ਏਕੇਨੈਵ ਤੁ ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਵੈ ਜਨਮ੍ ਏਕੇਨੈਵ ਤੁ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸੁਕृਤਮਾਚਰੇਤ੍
ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਭੋਗਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਨ ਹ੍ਯੇਨਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਂ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਮ੍ ਅਨੁਗਚ੍ਛਤਿ ਯਦਨੇਨ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਤਦੇਨਮਨੁਗਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਇਨਸਾਨ ਰਵਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਉਸ ਦੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯਮਵਿषਯੇषੁ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਃ ਕ੍ਰੋਸ਼ਨ੍ਤਃ ਸਤਤਮਨਿष੍ਟਸਂਪ੍ਰਯੋਗੈਃ ਸ਼ੁष੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਰਿਗਤਵੇਦਨਾਃ ਸ਼ਰੀਰਾ ਬਹ੍ਵੀਭਿਃ ਸੁਭृਸ਼ਮਨਨ੍ਤਯਾਤਨਾਭਿਃ
ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਖਾਂ ਰੁਕਦੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਮੰਦਭਾਗੀ ਸੰਗਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਰਦ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਕਈ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਅੰਤਹੀਨ ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਰ੍ਮਣਾ ਮਨਸਾ ਵਾਚਾ ਯਦਭੀਕ੍ਸ਼੍ਣਂ ਨਿषੇਵਤੇ ਤਦਭ੍ਯਾਸੋ ਹਰਤ੍ਯੇਨਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਲ੍ਯਾਣਮਾਚਰੇਤ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਮਨ, ਬੋਲ ਜਾਂ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਕੋਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਦਤ ਉਸ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਨਾਦਿਮਾਨ੍ਪ੍ਰਬਨ੍ਧਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮਣਿ ਦੇਹਿਨਃ ਸਂਸਾਰਂ ਤਾਮਸਂ ਘੋਰਂ षਡ੍ਵਿਧਂ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ
ਜੀਵ ਦਾ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦਾ ਚੱਕਰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਪੁਰਾਣੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਹ ਘੋਰ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਛੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਨੁष੍ਯਾਤ੍ਪਸ਼ੁਭਾਵਸ਼੍ ਚ ਪਸ਼ੁਭਾਵਾਨ੍ ਮृਗੋ ਭਵੇਤ੍ ਮृਗਤ੍ਵਾਤ੍ਪਕ੍ਸ਼ਿਭਾਵਸ਼੍ ਚ ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚੈਵ ਸਰੀਸृਪਃ
ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਸ਼ੂ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਪਸ਼ੂ ਤੋਂ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੋਂ ਪੰਛੀ, ਤੇ ਪੰਛੀ ਤੋਂ ਰੇਂਗਣ ਵਾਲਾ ਜੀਵ।
ਸਰੀਸृਪਤ੍ਵਾਦ੍ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਵੈ ਸ੍ਥਾਵਰਤ੍ਵਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ਸ੍ਥਾਵਰਤ੍ਵੇ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਯਾਵਦ੍ ਉਨ੍ਮਿਲਤੇ ਜਨਃ
ਰੇਂਗਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਤੋਂ ਪੌਦੇ ਦਾ ਰੂਪ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ; ਪੌਦੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਨਵਾਂ ਜਨਮ ਹੋਣ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕੁਲਾਲਚਕ੍ਰਵਦ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਸ੍ ਤਤ੍ਰੈਵ ਪਰਿਵਰ੍ਤਤੇ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਹਿ ਮਨੁष੍ਯਾਦਿਃ ਸਂਸਾਰਃ ਸ੍ਥਾਵਰਾਨ੍ਤਿਕਃ
ਇਹ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦਾ ਚੱਕਰ ਕੁਲਾਲ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਪੌਦੇ ਤੱਕ, ਇਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੁੜਦਾ ਹੈ।
ਵਿਜ੍ਞੇਯਸ੍ਤਾਮਸੋ ਨਾਮ ਤਤ੍ਰੈਵ ਪਰਿਵਰ੍ਤਤੇ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਂਸਾਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਇਹ ਚੱਕਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਾਮਸੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇੰਝ ਹੀ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਸਾਤਵਿਕ ਚੱਕਰ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਿਸ਼ਾਚਾਨ੍ਤਃ ਸ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਥਾਨੇषੁ ਦੇਹਿਨਾਮ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਤੁ ਕੇਵਲਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਥਾਵਰੇ ਕੇਵਲਂ ਤਮਃ
ਜੋ ਚੱਕਰ ਪਿਸਾਚਾਂ 'ਤੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਸਤਵ ਹੈ, ਤੇ ਪੌਦੇ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਤਮਸ।
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਾਨਾਂ ਸ੍ਥਾਨਾਨਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਵਿष੍ਟਮ੍ਭਕਂ ਰਜਃ ਮਰ੍ਮਸੁ ਛਿਦ੍ਯਮਾਨੇषੁ ਵੇਦਨਾਰ੍ਤਸ੍ਯ ਦੇਹਿਨਃ
ਚੌਦਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਰਜੋ ਗੁਣ ਆਧਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਜੀਵ ਦੇ ਮਰਮ ਤੇ ਚੋਟ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦਰਦ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਪਰਮਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਕਥਂ ਵਿਪ੍ਰਃ ਸ੍ਮਰਿष੍ਯਤਿ ਸਂਸਾਰਃ ਪੂਰ੍ਵਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਭਾਵਨਾਭਿਃ ਪ੍ਰਣੋਦਿਤਃ
ਫਿਰ, ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਕੋਈ ਕਿਵੇਂ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇ? ਸੰਸਾਰ ਪੁਰਾਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਨੁषਂ ਭਜਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧ੍ਯਾਨਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਵਿਧਂ ਹ੍ਯੇਤਦ੍ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸਂਸਾਰਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਸਦਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਚੌਦਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਚੱਕਰ ਸਮਝ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਮਾਰਭੇਦ੍ਧਰ੍ਮਂ ਸਂਸਾਰਭਯਪੀਡਿਤਃ ਤਤਸ੍ਤਰਤਿ ਸਂਸਾਰਂ ਕ੍ਰਮੇਣ ਪਰਿਵਰ੍ਤਿਤਃ
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਦਾ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ, ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਬਦਲ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਸਤਤਂ ਯੁਕ੍ਤੋ ਧ੍ਯਾਨਤਤ੍ਪਰਯੁਞ੍ਜਕਃ ਤਥਾ ਸਮਾਰਭੇਦ੍ਯੋਗਂ ਯਥਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਇਸ ਲਈ, ਸਦਾ ਜੋੜੀ ਰਹੋ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹੋ, ਤੇ ਐਸਾ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕੋ।
ਏष ਆਪਃ ਪਰਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ ਏष ਸੇਤੁਰਨੁਤ੍ਤਮਃ ਵਿਵृਤ੍ਯਾ ਹ੍ਯੇष ਸਂਭੇਦਾਦ੍ ਭੂਤਾਨਾਂ ਚੈਵ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਃ
ਇਹ ਪਰਮ ਜਲ ਹੈ, ਇਹ ਉੱਚਾ ਚਾਨਣ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੂਲ ਹੈ; ਇਸ ਦੇ ਖੁਲ੍ਹਣ ਤੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਸਾਰ ਹੈ।
ਤਦੇਨਂ ਸੇਤੁਮਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਗ੍ਨਿਂ ਵੈ ਵਿਸ਼੍ਵਤੋਮੁਖਮ੍ ਹृਦਿਸ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਮ੍ ਉਪਾਸੀਤ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਲ, ਆਤਮਾ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ ਅੱਗ, ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵਜੋਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਥਾਨ੍ਤਃ ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਦੇਵਂ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਰਿਮਣ੍ਡਿਤਮ੍ ਅष੍ਟਧਾ ਚਾष੍ਟਧਾ ਚੈਵ ਤਥਾ ਚਾष੍ਟਵਿਧੇਨ ਚ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਫਿਰ ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਅੱਠ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸृष੍ਟ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਵਹ੍ਨਿਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਚ ਹृਦਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵਦ੍ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਰੁਦ੍ਰਂ ਭੁਵਨਨਾਯਕਮ੍
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਈ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਰੁਦਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਾਹੁਤੀਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਤਚ੍ਚਿਨ੍ਤਾਗਤਮਾਨਸਃ ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਂ ਹृਦਿਸ੍ਥਂ ਤੁ ਯਥਾਵਦਨੁਪੂਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਪੰਜ ਹਵਨ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਉਸ ਵਿਚ ਲਗਾ ਕੇ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਅੱਗ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਪਃ ਪੂਤਾਃ ਸਕृਤ੍ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯ ਤੂष੍ਣੀਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਹ੍ਯੁਪਾਵਿਸ਼ਨ੍ ਪ੍ਰਾਣਾਯੇਤਿ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਥਮਾ ਹ੍ਯਾਹੁਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਾ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਚੁਪਚਾਪ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲੀ ਆਹੁਤੀ ਜੀਵਨ-ਸਵਾਸ ਲਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਪਾਨਾਯ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਚ ਵ੍ਯਾਨਾਯੇਤਿ ਤਥਾ ਪਰਾ ਉਦਾਨਾਯ ਚਤੁਰ੍ਥੀ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਮਾਨਾਯੇਤਿ ਪਞ੍ਚਮੀ
ਦੂਜੀ ਆਹੁਤੀ ਅਪਾਨ ਲਈ, ਤੀਜੀ ਵੀਯਾਨ ਲਈ, ਚੌਥੀ ਉਦਾਨ ਲਈ ਅਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਸਮਾਨ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਾਹਾਕਾਰੈਃ ਪृਥਗ੍ਘੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ੇषਂ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਕਾਮਤਃ ਅਪਃ ਪੁਨਃ ਸਕृਤ੍ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯ ਆਚਮ੍ਯ ਹृਦਯਂ ਸ੍ਪृਸ਼ੇਤ੍
ਹਰ ਆਹੁਤੀ ਨੂੰ 'ਸਵਾਹਾ' ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਗ ਮਨ ਚਾਹੇ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਧੋ ਕੇ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣਾਨਾਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਰਸ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਰੁਦ੍ਰੋ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਵਿਸ਼ਾਨ੍ਤਕਃ ਰੁਦ੍ਰੋ ਵੈ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਨਃ ਪ੍ਰਾਣ ਏਵਮਾਪ੍ਯਾਯਯੇਤ੍ਸ੍ਵਯਮ੍
ਜੀਵਨ-ਸਵਾਸਾਂ ਦੀ ਗੰਢ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਹੈ; ਰੁਦ੍ਰ ਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਵੇੜਦਾ ਹੈ; ਰੁਦ੍ਰ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸਵਾਸ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣੇ ਨਿਵਿष੍ਟੋ ਵੈ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਾਣਮਯਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਪ੍ਰਾਣਾਯ ਚੈਵ ਰੁਦ੍ਰਾਯ ਜੁਹੋਤ੍ਯਮृਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਰੁਦ੍ਰ ਜੀਵਨ-ਸਵਾਸ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਜੀਵਨ-ਸਵਾਸ ਰੂਪ ਹਨ; ਜੀਵਨ-ਸਵਾਸ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਵਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵਾਵਿਸ਼ੇਹ ਮਾਮੀਸ਼ ਸ੍ਵਾਹਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਤ੍ਮਨੇ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਾਹੁਤੀਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਭੁਃ ਪ੍ਰੀਣਾਤੁ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਃ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ੁਭਤਾ ਨਾਲ ਆ ਜਾਵੋ—'ਸਵਾਹਾ'—ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਆਤਮਾ ਲਈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪੰਜ ਆਹੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ।
ਪੁਰੁषੋ ऽਸਿ ਪੁਰੇ ਸ਼ੇषੇ ਤ੍ਵਂ ਅਙ੍ਗੁष੍ਠਪ੍ਰਮਾਣਤਃ ਆਸ਼੍ਰਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਚਾਙ੍ਗੁष੍ਠਮ੍ ਈਸ਼ਃ ਪਰਮਕਾਰਣਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਅੰਗੂਠੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੋ।
ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਜਗਤਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਭੁਃ ਪ੍ਰੀਣਾਤੁ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਃ ਤ੍ਵਂ ਦੇਵਾਨਾਮਸਿ ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਪੁਰੋ ਵृषਾ
ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ; ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹੋ, ਰੁਦ੍ਰ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵੱਧਣ ਵਾਲੇ ਬਲਦ ਹੋ।
ਮृਦੁਸ੍ਤ੍ਵਮਨ੍ਨਮਸ੍ਮਭ੍ਯਮ੍ ਏਤਦਸ੍ਤੁ ਹੁਤਂ ਤਵ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਗੁਣਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਤੁਸੀਂ ਨਰਮ ਹੋਵੋ, ਇਹ ਭੋਜਨ ਸਾਡੇ ਲਈ ਹੋਵੇ; ਇਹ ਹਵਨ ਤੁਹਾਡਾ ਹੋਵੇ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗੁਣ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਬਾਰੇ।
ਯੋਗਾਚਾਰਃ ਸ੍ਵਯਂ ਤੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਕਥਿਤਃ ਪੁਰਾ ਏਵਂ ਪਾਸ਼ੁਪਤਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞਾਤਵ੍ਯਂ ਚ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਇਹ ਯੋਗ ਦੀ ਰੀਤ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪ ਦੱਸੀ ਸੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਸ਼ੁਪਤਿ ਦਾ ਗਿਆਨ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।