ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਨ ਸ਼ਕ੍ਯੋ ਵਿਸ੍ਤਰੋ ਵਕ੍ਤੁਂ ਵਰ੍षਾਣਾਮਯੁਤੈਰਪਿ ਯੋਗੇ ਪਾਸ਼ੁਪਤੇ ਨਿष੍ਠਾ ਸ੍ਥਾਤਵ੍ਯਂ ਚ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਾਃ

ਦਸਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੂਰਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ, ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹੋ।

ਸਤਾਂ ਜਿਤਾਤ੍ਮਨਾਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਨਾਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾਨਾਂ ਚ ਸਾਧੂਨਾਮ੍ ਆਚਾਰ੍ਯਾਣਾਂ ਸ਼ਿਵਾਤ੍ਮਨਾਮ੍

ਹੇ ਉੱਤਮ ਦੁਜ, ਜੋ ਨੇਕ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਚੰਗੇ, ਅਧਿਆਪਕ ਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਸਵਭਾਵ ਵਾਲੇ ਹਨ—

ਦਯਾਵਤਾਂ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਸ੍ ਤਥਾ ਚੈਵ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾਮ੍ ਸਂਨ੍ਯਾਸਿਨਾਂ ਵਿਰਕ੍ਤਾਨਾਂ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਵਸ਼ਗਾਤ੍ਮਨਾਮ੍

ਹੇ ਉੱਤਮ ਦੁਜ, ਜੋ ਦਇਆਵਾਨ, ਤਪਸੀ, ਸੰਨਿਆਸੀ, ਵੈਰਾਗੀ, ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਹਨ—

ਦਾਨਿਨਾਂ ਚੈਵ ਦਾਨ੍ਤਾਨਾਂ ਤ੍ਰਯਾਣਾਂ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਾਮ੍ ਅਲੁਬ੍ਧਾਨਾਂ ਸਯੋਗਾਨਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤਿਵਿਦਾਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ

ਹੇ ਦੁਜਾਤੀ, ਜੋ ਦਾਨੀ, ਸੰਯਮੀ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਜੋਗ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਅਤੇ ਵੇਦ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਹਨ—

ਸ਼੍ਰੌਤਸ੍ਮਾਰ੍ਤਾਵਿਰੁਦ੍ਧਾਨਾਂ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ ਸਦਿਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ ਤਦਨ੍ਤੇ ਯੇ ਲਭਨ੍ਤ੍ਯੁਤ

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵੇਦ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੀਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ 'ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਸਾਯੁਜ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਯਾਤਿ ਤੇਨ ਸਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ ਦਸ਼ਾਤ੍ਮਕੇ ਯੇ ਵਿषਯੇ ਸਾਧਨੇ ਚਾष੍ਟਲਕ੍ਸ਼ਣੇ

ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਸਤਕਰਮੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਦਸ ਗੁਣ ਅਤੇ ਅਠ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸਾਧਨ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ—

ਨ ਕ੍ਰੁਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਨ ਹृष੍ਯਨ੍ਤਿ ਜਿਤਾਤ੍ਮਾਨਸ੍ਤੁ ਤੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇषੁ ਚ ਦ੍ਰਵ੍ਯੇषੁ ਤਥਾ ਵੈਸ਼ੇषਿਕੇषੁ ਚ

ਉਹ ਨਾ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਮ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੌਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਉਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵਿਸ਼ੋ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ ਯੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮੇषੁ ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦਿਸੁਖਕਾਰਿਣਃ

ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਛੱਤਰੀ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ ਇਕੱਠੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੁਜਾਤੀ ਕਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਆਦਿ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੌਤਸ੍ਮਾਰ੍ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਉਚ੍ਯਤੇ ਵਿਦ੍ਯਾਯਾਃ ਸਾਧਨਾਤ੍ਸਾਧੁਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਗੁਰੋਰ੍ਹਿਤਃ

ਜੋ ਵੇਦ ਅਤੇ ਸਮਾਰਤ ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ-ਗਿਆਨੀ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾਲ, ਚੰਗਾ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਸਾਧਨਾਚ੍ਚੈਵ ਗृਹਸ੍ਥਃ ਸਾਧੁਰੁਚ੍ਯਤੇ ਸਾਧਨਾਤ੍ਤਪਸੋ ऽਰਣ੍ਯੇ ਸਾਧੁਰ੍ਵੈਖਾਨਸਃ ਸ੍ਮृਤਃ

ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਨਾਲ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਚੰਗਾ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤਪ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਨਾਲ, ਵੈਖਾਨਸ ਚੰਗਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਤਮਾਨੋ ਯਤਿਃ ਸਾਧੁਃ ਸ੍ਮृਤੋ ਯੋਗਸ੍ਯ ਸਾਧਨਾਤ੍ ਏਵਮਾਸ਼੍ਰਮਧਰ੍ਮਾਣਾਂ ਸਾਧਨਾਤ੍ਸਾਧਵਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ

ਜੋ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਯਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਜੋਗ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਗृਹਸ੍ਥੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਚ ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥੋ ਯਤਿਸ੍ ਤਥਾ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਾਵਿਹ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੌ ਸ਼ਬ੍ਦਾਵੇਤੌ ਕ੍ਰਿਯਾਤ੍ਮਕੌ

ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ ਅਤੇ ਯਤੀ—ਇਥੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦੋਵੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਇਹ ਦੋ ਸ਼ਬਦ ਕਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਕੁਸ਼ਲਾਕੁਸ਼ਲਂ ਕਰ੍ਮ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਾਵਿਤਿ ਸ੍ਮृਤੌ ਧਾਰਣਾਰ੍ਥੇ ਮਹਾਨ੍ ਹ੍ਯ੍ ਏष ਧਰ੍ਮਸ਼ਬ੍ਦਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ

ਚੰਗਾ ਅਤੇ ਮਾੜਾ ਕਰਮ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ 'ਧਰਮ' ਸ਼ਬਦ ਮਹਾਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਅਧਾਰਣੇ ਮਹਤ੍ਤ੍ਵੇ ਚ ਅਧਰ੍ਮ ਇਤਿ ਚੋਚ੍ਯਤੇ ਅਤ੍ਰੇष੍ਟਪ੍ਰਾਪਕੋ ਧਰ੍ਮ ਆਚਾਰ੍ਯੈਰੁਪਦਿਸ਼੍ਯਤੇ

ਜਦੋਂ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਹ ਅਧਰਮ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ, ਧਰਮ ਅਚਾਰਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇੱਛਤ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚਾਨਿष੍ਟਫਲੋ ਹ੍ਯ੍ ਆਚਾਰ੍ਯੈਰੁਪਦਿਸ਼੍ਯਤੇ ਵृਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚਾਲੋਲੁਪਾਸ਼੍ਚੈਵ ਆਤ੍ਮਵਨ੍ਤੋ ਹ੍ਯਦਾਮ੍ਭਿਕਾਃ

ਅਧਰਮ, ਜੋ ਅਚਾਹੀ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਅਚਾਰਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵੱਡੇ ਲੋਕ ਨਾ ਲਾਲਚੀ ਹਨ, ਨਾ ਚੰਚਲ, ਉਹ ਆਤਮ-ਵਾਨ ਅਤੇ ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ।

ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਨੀਤਾ ऋਜਵਸ੍ ਤਾਨਾਚਾਰ੍ਯਾਨ੍ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ ਸ੍ਵਯਮਾਚਰਤੇ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ ਆਚਾਰੇ ਸ੍ਥਾਪਯਤ੍ਯਪਿ

ਜੋ ਅਚਾਰਿਆਨ ਨੂੰ ਸਹੀ, ਵਿਨੀਤ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਖੁਦ ਅਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਆਚਿਨੋਤਿ ਚ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਾਨ੍ ਆਚਾਰ੍ਯਸ੍ਤੇਨ ਚੋਚ੍ਯਤੇ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਸ਼੍ਰਵਣਾਚ੍ਛ੍ਰੌਤਂ ਸ੍ਮਰਣਾਤ੍ਸ੍ਮਾਰ੍ਤਮੁਚ੍ਯਤੇ

ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਚਾਰਿਆ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਾਣ ਲੈਓ ਕਿ ਜੋ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ 'ਸ਼੍ਰੌਤ', ਅਤੇ ਜੋ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ 'ਸਮਾਰਤ' ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਜ੍ਯਾ ਵੇਦਾਤ੍ਮਕਂ ਸ਼੍ਰੌਤਂ ਸ੍ਮਾਰ੍ਤਂ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਤ੍ਮਕਮ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਨੁਰੂਪਮਰ੍ਥਂ ਯਃ ਪृष੍ਟੋ ਨੈਵਾਪਿ ਗੂਹਤਿ

ਵੇਦਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਯਜਨਾ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੌਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਸਮਾਰਤ ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ, ਸਹੀ ਅਰਥ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਲੁਕਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ—

ਯਥਾਦृष੍ਟਪ੍ਰਵਾਦਸ੍ਤੁ ਸਤ੍ਯਂ ਲੈਙ੍ਗੇ ऽਤ੍ਰ ਪਠ੍ਯਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਤਥਾ ਮੌਨਂ ਨਿਰਾਹਾਰਤ੍ਵਮੇਵ ਚ

ਜਿਵੇਂ ਜੋ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਥੇ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਉਂ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਮੌਨ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਵੀ।

ਅਹਿਂਸਾ ਸਰ੍ਵਤਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਸ੍ ਤਪ ਇਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ ਆਤ੍ਮਵਤ੍ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਯੋ ਹਿਤਾਯਾਹਿਤਾਯ ਚ

ਅਹਿੰਸਾ, ਪੂਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਉਲੇਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਹਰ ਜੀਵ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਭਲਾਈ ਜਾਂ ਹਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ—

ਵਰ੍ਤਤੇ ਤ੍ਵਸਕृਦ੍ਵृਤ੍ਤਿਃ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾ ਹ੍ਯੇषਾ ਦਯਾ ਸ੍ਮृਤਾ ਯਦ੍ਯਦਿष੍ਟਤਮਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਨ੍ਯਾਯੇਨੈਵਾਗਤਂ ਕ੍ਰਮਾਤ੍

ਜੋ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਦਇਆ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਵੀ ਚਾਹੀਦੀ ਵਸਤੂ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—

ਤਤ੍ਤਦ੍ਗੁਣਵਤੇ ਦੇਯਂ ਦਾਤੁਸ੍ਤਦ੍ਦਾਨਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਦਾਨਂ ਤ੍ਰਿਵਿਧਮਿਤ੍ਯੇਤਤ੍ ਕਨਿष੍ਠਜ੍ਯੇष੍ਠਮਧ੍ਯਮਮ੍

ਦਾਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਾਤਾ ਦੀ ਨੀਅਤ ਵੀ ਵੇਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਨ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਘੱਟ, ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਮੱਧਮ।

ਕਾਰੁਣ੍ਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵਭੂਤੇਭ੍ਯਃ ਸਂਵਿਭਾਗਸ੍ਤੁ ਮਧ੍ਯਮਃ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤਿਭ੍ਯਾਂ ਵਿਹਿਤੋ ਧਰ੍ਮੋ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਤ੍ਮਕਃ

ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਵੰਡਣਾ ਮੱਧਮ ਦਾਨ ਹੈ; ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਰਿਵਾਇਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਕਰਮ ਹੈ, ਉਹ ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਿष੍ਟਾਚਾਰਾਵਿਰੁਦ੍ਧਸ਼੍ ਚ ਸ ਧਰ੍ਮਃ ਸਾਧੁਰੁਚ੍ਯਤੇ ਮਾਯਾਕਰ੍ਮਫਲਤ੍ਯਾਗੀ ਸ਼ਿਵਾਤ੍ਮਾ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ

ਜੋ ਧਰਮ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਚਰਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਛੱਡ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਵਭਾਵ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨਿਵृਤ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਸਙ੍ਗੇਭ੍ਯੋ ਯੁਕ੍ਤੋ ਯੋਗੀ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ਅਸਕ੍ਤੋ ਭਯਤੋ ਯਸ੍ਤੁ ਵਿषਯੇषੁ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਚ

ਜੋ ਸਾਰੇ ਲਗਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹਟ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਯੋਗ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਯੋਗੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਡਰ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ—

ਅਲੁਬ੍ਧਃ ਸਂਯਮੀ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤੋ ऽਪਿ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ਆਤ੍ਮਾਰ੍ਥਂ ਵਾ ਪਰਾਰ੍ਥਂ ਵਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣੀਹ ਯਸ੍ਯ ਵੈ

ਜੋ ਲੋਭੀ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਮੰਗੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਚਾਹੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਲਈ, ਜਿਸ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ—

ਨ ਮਿਥ੍ਯਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸ਼ਮਸ੍ਯੈਵ ਤੁ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਅਨੁਦ੍ਵਿਗ੍ਨੋ ਹ੍ਯਨਿष੍ਟੇषੁ ਤਥੇष੍ਟਾਨ੍ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ

—ਝੂਠੀ ਚਾਲ ਨਹੀਂ ਚਲਦੇ, ਇਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ; ਉਹ ਨਾਪਸੰਦ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਘਬਰਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਪ੍ਰੀਤਿਤਾਪਵਿषਾਦੇਭ੍ਯੋ ਵਿਨਿਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਵਿਰਕ੍ਤਤਾ ਸਂਨ੍ਯਾਸਃ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਨ੍ਯਾਸਃ ਕृਤਾਨਾਮਕृਤੈਃ ਸਹ

ਖੁਸ਼ੀ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਵਿਅਥਾ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਣਾ ਵੈਰਾਗ ਹੈ; ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ, ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਨਾ ਕੀਤੇ, ਇਹ ਸੰਨਿਆਸ ਹੈ।

ਕੁਸ਼ਲਾਕੁਸ਼ਲਾਨਾਂ ਤੁ ਪ੍ਰਹਾਣਂ ਨ੍ਯਾਸ ਉਚ੍ਯਤੇ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਾਦ੍ਯਵਿਸ਼ੇषਾਨ੍ਤੇ ਵਿਕਾਰੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ਨਚੇਤਨੇ

ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਸੰਨਿਆਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਿਰਜੀਵ ਬਦਲਾਅ ਵਿਚ, ਅਵਿਅਕਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੰਤਰਹੀਨ ਤੱਕ—