ਅਨੁਗृਹ੍ਯ ਤਤੋ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ ਛਿਵਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਅਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ਸ੍ਵਰੇਣੋਚ੍ਚਾਰਯੇਤ੍ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਏਕਾਨ੍ਤੇ ऽਪਿ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਧੀਃ
ਅਸੀਸ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਉੱਤਮ ਗਿਆਨ ਦੇਵੇ, ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਸਾਫ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ, ਇਕੱਲੇ ਵਿਚ ਵੀ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ।
ਉਚ੍ਚਾਰ੍ਯੋਚ੍ਚਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਆਚਾਰ੍ਯਃ ਸਿਦ੍ਧਿਦਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਸ਼ਿਵਂ ਚਾਸ੍ਤੁ ਸ਼ੁਭਂ ਚਾਸ੍ਤੁ ਸ਼ੋਭਨੋ ऽਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਿਯੋ ऽਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ
ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਅਚਾਰਯ ਖੁਦ ਸਫਲਤਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: 'ਸ਼ਿਵ ਹੋਣ, ਸ਼ੁਭਤਾ ਹੋਣ, ਸੋਭਾ ਹੋਣ, ਪਿਆਰ ਹੋਣ।'
ਏਵਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਪਰਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਚੈਵ ਗੁਰੋਸ੍ਤਤਃ ਜਪੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਸਂਕਲ੍ਪਂ ਪੁਰਸ਼੍ਚਰਣਮੇਵ ਚ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਤ੍ਰ ਤੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸਚੈ ਕਰਕੇ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਪ ਤੇ ਪੂਰਵਕਰਮ ਕਰੇ।
ਯਾਵਜ੍ਜੀਵਂ ਜਪੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਅष੍ਟੋਤ੍ਤਰਸਹਸ੍ਰਕਮ੍ ਅਨਸ਼੍ਨਂਸ੍ਤਤ੍ਪਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਜੀਵਨ ਭਰ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ, ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਅਠ (੧੦੦੮) ਵਾਰੀ, ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਤੇ ਪੂਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜਪ ਕਰੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਪੇਦਕ੍ਸ਼ਰਲਕ੍ਸ਼ਂ ਵੈ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਿਤਮਾਦਰਾਤ੍ ਨਕ੍ਤਾਸ਼ੀ ਸਂਯਮੀ ਯਸ਼੍ ਚ ਪੌਰਸ਼੍ਚਰਣਿਕਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਲੱਖ ਅੱਖਰ ਜਾਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ਚਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਸ਼੍ਚਰਣਜਾਪੀ ਵਾ ਅਪਿ ਵਾ ਨਿਤ੍ਯਜਾਪਕਃ ਅਚਿਰਾਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ੀ ਤੁ ਤਯੋਰਨ੍ਯਤਰੋ ਭਵੇਤ੍
ਪੁਰਸ਼ਚਰਨ ਜਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਨਿੱਤ ਜਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਜਲਦੀ ਆਪਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸਿਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਃ ਪੁਰਸ਼੍ਚਰਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿਤ੍ਯਜਾਪੀ ਭਵੇਨ੍ਨਰਃ ਤਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਮੋ ਲੋਕੇ ਸ ਸਿਦ੍ਧਃ ਸਿਦ੍ਧਿਦੋ ਵਸ਼ੀ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੁਰਸ਼ਚਰਨ ਕਰ ਕੇ ਨਿੱਤ ਜਾਪੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਰਗਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਸਿਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਿਧੀ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਆਸਨਂ ਰੁਚਿਰਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਮੌਨੀ ਚੈਕਾਗ੍ਰਮਾਨਸਃ ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖੋਦਙ੍ਮੁਖੋ ਵਾਪਿ ਜਪੇਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਸੁੰਦਰ ਆਸਨ ਲਾ ਕੇ, ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ, ਉੱਚਾ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਦ੍ਯਾਨ੍ਤਯੋਰ੍ ਜਪਸ੍ਯਾਪਿ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵੈ ਪ੍ਰਾਣਸਂਯਮਾਨ੍ ਤਥਾ ਚਾਨ੍ਤੇ ਜਪੇਦ੍ਬੀਜਂ ਸ਼ਤਮष੍ਟੋਤ੍ਤਰਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਜਾਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਸਾਸਾਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ 'ਤੇ, ਬੀਜ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੌ ਅਠ (੧੦੮) ਵਾਰੀ ਜਾਪਣਾ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਮਾਵृਤ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਣਾਨਾਯਮ੍ਯ ਸਂਸ੍ਮਰੇਤ੍ ਪਞ੍ਚਾਕ੍ਸ਼ਰਸ੍ਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਉਦਾਹृਤਃ
ਚਾਲੀ ਵਾਰੀ ਸਾਸਾਂ ਦਾ ਸੰਯਮ ਕਰ ਕੇ, ਪੰਜ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਾਦ੍ਭਵੇਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪਰਿਕ੍ਸ਼ਯਃ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਵਸ਼ਿਤ੍ਵਂ ਚ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ਼੍ ਚ ਸਂਯਮੇਤ੍
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਾਸਾਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ।
ਗृਹੇ ਜਪਃ ਸਮਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ ਗੋष੍ਠੇ ਸ਼ਤਗੁਣਂ ਭਵੇਤ੍ ਨਦ੍ਯਾਂ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਂ ਤੁ ਅਨਨ੍ਤਃ ਸ਼ਿਵਸਨ੍ਨਿਧੌ
ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ; ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਲੱਖ ਗੁਣਾ ਵੱਧ; ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਤਹੀਨ ਹੈ।
ਸਮੁਦ੍ਰਤੀਰੇ ਦੇਵਹ੍ਰਦੇ ਗਿਰੌ ਦੇਵਾਲਯੇषੁ ਚ ਪੁਣ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਜਪਃ ਕੋਟਿਗੁਣੋ ਭਵੇਤ੍
ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲ, ਪਹਾੜ, ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਪ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਗੁਣਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਸਂਨਿਧਾਨੇ ਚ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਗੁਰੋਰਪਿ ਦੀਪਸ੍ਯ ਗੋਰ੍ਜਲਸ੍ਯਾਪਿ ਜਪਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ
ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਦੀਵੇ, ਗਾਂ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਙ੍ਗੁਲੀਜਪਸਂਖ੍ਯਾਨਮ੍ ਏਕਮੇਕਂ ਸ਼ੁਭਾਨਨੇ ਰੇਖੈਰष੍ਟਗੁਣਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪੁਤ੍ਰਜੀਵਫਲੈਰ੍ ਦਸ਼
ਉਂਗਲੀਆਂ 'ਤੇ ਜਾਪ ਗਿਣਨਾ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੁਭਾਗੀਏ; ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪੁਤ੍ਰਜੀਵ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਦਸ ਗੁਣਾ।
ਸ਼ਤਂ ਵੈ ਸ਼ਙ੍ਖਮਣਿਭਿਃ ਪ੍ਰਵਾਲੈਸ਼੍ ਚ ਸਹਸ੍ਰਕਮ੍ ਸ੍ਫਾਟਿਕੈਰ੍ ਦਸ਼ਸਾਹਸ੍ਰਂ ਮੌਕ੍ਤਿਕੈਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਸ਼ੰਖ ਜਾਂ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੌ, ਮੋਤੀ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ, ਸਫੈਦ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ, ਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਲੱਖ ਜਾਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਦ੍ਮਾਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ਦਸ਼ਲਕ੍ਸ਼ਂ ਤੁ ਸੌਵਰ੍ਣੈਃ ਕੋਟਿਰੁਚ੍ਯਤੇ ਕੁਸ਼ਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਾ ਚ ਰੁਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ ਅਨਨ੍ਤਗੁਣਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਕੰਵਲ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਨਾਲ ਦਸ ਲੱਖ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ, ਕੁਸ਼ ਦੀ ਗੰਢ ਜਾਂ ਰੁਦਰਾਖ ਦੇ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਅੰਤਹੀਨ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਤਿ ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ਤਿ ਪੌष੍ਟਿਕਮ੍ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਚ ਧਨਸਂਪਤ੍ਤ੍ਯੈ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਚ੍ਚਾਭਿਚਾਰਿਕਮ੍
ਪਚੀਹ ਵਾਰੀ ਜਾਪ ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਸਤਾਈ ਵਾਰੀ ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ, ਤੀਹ ਵਾਰੀ ਧਨ ਤੇ ਸਮਪਤੀ ਲਈ, ਤੇ ਪੰਜਾਹ ਵਾਰੀ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਵਾਲੇ ਕਰਮ ਲਈ।
ਤਤ੍ਪੂਰ੍ਵਾਭਿਮੁਖਂ ਵਸ਼੍ਯਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਚਾਭਿਚਾਰਿਕਮ੍ ਪਸ਼੍ਚਿਮਂ ਧਨਦਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ ਉਤ੍ਤਰਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਕਂ ਭਵੇਤ੍
ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਵਸ਼ੀਕਰਨ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਧਨ-ਦਾਤਾ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਙ੍ਗੁष੍ਠਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ ਤਰ੍ਜਨੀ ਸ਼ਤ੍ਰੁਨਾਸ਼ਨੀ ਮਧ੍ਯਮਾ ਧਨਦਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਕਰੋਤ੍ਯੇषਾ ਹ੍ਯ੍ ਅਨਾਮਿਕਾ
ਅੰਗੂਠਾ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਰਜਨੀ ਵੈਰੀ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਮੱਧਮ ਉਂਗਲੀ ਧਨ-ਦਾਤਾ, ਤੇ ਅਨਾਮਿਕਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ।
ਕਨਿष੍ਠਾ ਰਕ੍ਸ਼ਣੀਯਾ ਸਾ ਜਪਕਰ੍ਮਣਿ ਸ਼ੋਭਨੇ ਅਙ੍ਗੁष੍ਠੇਨ ਜਪੇਜ੍ਜਪ੍ਯਮ੍ ਅਨ੍ਯੈਰਙ੍ਗੁਲਿਭਿਃ ਸਹ
ਕਨਿਸ਼ਠਾ ਉਂਗਲੀ ਜਾਪ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਸੁਭਾਗੀਏ; ਜਾਪ ਅੰਗੂਠੇ ਤੇ ਹੋਰ ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਙ੍ਗੁष੍ਠੇਨ ਵਿਨਾ ਕਰ੍ਮ ਕृਤਂ ਤਦਫਲਂ ਯਤਃ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞੇਭ੍ਯੋ ਜਪਯਜ੍ਞੋ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਸੁਣੋ, ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਪ ਯਜਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਹਿਂਸਯਾ ਤੇ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਜਪਯਜ੍ਞੋ ਨ ਹਿਂਸਯਾ ਯਾਵਨ੍ਤਃ ਕਰ੍ਮਯਜ੍ਞਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰਦਾਨਾਨਿ ਤਪਾਂਸਿ ਚ
ਜੋ ਜਪ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਹਿੰਸਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਜਪ ਨਹੀਂ। ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਕਰਮ ਯਜਨ, ਦਾਨ, ਤੇ ਤਪ ਕਰਮ ਹਨ—
ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਜਪਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਕਲਾਂ ਨਾਰ੍ਹਨ੍ਤਿ षੋਡਸ਼ੀਮ੍ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵਾਚਿਕਸ੍ਯੈਵ ਜਪਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
—ਉਹ ਸਭ ਜਪ ਯਜਨ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਵੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਵਾਚਿਕ ਜਪ ਯਜਨ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਇਥੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛਤਗੁਣੋਪਾਂਸ਼ੁਃ ਸਹਸ੍ਰੋ ਮਾਨਸਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਯਦ੍ ਉਚ੍ਚਨੀਚਸ੍ਵਰਿਤੈਃ ਸ਼ਬ੍ਦੈਃ ਸ੍ਪष੍ਟਪਦਾਕ੍ਸ਼ਰੈਃ
ਇਸ ਲਈ, ਉਪਾਂਸ਼ੁ ਜਪ ਵਾਚਿਕ ਤੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮਾਨਸ ਜਪ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ। ਵਾਚਿਕ ਜਪ ਉੱਚ-ਨੀਚ ਸੁਰਾਂ, ਸਾਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਮੁਚ੍ਚਾਰਯੇਦ੍ਵਾਚਾ ਜਪਯਜ੍ਞਃ ਸ ਵਾਚਿਕਃ ਸ਼ਨੈਰੁਚ੍ਚਾਰਯੇਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਈषਦ੍ ਓष੍ਠੌ ਤੁ ਚਾਲਯੇਤ੍
ਜਦੋਂ ਮਨਤਰ ਨੂੰ ਬੋਲ ਕੇ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਚਿਕ ਜਪ ਹੈ; ਮਨਤਰ ਨੂੰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਉਚਾਰੋ, ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹੋਠ ਹਿਲਾਓ।
ਕਿਂਚਿਤ੍ ਕਰ੍ਣਾਨ੍ਤਰਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ ਉਪਾਂਸ਼ੁਃ ਸ ਜਪਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਧਿਯਾ ਯਦਕ੍ਸ਼ਰਸ਼੍ਰੇਣ੍ਯਾ ਵਰ੍ਣਾਦ੍ਵਰ੍ਣਂ ਪਦਾਤ੍ਪਦਮ੍
ਜੇ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਉਪਾਂਸ਼ੁ ਜਪ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅੱਖਰ-ਅੱਖਰ, ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਂ ਚਿਨ੍ਤਯੇਦ੍ਭੂਯਃ ਸ ਤੂਕ੍ਤੋ ਮਾਨਸੋ ਜਪਃ ਤ੍ਰਯਾਣਾਂ ਜਪਯਜ੍ਞਾਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇਯਾਨ੍ ਸ੍ਯਾਦੁਤ੍ਤਰੋਤ੍ਤਰਃ
—ਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਉੱਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਨਸ ਜਪ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਜਪ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਇੱਕ ਅਗਲਾ ਪਿਛਲੇ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਭਵੇਦ੍ਯਜ੍ਞਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਵੈਸ਼ਿष੍ਟ੍ਯਂ ਤਤ੍ਫਲਸ੍ਯ ਚ ਜਪੇਨ ਦੇਵਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨਾ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ
ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀ ਮਹੱਤਤਾ ਤੇ ਫਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜਪ ਨਾਲ, ਦੇਵੀ ਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਵਿਪੁਲਾਨ੍ ਭੋਗਾਨ੍ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀਮ੍ ਯਕ੍ਸ਼ਰਕ੍ਸ਼ਃਪਿਸ਼ਾਚਾਸ਼੍ ਚ ਗ੍ਰਹਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਚ ਭੀषਣਾਃ ਜਾਪਿਨਂ ਨੋਪਸਰ੍ਪਨ੍ਤਿ ਭਯਭੀਤਾਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੱਡੇ ਭੋਗ ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼, ਪਿਸਾਚ ਤੇ ਸਾਰੇ ਡਰਾਉਣੇ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਜਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਡਰਦੇ ਹਨ।