿष੍ਟਪਮ੍ ਭੁਵਨਾਙ੍ਗਂ ਚ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਤਤ੍ਪਦਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਓਂਕਾਰ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਹਨ; ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਸਮਾਨ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਉਸ ਬ੍ਰਹਮ, ਉਸ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਵਜੋਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਾਤ੍ਰਾਪਾਦੋ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਮਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਸ਼ਿਵਂ ਪਦਮ੍ ਏਵਂ ਜ੍ਞਾਨਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਤਤ੍ਪਦਂ ਸਮੁਪਾਸ੍ਯਤੇ
ਮਾਤਰਾ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਰੁਦਰ ਲੋਕ ਹੈ; ਬਿਨਾ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦਰਜੇ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੀਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧ੍ਯਾਨਰਤਿਰ੍ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਅਮਾਤ੍ਰਂ ਹਿ ਤਦਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ ਉਪਾਸ੍ਯਂ ਹਿ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਸੁਖਮਿਚ੍ਛਤਾ
ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਟੱਲ, ਅਮਰ ਅੱਖਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਰੇ, ਸਦੀਵੀ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
ਹ੍ਰਸ੍ਵਾ ਤੁ ਪ੍ਰਥਮਾ ਮਾਤ੍ਰਾ ਤਤੋ ਦੀਰ੍ਘਾ ਤ੍ਵਨਨ੍ਤਰਮ੍ ਤਤਃ ਪ੍ਲੁਤਵਤੀ ਚੈਵ ਤृਤੀਯਾ ਚੋਪਦਿਸ਼੍ਯਤੇ
ਪਹਿਲੀ ਮਾਤਰਾ ਛੋਟੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਦੂਜੀ ਲੰਮੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੀਜੀ ਮਾਤਰਾ ਖਿੱਚੀ ਹੋਈ ਸਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਤਾਸ੍ਤੁ ਮਾਤ੍ਰਾ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਯਥਾਵਦਨੁਪੂਰ੍ਵਸ਼ਃ ਯਾਵਦੇਵ ਤੁ ਸ਼ਕ੍ਯਨ੍ਤੇ ਧਾਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਾਵਦੇਵ ਹਿ
ਇਹ ਮਾਪਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਉੱਨੀ ਹੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਮਨੋ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਨਾਤ੍ਮਨਿ ਯਃ ਸਦਾ ਅਰ੍ਧਂ ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਪਿ ਚੇਚ੍ ਛृਣੁ ਯਤ੍ ਫਲਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਜੋ ਮਨ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਅੱਧ ਮਾਪ ਹੀ ਕਰੇ—ਸੁਣੋ, ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਸੇ ਮਾਸੇ ऽਸ਼੍ਵਮੇਧੇਨ ਯੋ ਯਜੇਤ ਸ਼ਤਂ ਸਮਾਃ ਤੇਨ ਯਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਪੁਣ੍ਯਂ ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਤਦਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਜੋ ਹਰ ਮਹੀਨੇ, ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਮਾਪ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨ ਤਥਾ ਤਪਸੋਗ੍ਰੇਣ ਨ ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਭੂਰਿਦਕ੍ਸ਼ਿਣੈਃ ਯਤ੍ਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਸਮ੍ਯਙ੍ ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਤਦਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਵਾਲੇ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਜੋ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਾਪ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।