ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਾष੍ਟਦਲਂ ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਪਰਂ ਵੈਰਾਗ੍ਯਕਰ੍ਣਿਕਮ੍ ਛਿਦ੍ਰਾਣਿ ਚ ਦਿਸ਼ੋ ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ ਚ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਠ ਚਿੱਟੇ ਪੱਤੀਆਂ ਆਤਮ-ਸੱਤਾ ਦੀਆਂ ਹਨ, ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਉੱਚੀ ਗੁੰਡ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਛੇਦ ਦਿਸਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਣ ਆਦਿਕ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਣਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚੈਵ ਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਪਸ਼੍ਯਤੇ ਬਹੁਧਾ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਦਸ਼ਪ੍ਰਾਣਵਹਾ ਨਾਡ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਾਃ
ਪ੍ਰਾਣ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਦਸ ਪ੍ਰਾਣ-ਵਹਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾਡੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ।
ਦ੍ਵਿਸਪ੍ਤਤਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਨਾਡ੍ਯਃ ਸਮ੍ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ ਨੇਤ੍ਰਸ੍ਥਂ ਜਾਗ੍ਰਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ ਕਣ੍ਠੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਸਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍
ਬਹੱਤਰ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਡੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਜਾਗਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੁषੁਪ੍ਤਂ ਹृਦਯਸ੍ਥਂ ਤੁ ਤੁਰੀਯਂ ਮੂਰ੍ਧਨਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਜਾਗ੍ਰੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ ਚ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਚੈਵ ਯਥਾਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹੋਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਚੌਥੀ ਹਾਲਤ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਜਾਗਣ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਤੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ।
ਈਸ਼੍ਵਰਸ੍ਤੁ ਸੁषੁਪ੍ਤੇ ਤੁ ਤੁਰੀਯੇ ਚ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ ਵਦਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵਮ੍ ਅਥਾਨ੍ਯੇ ऽਪਿ ਸਮਸ੍ਤਕਰਣੈਃ ਪੁਮਾਨ੍
ਪਰ ਇਸ਼ਵਰ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਚੌਥੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ, ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਵਰ੍ਤਮਾਨਸ੍ਤਦਾ ਤਸ੍ਯ ਜਾਗ੍ਰਦਿਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ ਮਨੋਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚੇਤਿ ਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਗਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਨ, ਬੁੱਧੀ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਚਿੱਤ — ਇਹ ਚਾਰ ਹਨ।
ਯਦਾ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤ੍ਵੇਤੈਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨ ਇਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ ਕਰਣਾਨਿ ਵਿਲੀਨਾਨਿ ਯਦਾ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਿ ਸੁਵ੍ਰਤਾਃ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਪਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਨੇਕ ਲੋਕੋ,
ਸੁषੁਪ੍ਤਃ ਕਰਣੈਰ੍ਭਿਨ੍ਨਸ੍ ਤੁਰੀਯਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ ਪਰਸ੍ਤੁਰੀਯਾਤੀਤੋ ऽਸੌ ਸ਼ਿਵਃ ਪਰਮਕਾਰਣਮ੍
ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ; ਚੌਥੀ ਹਾਲਤ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਚੌਥੀ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ।
ਜਾਗ੍ਰਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨਸੁषੁਪ੍ਤਿਸ਼੍ ਚ ਤੁਰੀਯਂ ਚਾਧਿਭੌਤਿਕਮ੍ ਆਧ੍ਯਾਤ੍ਮਿਕਂ ਚ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਸ਼੍ ਚਾਧਿਦੈਵਿਕਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਜਾਗਣ, ਸੁਪਨਾ, ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਤੇ ਚੌਥੀ ਹਾਲਤ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਭੌਤਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਤੇ ਅਧਿਦੈਵਿਕ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਮਹਮ੍ ਏਵੇਤਿ ਵੇਦਿਤਵ੍ਯਂ ਵਿਜਾਨਤਾ ਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਸ੍ ਤਥਾ ਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ
ਇਹ ਸਾਰਾ, 'ਮੈਂ ਹੀ ਇਹ ਹਾਂ', ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਗਿਆਨ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਵੀ।
ਮਨੋਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚੇਤਿ ਚਤੁष੍ਟਯਮ੍ ਅਧ੍ਯਾਤ੍ਮਂ ਪृਥਗੇਵੇਦਂ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਵਿਧਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਮਨ, ਬੁੱਧੀ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਚਿੱਤ — ਇਹ ਚਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਚੌਦਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਂ ਚੈਵ ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਂ ਘ੍ਰਾਤਵ੍ਯਂ ਚ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ਰਸਿਤਵ੍ਯਂ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਿਤਵ੍ਯਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ, ਸੁੰਘਣ ਵਾਲਾ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ; ਚੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਤੇ ਛੂਹਣ ਵਾਲਾ ਵੀ।
ਮਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਚੈਵ ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਮ੍ ਅਹਂਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮੇਵ ਚ ਤਥਾ ਚੇਤਯਿਤਵ੍ਯਂ ਚ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਾਃ
ਸੋਚਣ ਵਾਲਾ, ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ, 'ਮੈਂ' ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ।
ਆਦਾਤਵ੍ਯਂ ਚ ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਿਸਰ੍ਗਾਯਿਤਮੇਵ ਚ ਆਨਨ੍ਦਿਤਵ੍ਯਮਿਤ੍ਯੇਤੇ ਹ੍ਯ੍ ਅਧਿਭੂਤਮਨੁਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਵਾਲਾ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅਧਿਭੌਤਿਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਦਿਤ੍ਯੋ ऽਪਿ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚੈਵ ਪृਥਿਵੀ ਵਰੁਣਸ੍ ਤਥਾ ਵਾਯੁਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ ਤਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਰੁਦ੍ਰਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞ ਏਵ ਚ
ਸੂਰਜ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਧਰਤੀ, ਵਰੁਣ, ਹਵਾ, ਚੰਦ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ।
ਅਗ੍ਨਿਰਿਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ ਤਥਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ ਮਿਤ੍ਰੋ ਦੇਵਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ਆਧਿਦੈਵਿਕਮੇਵਂ ਹਿ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਵਿਧਂ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਅੱਗ, ਇੰਦਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮਿਤ੍ਰ ਦੇਵਤਾ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਧਿਦੈਵਿਕ ਚੌਦਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜ੍ਞੀ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਾ ਚੈਵ ਜਿਤਾ ਸੌਮ੍ਯਾ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ਮੋਘਾ ਰੁਦ੍ਰਾਮृਤਾ ਸਤ੍ਯਾ ਮਧ੍ਯਮਾ ਚ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਰਾਣੀਆਂ ਸੁਦਰਸ਼ਨਾ, ਜਿਤਾ, ਤੇ ਸੌਮਿਆ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ; ਮੋਘਾ, ਰੁਦ੍ਰਾਮ੍ਰਿਤਾ, ਸਤਿਆ ਤੇ ਮੱਧਯਮਾ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਦੁਜਨ।
ਨਾਡੀ ਰਾਸ਼ਿਸ਼ੁਕਾ ਚੈਵ ਅਸੁਰਾ ਚੈਵ ਕृਤ੍ਤਿਕਾ ਭਾਸ੍ਵਤੀ ਨਾਡਯਸ਼੍ਚੈਤਾਸ਼੍ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਨਿਬਨ੍ਧਨਾਃ
ਨਾਡੀਆਂ, ਰਾਸ਼ੀ, ਸ਼ੁਕਾ, ਤੇ ਅਸੁਰਾ, ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ, ਭਾਸਵਤੀ — ਇਹ ਨਾਡੀਆਂ ਚੌਦਾਂ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਵਾਯਵੋ ਨਾਡਿਮਧ੍ਯਸ੍ਥਾ ਵਾਹਕਾਸ਼੍ ਚ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਪ੍ਰਾਣੋ ਵ੍ਯਾਨਸ੍ਤ੍ਵਪਾਨਸ਼੍ ਚ ਉਦਾਨਸ਼੍ ਚ ਸਮਾਨਕਃ
ਨਾਡੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਯੂ, ਤੇ ਵਾਹਕ — ਚੌਦਾਂ ਹਨ: ਪ੍ਰਾਣ, ਵਿਆਨ, ਅਪਾਨ, ਉਦਾਨ ਤੇ ਸਮਾਨ।
ਵੈਰਮ੍ਭਸ਼੍ ਚ ਤਥਾ ਮੁਖ੍ਯੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ਯਾਮਃ ਪ੍ਰਭਞ੍ਜਨਃ ਕੂਰ੍ਮਕਸ਼੍ ਚ ਤਥਾ ਸ਼੍ਯੇਨਃ ਸ਼੍ਵੇਤਃ ਕृष੍ਣਸ੍ ਤਥਾਨਿਲਃ
ਵੈਰੰਭ, ਮੁੱਖਯ, ਅੰਤਰਯਾਮਾ, ਪ੍ਰਭੰਜਨ, ਕੂਰਮਕ, ਸ਼ੇਨ, ਸ਼ਵੇਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਅਨਿਲ।
ਨਾਗ ਇਤ੍ਯੇਵ ਕਥਿਤਾ ਵਾਯਵਸ਼੍ ਚ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਯਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਃष੍ਵਥ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯੇ ਤਥਾਦਿਤ੍ਯੇ ਚ ਸੁਵ੍ਰਤਾਃ
ਜੋ ਨਾਗ ਹਨ, ਚੌਦਾਂ ਵਾਯੂ, ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਜੋ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਵੀ, ਹੇ ਨੇਕ ਲੋਕੋ—
ਨਾਡ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਣੇ ਚ ਵਿਜ੍ਞਾਨੇ ਤ੍ਵ੍ ਆਨਨ੍ਦੇ ਚ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ਹृਦ੍ਯਾਕਾਸ਼ੇ ਯ ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਪਰਃ
ਨਾਡੀ ਵਿੱਚ, ਸਾਸ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਤੇ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ, ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਭ ਵਿਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾ ਏਕਸ਼੍ ਚ ਚਰਤਿ ਤਮੁਪਾਸੀਤ ਮਾਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ ਅਜਰਂ ਤਮਨਨ੍ਤਂ ਚ ਅਸ਼ੋਕਮਮृਤਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਆਤਮਾ ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸਭ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਮੇਰਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਭੂ ਹਾਂ—ਜੋ ਬੁੱਢਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਨੰਤ, ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ, ਅਮਰ ਤੇ ਅਟੱਲ।
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਵਿਧੇष੍ਵੇਵ ਸਂਚਰਤ੍ਯੇਕ ਏਵ ਸਃ ਲੀਯਨ੍ਤੇ ਤਾਨਿ ਤਤ੍ਰੈਵ ਯਦਨ੍ਯਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਇਹ ਚੌਦਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਉਥੇ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੋ।
ਏਕ ਏਵ ਹਿ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵੇਕ ਏਵ ਸਃ ਏष ਸਰ੍ਵਾਧਿਪੋ ਦੇਵਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ਯਾਮੀ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਉਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ; ਉਹੀ ਸਭ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਅੰਦਰ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।
ਉਪਾਸ੍ਯਮਾਨਃ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਸੌਖ੍ਯਃ ਸਨਾਤਨਃ ਉਪਾਸ੍ਯਤਿ ਨ ਚੈਵੇਹ ਸਰ੍ਵਸੌਖ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਉਹ ਸਭ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹੀ ਸਦਾ ਲਈ ਸਭ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ; ਪਰ, ਹੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੋ, ਇੱਥੇ ਹਰ ਕੋਈ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਸਭ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।
ਉਪਾਸ੍ਯਮਾਨੋ ਵੇਦੈਸ਼੍ ਚ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਨਾਨਾਵਿਧੈਰਪਿ ਨ ਵੈष ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੋ ਯਾਸ੍ਯਤਿ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ, ਇਹ ਸਭ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਅਸ੍ਯੈਵਾਨ੍ਨਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਨ ਸੋ ऽਨ੍ਨਂ ਭਵਤਿ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਚਾਦ੍ਯਾਦ੍ ਅਨ੍ਨਭੂਤਂ ਨ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍
ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਦਾ ਭੋਜਨ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਆਪ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ; ਜੋ ਆਤਮ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਖਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਮਨ੍ਨਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਰਸ੍ਮ੍ਯਹਮ੍ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ਨਯਨਸ਼੍ਚੈਵ ਪਞ੍ਚਾਤ੍ਮਾ ਸ ਵਿਭਾਗਸ਼ਃ
ਹਰ ਥਾਂ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਭੋਜਨ ਹਾਂ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਗੰਠ ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਹਾਂ, ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਆਤਮਾ ਹਾਂ।
ਅਨ੍ਨਮਯੋ ऽਸੌ ਭੂਤਾਤ੍ਮਾ ਚਾਦ੍ਯਤੇ ਹ੍ਯਨ੍ਨਮੁਚ੍ਯਤੇ ਪ੍ਰਾਣਮਯਸ਼੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਤ੍ਮਾ ਸਂਕਲ੍ਪਾਤ੍ਮਾ ਮਨੋਮਯਃ
ਇਹ ਜੀਵ ਆਤਮਾ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਾਸ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਆਤਮਾ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਇਰਾਦੇ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਤੇ ਮਨ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਆਤਮਾ।