ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇ ਵਿਮਲਾ ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ ਵੈਰਾਗ੍ਯੇਣ ਪਰੇਣ ਵੈ ਅਥਵਾਨੁਗ੍ਰਹਾਰ੍ਥਂ ਚ ਲੀਲਾਰ੍ਥਂ ਵਾ ਤਦਾ ਮੁਨਿਃ
ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉੱਚ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਜਾਂ ਕਦੇ ਕਦੇ ਕਿਰਪਾ ਜਾਂ ਖੇਡ ਲਈ, ਮੁਨੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨਿਰੁਧ੍ਯ ਵਿਚੇष੍ਟੇਦ੍ਯਃ ਸੋ ऽਪ੍ਯੇਵਂ ਹਿ ਸੁਖੀ ਭਵੇਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਭੂਮਿਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਹ੍ਯ੍ ਆਕਾਸ਼ੇ ਕ੍ਰੀਡਤੇ ਸ਼੍ਰਿਯਾ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬਿਨਾ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਕਦੇ ਕਦੇ ਧਰਤੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਉਦ੍ਗਿਰੇਚ੍ਚ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਵੇਦਾਨ੍ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਨਰ੍ਥਾਨ੍ ਸਮਾਸਤਃ ਕ੍ਵਚਿਚ੍ਛ੍ਰੁਤੇ ਤਦਰ੍ਥੇਨ ਸ਼੍ਲੋਕਬਨ੍ਧਂ ਕਰੋਤਿ ਸਃ
ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸੁਖਮ ਅਰਥ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ; ਕਦੇ ਉਹੀ ਅਰਥ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਲੋਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਦਣ੍ਡਕਬਨ੍ਧਂ ਤੁ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਬਨ੍ਧਂ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਸਮੂਹਸ੍ਯ ਰੁਤਜ੍ਞਾਨਂ ਚ ਵਿਨ੍ਦਤਿ
ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਗੱਥਾ-ਬੰਨ੍ਹ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਗਿਆਨ ਵੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯਂ ਸ੍ਥਾਵਰਾਨ੍ਤਂ ਚ ਹਸ੍ਤਾਮਲਕਵਦ੍ਭਵੇਤ੍ ਬਹੁਨਾਤ੍ਰ ਕਿਮੁਕ੍ਤੇਨ ਵਿਜ੍ਞਾਨਾਨਿ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਡੋਲ ਜੀਵਾਂ ਤੱਕ, ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਨੂੰ ਹਥ ਵਿੱਚ ਆਵਲੇ ਫਲ ਵਾਂਗ ਸਪਸ਼ਟ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ, ਗਿਆਨ ਤਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਨ।
ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਮੁਨੇਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ਅਭ੍ਯਾਸੇਨੈਵ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਚ ਸ੍ਥਿਰਂ ਭਵੇਤ੍
ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਢਿੱਲਾ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਗਿਆਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤੇਜੋਰੂਪਾਣਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਸਰ੍ਵਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਯੋਗਵਿਤ੍ ਦੇਵਬਿਮ੍ਬਾਨ੍ਯਨੇਕਾਨਿ ਵਿਮਾਨਾਨਿ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਯੋਗ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਚਾਨਣ, ਸਭ ਕੁਝ, ਅਣਗਿਣਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤਾਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਮਾਨ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਯਮਾਗ੍ਨਿਵਰੁਣਾਦਿਕਾਨ੍ ਗ੍ਰਹਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਤਾਰਾਸ਼੍ ਚ ਭੁਵਨਾਨਿ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਇੰਦਰ, ਯਮ, ਅੱਗ, ਵਰੁਣ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ, ਗ੍ਰਹਾਂ, ਤਾਰਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਪਾਤਾਲਤਲਸਂਸ੍ਥਾਸ਼੍ ਚ ਸਮਾਧਿਸ੍ਥਃ ਸ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਆਤ੍ਮਵਿਦ੍ਯਾਪ੍ਰਦੀਪੇਨ ਸ੍ਵਸ੍ਥੇਨਾਚਲਨੇਨ ਤੁ
ਜੋ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਦੀ ਜੋਤੀ ਤੇ ਅਡੋਲ ਟਿਕਾਅ ਨਾਲ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਾਦਾਮृਤਪੂਰ੍ਣੇਨ ਸਤ੍ਤ੍ਵਪਾਤ੍ਰਸ੍ਥਿਤੇਨ ਤੁ ਤਮੋ ਨਿਹਤ੍ਯ ਪੁਰੁषਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਨੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਜਦੋਂ ਸਤਤਾ ਦਾ ਪਾਤਰ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਨੇਰਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਧਰ੍ਮਸ਼੍ ਚ ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਜ੍ਞਾਨਮੇਵ ਚ ਵੈਰਾਗ੍ਯਮਪਵਰ੍ਗਸ਼੍ ਚ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ
ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਧਰਮ, ਸ਼ਕਤੀ, ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਨ ਸ਼ਕ੍ਯੋ ਵਿਸ੍ਤਰੋ ਵਕ੍ਤੁਂ ਵਰ੍षਾਣਾਮਯੁਤੈਰਪਿ ਯੋਗੇ ਪਾਸ਼ੁਪਤੇ ਨਿष੍ਠਾ ਸ੍ਥਾਤਵ੍ਯਂ ਚ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਦਸਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੂਰਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ, ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹੋ।
ਸਤਾਂ ਜਿਤਾਤ੍ਮਨਾਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਨਾਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾਨਾਂ ਚ ਸਾਧੂਨਾਮ੍ ਆਚਾਰ੍ਯਾਣਾਂ ਸ਼ਿਵਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਹੇ ਉੱਤਮ ਦੁਜ, ਜੋ ਨੇਕ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਚੰਗੇ, ਅਧਿਆਪਕ ਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਸਵਭਾਵ ਵਾਲੇ ਹਨ—
ਦਯਾਵਤਾਂ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਸ੍ ਤਥਾ ਚੈਵ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾਮ੍ ਸਂਨ੍ਯਾਸਿਨਾਂ ਵਿਰਕ੍ਤਾਨਾਂ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਵਸ਼ਗਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਹੇ ਉੱਤਮ ਦੁਜ, ਜੋ ਦਇਆਵਾਨ, ਤਪਸੀ, ਸੰਨਿਆਸੀ, ਵੈਰਾਗੀ, ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਹਨ—
ਦਾਨਿਨਾਂ ਚੈਵ ਦਾਨ੍ਤਾਨਾਂ ਤ੍ਰਯਾਣਾਂ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਾਮ੍ ਅਲੁਬ੍ਧਾਨਾਂ ਸਯੋਗਾਨਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤਿਵਿਦਾਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਹੇ ਦੁਜਾਤੀ, ਜੋ ਦਾਨੀ, ਸੰਯਮੀ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਜੋਗ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਅਤੇ ਵੇਦ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਹਨ—
ਸ਼੍ਰੌਤਸ੍ਮਾਰ੍ਤਾਵਿਰੁਦ੍ਧਾਨਾਂ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ ਸਦਿਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ ਤਦਨ੍ਤੇ ਯੇ ਲਭਨ੍ਤ੍ਯੁਤ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵੇਦ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੀਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ 'ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸਾਯੁਜ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਯਾਤਿ ਤੇਨ ਸਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ ਦਸ਼ਾਤ੍ਮਕੇ ਯੇ ਵਿषਯੇ ਸਾਧਨੇ ਚਾष੍ਟਲਕ੍ਸ਼ਣੇ
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਸਤਕਰਮੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਦਸ ਗੁਣ ਅਤੇ ਅਠ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸਾਧਨ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ—
ਨ ਕ੍ਰੁਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਨ ਹृष੍ਯਨ੍ਤਿ ਜਿਤਾਤ੍ਮਾਨਸ੍ਤੁ ਤੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇषੁ ਚ ਦ੍ਰਵ੍ਯੇषੁ ਤਥਾ ਵੈਸ਼ੇषਿਕੇषੁ ਚ
ਉਹ ਨਾ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਮ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੌਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਉਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵਿਸ਼ੋ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ ਯੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮੇषੁ ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦਿਸੁਖਕਾਰਿਣਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਛੱਤਰੀ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ ਇਕੱਠੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੁਜਾਤੀ ਕਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਆਦਿ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੌਤਸ੍ਮਾਰ੍ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਉਚ੍ਯਤੇ ਵਿਦ੍ਯਾਯਾਃ ਸਾਧਨਾਤ੍ਸਾਧੁਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਗੁਰੋਰ੍ਹਿਤਃ
ਜੋ ਵੇਦ ਅਤੇ ਸਮਾਰਤ ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ-ਗਿਆਨੀ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾਲ, ਚੰਗਾ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਸਾਧਨਾਚ੍ਚੈਵ ਗृਹਸ੍ਥਃ ਸਾਧੁਰੁਚ੍ਯਤੇ ਸਾਧਨਾਤ੍ਤਪਸੋ ऽਰਣ੍ਯੇ ਸਾਧੁਰ੍ਵੈਖਾਨਸਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਨਾਲ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਚੰਗਾ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤਪ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਨਾਲ, ਵੈਖਾਨਸ ਚੰਗਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਤਮਾਨੋ ਯਤਿਃ ਸਾਧੁਃ ਸ੍ਮृਤੋ ਯੋਗਸ੍ਯ ਸਾਧਨਾਤ੍ ਏਵਮਾਸ਼੍ਰਮਧਰ੍ਮਾਣਾਂ ਸਾਧਨਾਤ੍ਸਾਧਵਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਜੋ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਯਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਜੋਗ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਗृਹਸ੍ਥੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਚ ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥੋ ਯਤਿਸ੍ ਤਥਾ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਾਵਿਹ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੌ ਸ਼ਬ੍ਦਾਵੇਤੌ ਕ੍ਰਿਯਾਤ੍ਮਕੌ
ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ ਅਤੇ ਯਤੀ—ਇਥੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦੋਵੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਇਹ ਦੋ ਸ਼ਬਦ ਕਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਕੁਸ਼ਲਾਕੁਸ਼ਲਂ ਕਰ੍ਮ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਾਵਿਤਿ ਸ੍ਮृਤੌ ਧਾਰਣਾਰ੍ਥੇ ਮਹਾਨ੍ ਹ੍ਯ੍ ਏष ਧਰ੍ਮਸ਼ਬ੍ਦਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਚੰਗਾ ਅਤੇ ਮਾੜਾ ਕਰਮ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ 'ਧਰਮ' ਸ਼ਬਦ ਮਹਾਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਧਾਰਣੇ ਮਹਤ੍ਤ੍ਵੇ ਚ ਅਧਰ੍ਮ ਇਤਿ ਚੋਚ੍ਯਤੇ ਅਤ੍ਰੇष੍ਟਪ੍ਰਾਪਕੋ ਧਰ੍ਮ ਆਚਾਰ੍ਯੈਰੁਪਦਿਸ਼੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਹ ਅਧਰਮ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ, ਧਰਮ ਅਚਾਰਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇੱਛਤ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚਾਨਿष੍ਟਫਲੋ ਹ੍ਯ੍ ਆਚਾਰ੍ਯੈਰੁਪਦਿਸ਼੍ਯਤੇ ਵृਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚਾਲੋਲੁਪਾਸ਼੍ਚੈਵ ਆਤ੍ਮਵਨ੍ਤੋ ਹ੍ਯਦਾਮ੍ਭਿਕਾਃ
ਅਧਰਮ, ਜੋ ਅਚਾਹੀ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਅਚਾਰਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵੱਡੇ ਲੋਕ ਨਾ ਲਾਲਚੀ ਹਨ, ਨਾ ਚੰਚਲ, ਉਹ ਆਤਮ-ਵਾਨ ਅਤੇ ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ।
ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਨੀਤਾ ऋਜਵਸ੍ ਤਾਨਾਚਾਰ੍ਯਾਨ੍ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ ਸ੍ਵਯਮਾਚਰਤੇ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ ਆਚਾਰੇ ਸ੍ਥਾਪਯਤ੍ਯਪਿ
ਜੋ ਅਚਾਰਿਆਨ ਨੂੰ ਸਹੀ, ਵਿਨੀਤ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਖੁਦ ਅਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਆਚਿਨੋਤਿ ਚ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਾਨ੍ ਆਚਾਰ੍ਯਸ੍ਤੇਨ ਚੋਚ੍ਯਤੇ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਸ਼੍ਰਵਣਾਚ੍ਛ੍ਰੌਤਂ ਸ੍ਮਰਣਾਤ੍ਸ੍ਮਾਰ੍ਤਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਚਾਰਿਆ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਾਣ ਲੈਓ ਕਿ ਜੋ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ 'ਸ਼੍ਰੌਤ', ਅਤੇ ਜੋ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ 'ਸਮਾਰਤ' ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਜ੍ਯਾ ਵੇਦਾਤ੍ਮਕਂ ਸ਼੍ਰੌਤਂ ਸ੍ਮਾਰ੍ਤਂ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਤ੍ਮਕਮ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਨੁਰੂਪਮਰ੍ਥਂ ਯਃ ਪृष੍ਟੋ ਨੈਵਾਪਿ ਗੂਹਤਿ
ਵੇਦਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਯਜਨਾ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੌਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਸਮਾਰਤ ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ, ਸਹੀ ਅਰਥ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਲੁਕਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ—
ਯਥਾਦृष੍ਟਪ੍ਰਵਾਦਸ੍ਤੁ ਸਤ੍ਯਂ ਲੈਙ੍ਗੇ ऽਤ੍ਰ ਪਠ੍ਯਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਤਥਾ ਮੌਨਂ ਨਿਰਾਹਾਰਤ੍ਵਮੇਵ ਚ
ਜਿਵੇਂ ਜੋ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਥੇ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਉਂ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਮੌਨ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਵੀ।