ਲਬ੍ਧਾਯਾਮਪਿ ਭੂਮੌ ਚ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਭਵਬਨ੍ਧਨਾਤ੍ ਅਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਭਾਵਰਹਿਤਾ ਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਵੈ ਸਾਧਨੇषੁ ਚ
ਅਵਸਥਾ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਮਨ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਭਰੋਸੇ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਸਾਧਨਾਂ 'ਚ ਅਡੋਲਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਸਾਧ੍ਯੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਹਿ ਗੁਰੌ ਜ੍ਞਾਨਾਚਾਰਸ਼ਿਵਾਦਿषੁ ਵਿਪਰ੍ਯਯਜ੍ਞਾਨਮਿਤਿ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਗੁਰੂ, ਗਿਆਨ, ਆਚਰਨ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਆਦਿ 'ਤੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗਲਤ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਭਟਕਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨਾਤ੍ਮਨ੍ਯਾਤ੍ਮਵਿਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸਂਨਿਧੌ ਦੁਃਖਮਾਧ੍ਯਾਤ੍ਮਿਕਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤਥਾ ਚੈਵਾਧਿਭੌਤਿਕਮ੍
ਅਸਲੀਅਤ ਨਾ ਹੋਣ 'ਚ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ, ਅਗਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ 'ਚ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਦੁੱਖ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਦੁੱਖ ਵੀ।
ਆਧਿਦੈਵਿਕਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਸਹਜਂ ਪੁਨਃ ਇਚ੍ਛਾਵਿਘਾਤਾਤ੍ਸਂਕ੍ਸ਼ੋਭਸ਼੍ ਚੇਤਸਸ੍ਤਦੁਦਾਹृਤਮ੍
ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਦੁੱਖ ਤੀਜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਤਿੰਨੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਹਨ; ਇੱਛਾ ਰੁਕਣ ਕਰਕੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਲਝਣ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੌਰ੍ਮਨਸ੍ਯਂ ਨਿਰੋਦ੍ਧਵ੍ਯਂ ਵੈਰਾਗ੍ਯੇਣ ਪਰੇਣ ਤੁ ਤਮਸਾ ਰਜਸਾ ਚੈਵ ਸਂਸ੍ਪृष੍ਟਂ ਦੁਰ੍ਮਨਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਉਦਾਸੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਵੈਰਾਗਤਾ ਨਾਲ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਉਦਾਸੀ ਹਨੇਰੇ ਅਤੇ ਰਜਸ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਰਮਨਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦਾ ਮਨਸਿ ਸਂਜਾਤਂ ਦੌਰ੍ਮਨਸ੍ਯਮਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਹਠਾਤ੍ਸ੍ਵੀਕਰਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯੋਗ੍ਯਾਯੋਗ੍ਯਵਿਵੇਕਤਃ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿਚ ਉਦਾਸੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਰਮਨਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਬਰਦਸਤੀ ਕੁਝ ਲੈ ਲੈਣਾ, ਉਚਿਤ ਤੇ ਅਣਉਚਿਤ ਵਿਚ ਫਰਕ ਨਾ ਕਰਨਾ।
ਵਿषਯੇषੁ ਵਿਚਿਤ੍ਰੇषੁ ਜਨ੍ਤੋਰ੍ਵਿषਯਲੋਲਤਾ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਾ ਯੋਗਸ੍ਯੈਤੇ ਹਿ ਯੋਗਿਨਾਮ੍
ਜੀਵ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਲਾਲਚ ਆਉਣਾ, ਯੋਗ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਦੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਹਨ।
ਅਤ੍ਯਨ੍ਤੋਤ੍ਸਾਹਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਨ ਚ ਸਂਸ਼ਯਃ ਪ੍ਰਨष੍ਟੇष੍ਵਨ੍ਤਰਾਯੇषੁ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਧਿ ਯੋਗਿਨਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜਦੋਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਯੋਗੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਉਪਸਰ੍ਗਾਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ऽਸਿਦ੍ਧਿਸੂਚਕਾਃ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪ੍ਰਥਮਾ ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਸ਼੍ਰਵਣਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਸਭ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਸਫਲਤਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹਨ; ਪਹਿਲੀ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਹੈ, ਦੂਜੀ ਸੁਣਨਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਾਰ੍ਤ੍ਤਾ ਤृਤੀਯਾ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਸ੍ ਤੁਰੀਯਾ ਚੇਹ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾ ਆਸ੍ਵਾਦਾ ਪਞ੍ਚਮੀ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਵੇਦਨਾ षष੍ਠਿਕਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਤੀਜੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ; ਚੌਥੀ ਇੱਥੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੈ; ਪੰਜਵੀਂ ਆਸਵਾਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਛੇਵੀਂ ਅਨੁਭੂਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਲ੍ਪषਟ੍ਸਿਦ੍ਧਿਸਂਤ੍ਯਾਗਾਤ੍ ਸਿਦ੍ਧਿਦਾਃ ਸਿਦ੍ਧਯੋ ਮੁਨੇਃ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵृਤਿਃ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵ ਇਤਿ ਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਅਲੌਕਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਧੂ ਦੀਆਂ ਅਸਲ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਮਝ, ਸਮਝ ਦਾ ਉਤਪਨ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਹਾਲਤ ਜੋ ਸਮਝ ਹੀ ਹੈ।
ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਵਿਵੇਚਨਾ ਵੇਦ੍ਯਂ ਬੁਧ੍ਯਤੇ ਬੁਦ੍ਧਿਰੁਚ੍ਯਤੇ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੇ ਵ੍ਯਵਹਿਤੇ ऽਤੀਤੇ ਵਿਪ੍ਰਕृष੍ਟੇ ਤ੍ਵਨਾਗਤੇ
ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਜਾਣਣ ਯੋਗ ਚੀਜ਼ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸੁਖਮ ਹੋਵੇ, ਲੁਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਪੁਰਾਣਾ ਹੋਵੇ, ਦੂਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਜੇ ਆਇਆ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਦਾ ਜ੍ਞਾਨਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਨੁਕ੍ਰਮੇਣ ਤੁ ਸ਼੍ਰਵਣਾਤ੍ਸਰ੍ਵਸ਼ਬ੍ਦਾਨਾਮ੍ ਅਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਯੋਗਿਨਃ
ਜਗ੍ਹਾ-ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਗਿਆਨ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਮਝ ਦੇ ਲੜੀਵਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਯੋਗੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਜਤਨ ਦੇ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਹ੍ਰਸ੍ਵਦੀਰ੍ਘਪ੍ਲੁਤਾਦੀਨਾਂ ਗੁਹ੍ਯਾਨਾਂ ਸ਼੍ਰਵਣਾਦਪਿ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ੍ਯਾਧਿਗਮੋ ਯਸ੍ ਤੁ ਵੇਦਨਾ ਤੂਪਪਾਦਿਤਾ
ਛੋਟੇ, ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਖਿੱਚੇ ਹੋਏ ਧੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੁਕੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਛੂਹ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਅਨੁਭਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦ੍ਦਿਵ੍ਯਰੂਪਾਣਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਚਾਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ ਸਂਵਿਦ੍ਦਿਵ੍ਯਰਸੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਆਸ੍ਵਾਦੋ ਹ੍ਯਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਦਿਵਿਆ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਜਤਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦਿਵਿਆ ਸੁਆਦ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ, ਬਿਨਾ ਜਤਨ ਦੇ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਵਾਰ੍ਤ੍ਤਾ ਚ ਦਿਵ੍ਯਗਨ੍ਧਾਨਾਂ ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾ ਬੁਦ੍ਧਿਸਂਵਿਦਾ ਵਿਨ੍ਦਨ੍ਤੇ ਯੋਗਿਨਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਆਬ੍ਰਹ੍ਮਭੁਵਨਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਅਤੇ, ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰਾਹੀਂ, ਯੋਗੀ ਦਿਵਿਆ ਸੁਗੰਧਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ।
ਜਗਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਹਿ ਦੇਹਸ੍ਥਂ ਚਤੁਃषष੍ਟਿਗੁਣਂ ਸਮਮ੍ ਔਪਸਰ੍ਗਿਕਮ੍ ਏਤੇषੁ ਗੁਣੇषੁ ਗੁਣਿਤਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਚੌਂਹਠ ਗੁਣ ਇਕਸਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜੋ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ; ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਗੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸਂਤ੍ਯਾਜ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਥਾ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਔਪਸਰ੍ਗਿਕਮਾਤ੍ਮਨਃ ਪੈਸ਼ਾਚੇ ਪਾਰ੍ਥਿਵਂ ਚਾਪ੍ਯਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਂ ਪੁਰੇ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਆਤਮਾ ਵੱਲੋਂ ਜੋ ਕੁਝ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਪੈਸ਼ਾਚ, ਧਰਤੀ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।
ਯਾਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਤੈਜਸਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵੇ ਸ਼੍ਵਸਨਾਤ੍ਮਕਮ੍ ਐਨ੍ਦ੍ਰੇ ਵ੍ਯੋਮਾਤ੍ਮਕਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸੌਮ੍ਯੇ ਚੈਵ ਤੁ ਮਾਨਸਮ੍
ਯਕਸ਼ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਾਲਾ ਗੁਣ ਹੈ; ਗੰਧਰਵ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਵਾਲਾ; ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਲਾ; ਅਤੇ ਸੋਮ ਵਿੱਚ ਮਨ ਵਾਲਾ।
ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯੇ ਤ੍ਵਹਙ੍ਕਾਰਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਬੋਧਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ਆਦ੍ਯੇ ਚਾष੍ਟੌ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਚ ਤਥਾ षੋਡਸ਼ਰੂਪਕਮ੍
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਗਿਆਨ ਹੈ; ਪਹਿਲੇ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਰੂਪ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਰੂਪ ਹਨ।
ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਤृਤੀਯੇ ਤੁ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਚ ਚਤੁਰ੍ਥਕੇ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ ਪਞ੍ਚਮੇ ਤੁ ਭੂਤਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਕਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਤੀਜੇ ਵਿੱਚ ਚੌਵੀ, ਚੌਥੇ ਵਿੱਚ ਬਤੀ, ਪੰਜਵੇਂ ਵਿੱਚ ਚਾਲੀ, ਅਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਹ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਨ੍ਧੋ ਰਸਸ੍ ਤਥਾ ਰੂਪਂ ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮष੍ਟਧਾ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪਞ੍ਚਮੇ ਤਚ੍ਛਤਕ੍ਰਤੋਃ
ਸੁਗੰਧ, ਸੁਆਦ, ਰੂਪ, ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਛੂਹ — ਹਰ ਇੱਕ ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ; ਪੰਜਵੇਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸੌ ਯਗਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ।
ਤਥਾष੍ਟਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਚ੍ ਚ षਟ੍ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਥੈਵ ਚ ਚਤੁਃषष੍ਟਿਗੁਣਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਲਭਤੇ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਠਤਾਲੀ, ਫਿਰ ਛਪੰਜ, ਅਤੇ ਚੌਂਹਠ ਗੁਣ ਵਾਲੀ ਬ੍ਰਹਮਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਔਪਸਰ੍ਗਿਕਮ੍ ਆ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਭੁਵਨੇषੁ ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਤ੍ ਲੋਕੇष੍ਵਾਲੋਕ੍ਯ ਯੋਗੇਨ ਯੋਗਵਿਤ੍ਪਰਮਂ ਸੁਖਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਤੱਕ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਯੋਗ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸਰਵੋਤਮ ਸੁਖ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਥੂਲਤਾ ਹ੍ਰਸ੍ਵਤਾ ਬਾਲ੍ਯਂ ਵਾਰ੍ਧਕ੍ਯਂ ਯੌਵਨਂ ਤਥਾ ਨਾਨਾਜਾਤਿਸ੍ਵਰੂਪਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਭਿਰ੍ ਦੇਹਧਾਰਣਮ੍
ਭਾਰੀ, ਛੋਟਾ, ਬਚਪਨ, ਬੁਢਾਪਾ, ਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ — ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਂਸ਼ਂ ਵਿਨਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸੁਰਭਿਰ੍ ਗਨ੍ਧਸਂਯੁਤਃ ਏਤਦष੍ਟਗੁਣਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮ੍ ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਂ ਮਹਤ੍
ਧਰਤੀ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਸਦਾ ਸੁਗੰਧਤ ਅਤੇ ਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਅੱਠ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵੱਡੀ ਧਰਤੀ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਲੇ ਨਿਵਸਨਂ ਯਦ੍ਵਦ੍ ਭੂਮ੍ਯਾਮਿਵ ਵਿਨਿਰ੍ਗਮਃ ਇਚ੍ਛੇਚ੍ਛਕ੍ਤਃ ਸ੍ਵਯਂ ਪਾਤੁਂ ਸਮੁਦ੍ਰਮਪਿ ਨਾਤੁਰਃ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਕਲ ਆਉਣਾ, ਤਿਵੇਂ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਛਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪੀ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਪੀੜ ਦੇ।
ਯਤ੍ਰੇਚ੍ਛਤਿ ਜਗਤ੍ਯਸ੍ਮਿਂਸ੍ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਯ ਜਲਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ਯਦ੍ਯਦ੍ਵਸ੍ਤੁ ਸਮਾਦਾਯ ਭੋਕ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ ਕਾਮਤਃ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿਥੇ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਉਹ ਲੈਣ ਅਤੇ ਖਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਤਦ੍ਰਸਾਨ੍ਵਿਤਂ ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਰਯਾਣਾਂ ਦੇਹਧਾਰਣਮ੍ ਭਾਣ੍ਡਂ ਵਿਨਾਥ ਹਸ੍ਤੇਨ ਜਲਪਿਣ੍ਡਸ੍ਯ ਧਾਰਣਮ੍
ਉਹ ਤਿੰਨਾਂ ਦੇਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰਸ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਬਿਨਾ ਭਾਂਡੇ ਦੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੋਲੀ ਫੜੀ ਹੋਵੇ।
ਅਵ੍ਰਣਤ੍ਵਂ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਥਿਵੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ ਏਤਤ੍ षੋਡਸ਼ਕਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮ੍ ਆਪ੍ਯਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਜਦੋਂ ਦੇਹ ਦੀ ਅਖੰਡਤਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤੱਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੋਲਾਂ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਉੱਤਮ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।