ਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਏਵਾਭ੍ਯਸੇਤ੍ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ ਮੁਕ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਤ੍ਤਮਾਃ ਜ੍ਞਾਨਾਭ੍ਯਾਸਾਦ੍ਧਿ ਵੈ ਪੁਂਸਾਂ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵਤਿ ਨਿਰ੍ਮਲਾ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੇ ਵਧੀਆ ਜਾਣਨ ਵਾਲੋ, ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ; ਗਿਆਨ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਦਾਭ੍ਯਸੇਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਤਨ੍ਨਿष੍ਠਸ੍ਤਤ੍ਪਰਾਯਣਃ ਜ੍ਞਾਨੇਨੈਕੇਨ ਤृਪ੍ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਯਕ੍ਤਸਂਗਸ੍ਯ ਯੋਗਿਨਃ
ਇਸ ਲਈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠ ਰਹੋ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਮਕਸਦ ਬਣਾਓ; ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਤੇ ਮੋਹ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਯੋਗੀ ਲਈ ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਅਸ੍ਤਿ ਚੇਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਨ੍ਨ ਚ ਇਹ ਲੋਕੇ ਪਰੇ ਚਾਪਿ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵੈ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਸ ਲਈ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਜੇ ਕੁਝ ਰਹਿ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਲਈ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ।
ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਯਤਸ੍ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਤ੍ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਃ ਜ੍ਞਾਨਾਭ੍ਯਾਸਰਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਜ੍ਞਾਨਤਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਥਵਿਤ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਅਸਲ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾਭ੍ਯਾਸਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਮੇਵਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਭਿਮਾਨੀ ਯਸ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤਕ੍ਰੋਧੋ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਕਰਤਵਿਆਂ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਗਿਆਨ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਵਧੀਆ, ਜੋ ਜਾਤੀ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਰਮਤੇ ਮੂਢਃ ਸੋ ऽਜ੍ਞਾਨੀ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ਸਂਸਾਰਹੇਤੁਰਜ੍ਞਾਨਂ ਸਂਸਾਰਸ੍ਤਨੁਸਂਗ੍ਰਹਃ
ਮੂੜ੍ਹ ਮਨੁੱਖ ਹੋਰ ਥਾਂ ਰੁਚੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਅਗਿਆਨ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਅਗਿਆਨ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਹੀ ਸਰੀਰਾਂ ਦੀ ਇਕੱਠ ਹੈ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ਹੇਤੁਸ੍ ਤਥਾ ਜ੍ਞਾਨਂ ਮੁਕ੍ਤਃ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ ਅਜ੍ਞਾਨੇ ਸਤਿ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਃ ਕ੍ਰੋਧਾਦ੍ਯਾ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਿਆਨ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਮੁਕਤ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਅਗਿਆਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਗੁੱਸਾ ਆਦਿ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਕ੍ਰੋਧੋ ਹਰ੍षਸ੍ ਤਥਾ ਲੋਭੋ ਮੋਹੋ ਦਮ੍ਭੋ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮੌ ਹਿ ਤੇषਾਂ ਚ ਤਦ੍ਵਸ਼ਾਤ੍ਤਨੁਸਂਗ੍ਰਹਃ
ਗੁੱਸਾ, ਖੁਸ਼ੀ, ਲੋਭ, ਭੁੱਲ, ਦਿਖਾਵਾ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਵਧੀਆ, ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ—ਇਹ ਸਾਰੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਰੀਰਾਂ ਦੀ ਇਕੱਠ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਰੀਰੇ ਸਤਿ ਵੈ ਕ੍ਲੇਸ਼ਃ ਸੋ ऽਵਿਦ੍ਯਾਂ ਸਂਤ੍ਯਜੇਦ੍ਬੁਧਃ ਅਵਿਦ੍ਯਾਂ ਵਿਦ੍ਯਯਾ ਹਿਤ੍ਵਾ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯੈਵ ਚ ਯੋਗਿਨਃ
ਜਦ ਤਕ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਦੁਖ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਬੁਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਗਿਆਨ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਅਗਿਆਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਯੋਗੀ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰੋਧਾਦ੍ਯਾ ਨਾਸ਼ਮਾਯਾਨ੍ਤਿ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮੌ ਚ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਯਾਚ੍ਚ ਸ਼ਰੀਰੇਣ ਨ ਪੁਨਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਯੁਜ੍ਯਤੇ
ਗੁੱਸਾ ਆਦਿ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਵੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਨਾਲ, ਉਹ ਮੁੜ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦਾ।
ਸ ਏਵ ਮੁਕ੍ਤਃ ਸਂਸਾਰਾਦ੍ ਦੁਃਖਤ੍ਰਯਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ ਏਵਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਨਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਧ੍ਯਾਨਂ ਧ੍ਯਾਤੁਰ੍ ਦ੍ਵਿਜਰ੍षਭਾਃ
ਉਹ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਵਧੀਆ।
ਜ੍ਞਾਨਂ ਗੁਰੋਰ੍ਹਿ ਸਂਪਰ੍ਕਾਨ੍ ਨ ਵਾਚਾ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਃ ਚਤੁਰ੍ਵ੍ਯੂਹਮਿਤਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਧ੍ਯਾਤਾ ਧ੍ਯਾਨਂ ਸਮਭ੍ਯਸੇਤ੍
ਗਿਆਨ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਧਿਆਨ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰੇ।
ਸਹਜਾਗਨ੍ਤੁਕਂ ਪਾਪਮ੍ ਅਸ੍ਥਿਵਾਗੁਦ੍ਭਵਂ ਤਥਾ ਜ੍ਞਾਨਾਗ੍ਨਿਰ੍ਦਹਤੇ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਸ਼ੁष੍ਕੇਨ੍ਧਨਮ੍ ਇਵਾਨਲਃ
ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਗ ਜਨਮਜਾਤ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪਾਪ, ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਬੋਲ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਪਾਪ, ਸੂਖੇ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਅੱਗ ਨਾਲ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਪਰਤਰਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ਅਭ੍ਯਸੇਚ੍ਚ ਸਦਾ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਰ੍ਵਸਂਗਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਝ ਨਹੀਂ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ, ਸਾਰੇ ਮੋਹਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।
ਜ੍ਞਾਨਿਨਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪਾਨਿ ਜੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ਕ੍ਰੀਡਨ੍ਨਪਿ ਨ ਲਿਪ੍ਯੇਤ ਪਾਪੈਰ੍ਨਾਨਾਵਿਧੈਰਪਿ
ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਖੇਡਦਾ ਹੋਵੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
ਜ੍ਞਾਨਂ ਯਥਾ ਤਥਾ ਧ੍ਯਾਨਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧ੍ਯਾਨਂ ਸਮਭ੍ਯਸੇਤ੍ ਧ੍ਯਾਨਂ ਨਿਰ੍ਵਿषਯਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮ੍ ਆਦੌ ਸਵਿषਯਂ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਧਿਆਨ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਧਿਆਨ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਧਿਆਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
षਟ੍ਪ੍ਰਕਾਰਂ ਸਮਭ੍ਯਸ੍ਯ ਚਤੁਃषਡ੍ਦਸ਼ਭਿਸ੍ ਤਥਾ ਤਥਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਧਾ ਚੈਵ ਪੁਨਃ षੋਡਸ਼ਧਾ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਇਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਛੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਚਾਰ, ਛੇ ਤੇ ਦਸ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ, ਫਿਰ ਬਾਰਾਂ ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਧਾਭ੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਯੋਗੀਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਜਾਂਬੂਨਦਾਕਾਰਂ ਵਿਧੂਮਾਙ੍ਗਾਰਸਨ੍ਨਿਭਮ੍
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਯੋਗੀ ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਦੀ ਰੂਪ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਪਿਘਲਦੀ ਹੋਈ, ਧੂੰਏ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕੋਲੇ ਵਾਂਗ।
ਪੀਤਂ ਰਕ੍ਤਂ ਸਿਤਂ ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ ਕੋਟਿਕੋਟਿਸਮਪ੍ਰਭਮ੍ ਅਥਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਨ੍ਧ੍ਰਸ੍ਥਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਪੀਲਾ, ਲਾਲ, ਚਿੱਟਾ, ਲੱਖਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਂਗ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਰੰਧਰ 'ਤੇ ਟਿਕਾ ਕੇ।
ਨ ਸਿਤਂ ਵਾਸਿਤਂ ਪੀਤਂ ਨ ਸ੍ਮਰੇਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ੍ ਭਵੇਤ੍ ਅਹਿਂਸਕਃ ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ ਅਸ੍ਤੇਯੀ ਸਰ੍ਵਯਤ੍ਨਤਃ
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਿੱਟਾ, ਸੁਗੰਧਤ ਜਾਂ ਪੀਲਾ ਨਹੀਂ ਯਾਦ ਕਰਦਾ; ਉਹ ਅਹਿੰਸਕ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਚੋਰੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਗ੍ਰਹਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਦृਢਵ੍ਰਤਃ ਸਂਤੁष੍ਟਃ ਸ਼ੌਚਸਮ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਨਿਰਤਃ ਸਦਾ
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਮਾਲਕੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਪੱਕੇ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲਾ, ਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਤਮ-ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ।
ਮਦ੍ਰਕ੍ਤਸ਼੍ਚਾਭ੍ਯਸੇਦ੍ਧ੍ਯਾਨਂ ਗੁਰੁਸਂਪਰ੍ਕਜਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ਨ ਬੁਧ੍ਯਤਿ ਤਥਾ ਧ੍ਯਾਤਾ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਉਹ ਲਾਲ ਰੰਗ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਧਿਆਨ ਕਰੇ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਪੱਕਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਜਦੋਂ ਮਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਗਦਾ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲਏ।
ਨ ਚਾਭਿਮਨ੍ਯਤੇ ਯੋਗੀ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ਨ ਘ੍ਰਾਤਿ ਨ ਸ਼ृਣੋਤ੍ਯੇਵ ਲੀਨਃ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਿ ਯਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਯੋਗੀ ਨਾ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖਦਾ, ਨਾ ਸੁੰਘਦਾ, ਨਾ ਸੁਣਦਾ—ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨ ਚ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਸ ਵੈ ਸਮਰਸਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵੇ ਪਟਲੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਾਰਿਤਤ੍ਤ੍ਵੇ ਹਰਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਉਹ ਛੂਹਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਤਾ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਦੇ ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਰੀ ਹੈ।
ਵਾਹ੍ਨੇਯੇ ਕਾਲਰੁਦ੍ਰਾਖ੍ਯੋ ਵਾਯੁਤਤ੍ਤ੍ਵੇ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ ਸੁषਿਰੇ ਸ ਸ਼ਿਵਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਕ੍ਰਮਾਦੇਵਂ ਵਿਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍
ਅੱਗ ਦੇ ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਲਰੁਦ੍ਰਾ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹਵਾ ਦੇ ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਮਹੇਸ਼ਵਰ; ਸੁੰਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਸ਼ਿਵ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਸ਼ਰ੍ਵਃ ਸ੍ਮृਤੋ ਦੇਵੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਪਾਂ ਭਵ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ ਰੁਦ੍ਰ ਏਵ ਤਥਾ ਵਹ੍ਨੌ ਉਗ੍ਰੋ ਵਾਯੌ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਹ ਸ਼ਰਵਾ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਵਾ; ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰਾ; ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉਗ੍ਰਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਿਤ।
ਭੀਮਃ ਸੁषਿਰਨਾਕੇ ऽਸੌ ਭਾਸ੍ਕਰੇ ਮਣ੍ਡਲੇ ਸ੍ਥਿਤਃ ਈਸ਼ਾਨਃ ਸੋਮਬਿਮ੍ਬੇ ਚ ਮਹਾਦੇਵ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ
ਸੁੰਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭੀਮਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਗੋਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ; ਚੰਦ ਦੇ ਚਕਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਈਸ਼ਾਨਾ ਹੈ, ਮਹਾਦੇਵ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਂਸਾਂ ਪਸ਼ੁਪਤਿਰ੍ਦੇਵਸ਼੍ ਚਾष੍ਟਧਾਹਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ ਕਾਠਿਨ੍ਯਂ ਯਤ੍ਤਨੌ ਸਰ੍ਵਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਂ ਪਰਿਗੀਯਤੇ
ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਦੇਵਤਾ ਅਠ ਵਜੂਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਕਠੋਰ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤੱਤ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਪ੍ਯਂ ਦ੍ਰਵਮਿਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵਰ੍ਣਾਖ੍ਯੋ ਵਹ੍ਨਿਰੁਚ੍ਯਤੇ ਯਤ੍ਸਂਚਰਤਿ ਤਦ੍ਵਾਯੁਃ ਸੁषਿਰਂ ਯਦ੍ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਜੋ ਪਦਾਰਥ ਤਰਲ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਦਾ ਤੱਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਰੰਗੀਨ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗ; ਜੋ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਵਾ; ਜੋ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲਏ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼।
ਤਦਾਕਾਸ਼ਂ ਚ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਸ਼ਬ੍ਦਜਂ ਵ੍ਯੋਮਸਂਭਵਮ੍ ਤਥੈਵ ਵਿਪ੍ਰਾ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਖ੍ਯਂ ਵਾਯੁਸਂਭਵਮ੍
ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਧੁਨੀ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਗਿਆਨ ਜੋ ਛੂਹਣ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਵਾ ਤੋਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ।