ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ਏष ਏਵ ਜਗਨ੍ਨਾਥੋ ਬਨ੍ਧਮੋਕ੍ਸ਼ਕਰਃ ਸ਼ਿਵਃ

ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਇਹੀ ਜਗਤ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸ਼ਿਵ, ਬੰਧਨ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।

ਭੂਰ੍ਭੂਵਃਸ੍ਵਰ੍ਮਹਸ਼੍ ਚੈਵ ਜਨਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਤਪਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਸਤ੍ਯਲੋਕਸ੍ ਤਥਾਣ੍ਡਾਨਾਂ ਕੋਟਿਕੋਟਿਸ਼ਤਾਨਿ ਚ

ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼, ਸਵਰਗ, ਮਹਾ ਲੋਕ, ਜਨ ਲੋਕ, ਤਪ ਲੋਕ, ਸਤ ਲੋਕ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਬ੍ਰਹਮੰਡ—

ਵਿਗ੍ਰਹਂ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਤਥਾਣ੍ਡਾਵਰਣਾष੍ਟਕਮ੍ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਪਰ੍ਵਤੇषੁ ਵਨੇषੁ ਚ

—ਇਹ ਸਾਰੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੀ ਮੂਰਤ, ਅੱਠ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਘੇਰੇ, ਸੱਤ ਟਾਪੂ, ਪਹਾੜ ਤੇ ਜੰਗਲ—

ਸਮੁਦ੍ਰੇषੁ ਚ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਵਾਯੁਸ੍ਕਨ੍ਧੇषੁ ਸਰ੍ਵਤਃ ਤਥਾਨ੍ਯੇषੁ ਚ ਲੋਕੇषੁ ਵਸਨ੍ਤਿ ਚ ਚਰਾਚਰਾਃ

—ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਹਵਾ ਦੇ ਝੋਕੇ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਥੇ ਵੀ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵ ਵਸਦੇ ਹਨ।

ਸਰ੍ਵੇ ਭਵਾਂਸ਼ਜਾ ਨੂਨਂ ਗਤਿਸ੍ਤ੍ਵੇषਾਂ ਸ ਏਵ ਵੈ ਸਰ੍ਵੋ ਰੁਦ੍ਰੋ ਨਮਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਪੁਰੁषਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ

ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਭਵ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ; ਉਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਰੁਦਰ ਹੀ ਹੈ—ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਭੂਤਂ ਤਥਾ ਜਾਤਂ ਬਹੁਧਾ ਰੁਦ੍ਰ ਏਵ ਸਃ ਰੁਦ੍ਰਾਜ੍ਞੈषਾ ਸ੍ਥਿਤਾ ਦੇਵੀ ਹ੍ਯ੍ ਅਨਯਾ ਮੁਕ੍ਤਿਰਂਬਿਕਾ

ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ—ਉਹ ਸਿਰਫ ਰੁਦਰ ਹੀ ਹੈ। ਰੁਦਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਇਹ ਦੇਵੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਅੰਬਿਕਾ ਹੈ।

ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਖੇਚਰਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾ ਜਜਲ੍ਪੁਃ ਪ੍ਰੀਤਮਾਨਸਾਃ ਯਦਾਵਲੋਕ੍ਯ ਤਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਸਾਦਾਦਨਯਾਂਬਿਕਾ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਧ, ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ, ਇਕੱਠੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਉਹ ਅੰਬਿਕਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।

ਤਦਾ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਸਾਯੁਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਖੇਚਰਾਃ ਪ੍ਰਭੋਃ

ਫਿਰ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਧ, ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਕੇਨ ਯੋਗੇਨ ਵੈ ਸੂਤ ਗੁਣਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਃ ਸਤਾਮਿਹ ਅਣਿਮਾਦਿਗੁਣੋਪੇਤਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੇਵੇਹ ਯੋਗਿਨਃ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍ਸੂਤ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍

ਸੂਤ ਜੀ, ਕਿਸ ਯੋਗ ਨਾਲ ਇਥੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਗੁਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।

ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯੋਗਂ ਪਰਮਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ ਪਞ੍ਚਧਾ ਸਂਸ੍ਮਰੇਦਾਦੌ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤੇ ਸਨਾਤਨਮ੍

ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਯੋਗ ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਵਿਚ ਪੰਜ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਦਾ-ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕਲ੍ਪਯੇਚ੍ਚਾਸਨਂ ਪਦ੍ਮਂ ਸੋਮਸੂਰ੍ਯਾਗ੍ਨਿਸਂਯੁਤਮ੍ षਡ੍ਵਿਂਸ਼ਚ੍ਛਕ੍ਤਿਸਂਯੁਕ੍ਤਮ੍ ਅष੍ਟਧਾ ਚ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ

ਪਦਮ ਆਸਨ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਛਬੀਹ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਅਠ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ।

ਤਤਃ षੋਡਸ਼ਧਾ ਚੈਵ ਪੁਨਰ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਧਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਸ੍ਮਰੇਚ੍ ਚ ਤਤ੍ ਤਥਾ ਮਧ੍ਯੇ ਦੇਵ੍ਯਾ ਦੇਵਮ੍ ਉਮਾਪਤਿਮ੍

ਫਿਰ, ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਮੁੜ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਵਿਚਕਾਰ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ।

ਅष੍ਟਸ਼ਕ੍ਤਿਸਮਾਯੁਕ੍ਤਮ੍ ਅष੍ਟਮੂਰ੍ਤਿਮਜਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ ਤਾਭਿਸ਼੍ਚਾष੍ਟਵਿਧਾ ਰੁਦ੍ਰਾਸ਼੍ ਚਤੁਃषष੍ਟਿਵਿਧਾਃ ਪੁਨਃ

ਅਜਨਮਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਠ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੇ ਅਠ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਉਹ ਅਠ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਰੁਦਰ ਜੋ ਚੌਂਸਠ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਸ਼ਕ੍ਤਯਸ਼੍ ਚ ਤਥਾ ਸਰ੍ਵਾ ਗੁਣਾष੍ਟਕਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ ਏਵਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ਕ੍ਰਮੇਣੈਵ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਜ੍ਞਾਨਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਅਠ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਵਧੀਆ ਗਿਆਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਪਾਸ਼ੁਪਤਂ ਯੋਗਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਸਿਦ੍ਧਿਪ੍ਰਦਾਯਕਮ੍ ਤਸ੍ਯਾਣਿਮਾਦਯੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਕਰ੍ਮਕੋਟਿਭਿਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਯੋਗ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਤੇ ਸਿਧੀਆਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਹੇ ਵਿਦਵਾਨੋ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਲੱਖਾਂ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀਆਂ।

ਤਤ੍ਰਾष੍ਟਗੁਣਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਯੋਗਿਨਾਂ ਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਕ੍ਰਮਯੋਗੇਨ ਹ੍ਯ੍ ਉਚ੍ਯਮਾਨਂ ਨਿਬੋਧਤ

ਉਥੇ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅਠ ਰਾਜ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਸਾਰਾ, ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਸਮਝੋ।

ਅਣਿਮਾ ਲਘਿਮਾ ਚੈਵ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰੇਵ ਚ ਪ੍ਰਾਕਾਮ੍ਯਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਈਸ਼ਿਤ੍ਵਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਤਃ

ਅਣਿਮਾ, ਲਘਿਮਾ, ਮਹਿਮਾ, ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਪ੍ਰਾਕਾਮਿਆ ਹਰ ਥਾਂ, ਤੇ ਈਸ਼ਿਤਾ ਹਰ ਥਾਂ—

ਵਸ਼ਿਤ੍ਵਮਥ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਕਾਮਾਵਸਾਯਿਤਾ ਤਚ੍ਚਾਪਿ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਜ੍ਞੇਯਮ੍ ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਸਾਰ੍ਵਕਾਮਿਕਮ੍

ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਹਕੂਮਤ ਕਰਨਾ, ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਮੁਤਾਬਕ ਚੀਜ਼ ਮਿਲ ਜਾਵੇ—ਇਹ ਵੀ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਸਾਰੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰ ਸਕੇ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਰਾਜ ਹੈ।

ਸਾਵਦ੍ਯਂ ਨਿਰਵਦ੍ਯਂ ਚ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਂ ਚੈਵ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਸਾਵਦ੍ਯਂ ਨਾਮ ਯਤ੍ਤਤ੍ਰ ਪਞ੍ਚਭੂਤਾਤ੍ਮਕਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍

ਇਹ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ: ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਔਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਬਿਨਾ ਔਗੁਣਾਂ ਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਸੁੱਕਮ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਔਗੁਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਮਨਸ਼੍ਚੈਵ ਅਹਙ੍ਕਾਰਸ਼੍ ਚ ਯਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਤਤ੍ਰ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਸ੍ਤੁ ਪਞ੍ਚਭੂਤਾਤ੍ਮਿਕਾ ਪੁਨਃ

ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ, ਮਨ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ—ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁੱਕਮ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਹੀ ਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਮਨਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਬੁਦ੍ਧ੍ਯਹਙ੍ਕਾਰਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍ ਤਥਾ ਸਰ੍ਵਮਯਂ ਚੈਵ ਆਤ੍ਮਸ੍ਥਾ ਖ੍ਯਾਤਿਰੇਵ ਚ

ਇੰਦ੍ਰੇ, ਮਨ, ਚਿੱਤ, ਬੁੱਧੀ, ਅਹੰਕਾਰ—ਇਹ ਸਭ, ਨਾਲ ਹੀ ਜੋ ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਗਿਆਨ, ਇਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਸਂਯੋਗ ਏਵ ਤ੍ਰਿਵਿਧਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੇष੍ਵੇਵ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਪੁਨਰष੍ਟਗੁਣਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੇष੍ਵੇਵ ਵਿਧੀਯਤੇ

ਇਹ ਜੋੜ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਿਰਫ ਸੁੱਕਮ ਵਿਚ ਹੀ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਠ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਵੰਡ ਵੀ ਸੁੱਕਮ ਵਿਚ ਹੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯ ਰੂਪਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਥਾਹ ਭਗਵਾਨ੍ਪ੍ਰਭੁਃ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਯਥਾਸ੍ਯ ਨਿਯਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ

ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਸ ਦਾ ਰੂਪ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ—ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਹੈ।

ਅਣਿਮਾਦ੍ਯਂ ਤਥਾਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰੈਵ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਦੁष੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍

ਅਣਿਮਾ ਆਦਿਕ ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਿਲਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਤਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਭਵਤਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਯੋਗਿਨਾਂ ਬਲਮ੍ ਲਙ੍ਘਨਂ ਪ੍ਲਵਨਂ ਲੋਕੇ ਰੂਪਮਸ੍ਯ ਸਦਾ ਭਵੇਤ੍

ਪਰ ਜੋ ਯੋਗੀ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਾਕਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੁਣ ਉੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਹੀ ਇਸ ਦੀ ਸਦਾ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਹੈ।

ਸ਼ੀਘ੍ਰਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਤੁ ਪਦਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਮਹਿਮ੍ਨਾ ਚੈਵ ਵਨ੍ਦਿਤਮ੍

ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਦੂਜਾ ਦਰਜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਵੱਡਿਆਈ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਮਹਿਤ੍ਵਂ ਚਾਪਿ ਲੋਕੇ ऽਸ੍ਮਿਂਸ੍ ਤृਤੀਯੋ ਯੋਗ ਉਚ੍ਯਤੇ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਯਥੇष੍ਟਗਮਨਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍

ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨਤਾ ਤੀਜਾ ਯੋਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੋ ਉੱਥੇ ਜਾਣਾ, ਇਹੀ ਇਸ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਕਾਮਾਨ੍ ਵਿषਯਾਨ੍ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਤਥਾਪ੍ਰਤਿਹਤਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਸੁਖਦੁਃਖਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ

ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਚਾਹੁਣ ਤੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਾਪਰਦੇ ਹਨ।

ਈਸ਼ੋ ਭਵਤਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਪ੍ਰਵਿਭਾਗੇਨ ਯੋਗਵਿਤ੍ ਵਸ਼੍ਯਾਨਿ ਚਾਸ੍ਯ ਭੂਤਾਨਿ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਸਚਰਾਚਰੇ

ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਮਾਲਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗ ਦੇ ਭੇਦ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵ ਉਸਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।