ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਨ੍ਤ੍ਰਃ ਸ੍ਥਿਤਃ ਸਦਾ ਮੁਖ੍ਯੋ ਲੋਕੇ ਪਞ੍ਚਾਕ੍ਸ਼ਰੋ ਮਤਃ ਕਿਂ ਤਸ੍ਯ ਬਹੁਭਿਰ੍ ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਵਾ ਬਹੁਵਿਸ੍ਤृਤੈਃ

ਮੰਤ੍ਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੁੱਖ ਹੈ; ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਕਈ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਜਾਂ ਵਿਸਥਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ?

ਯਸ੍ਯੈਵਂ ਹृਦਿ ਸਂਸ੍ਥੋ ऽਯਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਾਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ ਤੇਨਾਧੀਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਤੇਨ ਤੇਨ ਸਰ੍ਵਮਨੁष੍ਠਿਤਮ੍

ਜਿਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਰਵੋਚ ਮੰਤ੍ਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਪੜ੍ਹਦਾ, ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਸਭ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਵੈ ਜਪੇਤ੍ਸਮ੍ਯਗ੍ ਅਧੀਤ੍ਯੈਵ ਵਿਧਾਨਤਃ ਏਤਾਵਦ੍ਧਿ ਸ਼ਿਵਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਏਤਾਵਤ੍ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍

ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਪਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਇਹੀ ਸਰਵੋਚ ਅਵਸਥਾ ਹੈ।

ਏਤਾਵਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ੍ਯਾ ਚ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਜਪੇਦ੍ਬੁਧਃ ਪਞ੍ਚਾਕ੍ਸ਼ਰੈਃ ਸਪ੍ਰਣਵੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰੋ ऽਯਂ ਹृਦਯਂ ਮਮ

ਇਹੀ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਦਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੰਜ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਪ੍ਰਣਵ ਨਾਲ ਜਪੇ—ਇਹ ਮੇਰਾ ਹਿਰਦਾ ਹੈ।

ਗੁਹ੍ਯਾਦ੍ਗੁਹ੍ਯਤਰਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਮੋਕ੍ਸ਼ਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਅਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ਅਸ੍ਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ऋषਿਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ऽਧਿਦੈਵਤਮ੍

ਮੈਂ ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ, ਸਿੱਧੀ, ਉੱਤਮ ਮੁਕਤੀ-ਗਿਆਨ, ਜੋ ਗੁਪਤ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਗੁਪਤ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਛੰਦ ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਬੀਜਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਸ੍ਵਰਂ ਵਰ੍ਣਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਚੈਵਾਕ੍ਸ਼ਰਂ ਪ੍ਰਤਿ ਵਾਮਦੇਵੋ ਨਾਮ ऋषਿਃ ਪਙ੍ਕ੍ਤਿਸ਼੍ਛਨ੍ਦ ਉਦਾਹृਤਃ

ਹਰ ਅੱਖਰ ਲਈ ਬੀਜ, ਸ਼ਕਤੀ, ਸੁਰ, ਵਰਣ, ਥਾਂ—ਵਾਮਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਪੰਕਤੀ ਛੰਦ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ।

ਦੇਵਤਾ ਸ਼ਿਵ ਏਵਾਹਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਵਰਾਨਨੇ ਨਕਾਰਾਦੀਨਿ ਬੀਜਾਨਿ ਪਞ੍ਚਭੂਤਾਤ੍ਮਕਾਨਿ ਚ

ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਖੁਦ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ, ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਦੇਵਤਾ; 'ਨ' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅੱਖਰ ਬੀਜ ਹਨ, ਜੋ ਪੰਜ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਸਵਭਾਵ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਪ੍ਰਣਵਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਪਿਨਮਵ੍ਯਯਮ੍ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ਦੇਵੇਸ਼ਿ ਸਰ੍ਵਦੇਵਨਮਸ੍ਕृਤੇ

ਪ੍ਰਣਵ ਨੂੰ ਆਪਾ, ਸਭ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਅਟੱਲ ਜਾਣ; ਤੇ ਤੂੰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।

ਤ੍ਵਦੀਯਂ ਪ੍ਰਣਵਂ ਕਿਂਚਿਨ੍ ਮਦੀਯਂ ਪ੍ਰਣਵਂ ਤਥਾ ਤ੍ਵਦੀਯਂ ਦੇਵਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਭੂਤਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ

ਤੇਰਾ ਪ੍ਰਣਵ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਣਵ ਇਕ ਵੱਖਰਾ; ਤੇਰਾ ਪ੍ਰਣਵ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਅਕਾਰੋਕਾਰਮਕਾਰਾ ਮਦੀਯੇ ਪ੍ਰਣਵੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਉਕਾਰਂ ਚ ਮਕਾਰਂ ਚ ਅਕਾਰਂ ਚ ਕ੍ਰਮੇਣ ਵੈ

ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਣਵ ਵਿੱਚ 'ਅ', 'ਉ' ਤੇ 'ਮ' ਅੱਖਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਤ੍ਵਦੀਯਂ ਪ੍ਰਣਵਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਤ੍ਰਿਮਾਤ੍ਰਂ ਪ੍ਲੁਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ਓਙ੍ਕਾਰਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰੋਦਾਤ੍ਤ ऋषਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਿਤਂ ਵਪੁਃ

ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਣਵ ਨੂੰ ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਤਿੰਨ ਮਾਤਰਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਲੰਬਾ ਜਾਣ। ਓਮਕਾਰ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਰੂਪ ਚਿੱਟਾ ਹੈ।

ਛਨ੍ਦੋ ਦੇਵੀ ਚ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਧਿਦੇਵਤਾ ਉਦਾਤ੍ਤਃ ਪ੍ਰਥਮਸ੍ਤਦ੍ਵਚ੍ ਚਤੁਰ੍ਥਸ਼੍ ਚ ਦ੍ਵਿਤੀਯਕਃ

ਛੰਦ ਦੇਵੀ ਗਾਯਤਰੀ ਹੈ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਮੁੱਖ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਤੇ ਚੌਥਾ ਉਦਾਤਤ ਹਨ, ਦੂਜਾ ਵੀ ਉਦਾਤਤ ਹੀ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚਮਃ ਸ੍ਵਰਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਮਧ੍ਯਮੋ ਨਿषਧਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਨਕਾਰਃ ਪੀਤਵਰ੍ਣਸ਼੍ ਚ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪੂਰ੍ਵਮੁਖਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍

ਪੰਜਵਾਂ ਸਵਰਿਤ ਹੈ, ਮੱਧਲਾ ਨਿਸ਼ਧਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। 'ਨ' ਅੱਖਰ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰੋ ऽਧਿਦੈਵਤਂ ਛਨ੍ਦੋ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਗੌਤਮ ऋषਿਃ ਮਕਾਰਃ ਕृष੍ਣਵਰ੍ਣੋ ऽਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨਂ ਵੈ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮੁਖਮ੍

ਇੰਦਰ ਮੁੱਖ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਛੰਦ ਗਾਯਤਰੀ ਹੈ, ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ। 'ਮ' ਅੱਖਰ ਕਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੈ।

ਛਨ੍ਦੋ ऽਨੁष੍ਟੁਪ੍ ऋषਿਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰੀ ਰੁਦ੍ਰੋ ਦੈਵਤਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੋ ਧੂਮ੍ਰਵਰ੍ਣੋ ऽਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨਂ ਵੈ ਪਸ਼੍ਚਿਮਂ ਮੁਖਮ੍

ਛੰਦ ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ ਹੈ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤ੍ਰੀ ਹੈ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 'ਸ਼ਿ' ਅੱਖਰ ਧੂਮਰ ਰੰਗ ਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੈ।

ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ऋषਿਸ੍ਤ੍ਰਿष੍ਟੁਪ੍ ਛਨ੍ਦੋ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤੁ ਦੈਵਤਮ੍ ਵਾਕਾਰੋ ਹੇਮਵਰ੍ਣੋ ऽਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਨਂ ਚੈਵੋਤ੍ਤਰਂ ਮੁਖਮ੍

ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਹੈ, ਛੰਦ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਪ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। 'ਵ' ਅੱਖਰ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਧਿਦੈਵਤਂ ਛਨ੍ਦੋ ਬृਹਤੀ ਚਾਙ੍ਗਿਰਾ ऋषਿਃ ਯਕਾਰੋ ਰਕ੍ਤਵਰ੍ਣਸ਼੍ ਚ ਸ੍ਥਾਨਮ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਮੁਖਂ ਵਿਰਾਟ੍

ਬ੍ਰਹਮਾ ਮੁੱਖ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਛੰਦ ਬ੍ਰਹਤੀ ਹੈ, ਅੰਗਿਰਾ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ। 'ਯ' ਅੱਖਰ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਲ, ਵਿਰਾਟ ਹੈ।

ਛਨ੍ਦ ऋषਿਰ੍ਭਰਦ੍ਵਾਜਃ ਸ੍ਕਨ੍ਦੋ ਦੈਵਤਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨ੍ਯਾਸਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਕਰਂ ਸ਼ੁਭਮ੍

ਛੰਦ ਰਿਸ਼ੀ ਭਰਦਵਾਜ਼ ਹੈ, ਸਕੰਦ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਨਿਆਸ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਸਭ ਸਿਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਂ ਚੈਵ ਤ੍ਰਿਵਿਧੋ ਨ੍ਯਾਸ ਉਚ੍ਯਤੇ ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸ੍ਥਿਤਿਸਂਹਾਰਭੇਦਤਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧਃ ਸ੍ਮृਤਃ

ਤਿੰਨ ਤਰਾਂ ਦਾ ਨਿਆਸ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਤਪਤਿ, ਸਥਿਤੀ ਤੇ ਸੰਹਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿੰਨ ਤਰਾਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਗृਹਸ੍ਥਾਨਾਂ ਯਤੀਨਾਂ ਕ੍ਰਮਸ਼ੋ ਭਵੇਤ੍ ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਾਂ ਗृਹਸ੍ਥਾਨਾਂ ਸ੍ਥਿਤਿਃ ਸਦਾ

ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਤੇ ਯਤੀ, ਇਹਨਾਂ ਲਈ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਨਿਆਸ ਹੋਵੇ। ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਉਤਪਤਿ, ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਲਈ ਸਥਿਤੀ ਸਦਾ।

ਯਤੀਨਾਂ ਸਂਹृਤਿਰ੍ ਨ੍ਯਾਸਃ ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ ਭਵਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਅਙ੍ਗਨ੍ਯਾਸਃ ਕਰਨ੍ਯਾਸੋ ਦੇਹਨ੍ਯਾਸ ਇਤਿ ਤ੍ਰਿਧਾ

ਯਤੀਆਂ ਲਈ ਸੰਹਾਰ ਨਿਆਸ ਹੈ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਿਧੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਤਿੰਨ ਤਰਾਂ ਹਨ: ਅੰਗਨਿਆਸ, ਕਰਨਿਆਸ ਤੇ ਦੇਹਨਿਆਸ।

ਉਤ੍ਪਤ੍ਤ੍ਯਾਦਿਤ੍ਰਿਭੇਦੇਨ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਤੇ ਵਰਾਨਨੇ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਕਰਨ੍ਯਾਸਂ ਦੇਹਨ੍ਯਾਸਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਰਮ੍

ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀਏ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਤਪਤਿ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਤਿੰਨ ਤਰਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਨਿਆਸ, ਫਿਰ ਦੇਹਨਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਙ੍ਗਨ੍ਯਾਸਂ ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਰਾਣਾਂ ਵਿਧਿਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਮੂਰ੍ਧਾਦਿਪਾਦਪਰ੍ਯਨ੍ਤਮ੍ ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਨ੍ਯਾਸ ਉਚ੍ਯਤੇ

ਫਿਰ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅੰਗਨਿਆਸ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਠੀਕ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ ਤਕ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਉਤਪਤਿਨਿਆਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਾਦਾਦਿਮੂਰ੍ਧਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਸਂਹਾਰੋ ਭਵਤਿ ਪ੍ਰਿਯੇ ਹृਦਯਾਸ੍ਯਗਲਨ੍ਯਾਸਃ ਸ੍ਥਿਤਿਨ੍ਯਾਸ ਉਦਾਹृਤਃ

ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸਿਰ ਤਕ ਸੰਹਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਿਆਰੀਏ। ਹਿਰਦੇ, ਮੂੰਹ ਤੇ ਗਲੇ 'ਤੇ ਨਿਆਸ ਸਥਿਤਿਨਿਆਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਗृਹਸ੍ਥਾਨਾਂ ਯਤੀਨਾਂ ਚੈਵ ਸ਼ੋਭਨੇ ਸਸ਼ਿਰਸ੍ਕਂ ਤਤੋ ਦੇਹਂ ਸਰ੍ਵਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸਂਸ੍ਪृਸ਼ੇਤ੍

ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਤੇ ਯਤੀ, ਓ ਸ਼ੋਭਨਏ, ਸਿਰ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਛੂਹੋ।

ਸ ਦੇਹਨ੍ਯਾਸ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸਮ ਏਵ ਸ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਙ੍ਗੁष੍ਠਮਾਰਭ੍ਯ ਵਾਮਾਙ੍ਗੁष੍ਠਾਨ੍ਤ ਏਵ ਹਿ

ਇਹ ਦੇਹਨਿਆਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ; ਸੱਜੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਖੱਬੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤਕ।

ਨ੍ਯਸ੍ਯਤੇ ਯਤ੍ਤਦੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ ਵਿਪਰੀਤਂ ਤੁ ਸਂਹृਤਿਃ ਅਙ੍ਗੁष੍ਠਾਦਿਕਨਿष੍ਠਾਨ੍ਤਂ ਨ੍ਯਸ੍ਯਤੇ ਹਸ੍ਤਯੋਰ੍ ਦ੍ਵਯੋਃ

ਜੋ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਤਪਤਿ ਹੈ; ਉਲਟ ਤਰੀਕਾ ਸੰਹਾਰ ਹੈ। ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲ ਤਕ, ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ ਨਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਤੀਵ ਭੋਗਦੋ ਦੇਵਿ ਸ੍ਥਿਤਿਨ੍ਯਾਸਃ ਕੁਟੁਂਬਿਨਾਮ੍ ਕਰਨ੍ਯਾਸਂ ਪੁਰਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਦੇਹਨ੍ਯਾਸਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਰਮ੍

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਘਰਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਫਲਦਾਇਕ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਅਙ੍ਗਨ੍ਯਾਸਂ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ ਏष ਸਾਧਾਰਣੋ ਵਿਧਿਃ ਓਙ੍ਕਾਰਂ ਸਂਪੁਟੀਕृਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੇषੁ ਚ ਵਿਨ੍ਯਸੇਤ੍

ਫਿਰ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਆਮ ਰੀਤ ਹੈ। ਓਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੋ।