ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼ਬ੍ਦਾਦਿਵਿषਯਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞਾਨਮਿਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਰਹਿਤਮ੍ ਇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਨੇਤਿ ਚਾਪਰੇ

ਧੁਨੀ ਆਦਿ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਗਿਆਨ, ਜੋ ਭੁਲ-ਭੁਲੇਖੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਕੁਝ ਲੋਕ ਐਸਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ 'ਇਹ ਨਹੀਂ'।

ਯਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਨਿਰ੍ਮਲਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਂ ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯਮ੍ ਗੁਰੁਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਂ ਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਮੁਨਯੋ ਦ੍ਵਿਜਾਃ

ਜੋ ਗਿਆਨ ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਰਮਲ, ਵਿਭੇਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਮੁਨੀ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਸਨੂੰ ਗਿਆਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

ਜ੍ਞਾਨੇਨੈਵ ਭਵੇਨ੍ਮੁਕ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਸਾਦੋ ਜ੍ਞਾਨਸਿਦ੍ਧਯੇ ਉਭਾਭ੍ਯਾਂ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਯੋਗੀ ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦਮਯੋ ਭਵੇਤ੍

ਮੁਕਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਕਿਰਪਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਯੋਗੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਦਨ੍ਤਿ ਮੁਨਯਃ ਕੇਚਿਤ੍ ਕਰ੍ਮਣਾ ਤਸ੍ਯ ਸਂਗਤਿਮ੍ ਕਲ੍ਪਨਾਕਲ੍ਪਿਤਂ ਰੂਪਂ ਸਂਹृਤ੍ਯ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯੈਵ ਹਿ

ਕੁਝ ਮੁਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਕਲਪਨਾ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਰੂਪ ਹਟਾ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਦ੍ਯੌਰ੍ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੁ ਵਿਭੋਸ੍ਤਸ੍ਯ ਖਂ ਨਾਭਿਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ ਸੋਮਸੂਰ੍ਯਾਗ੍ਨਯੋ ਨੇਤ੍ਰੇ ਦਿਸ਼ਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ

ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸਿਰ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ; ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਨਾਭੀ ਖ਼ਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ; ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਅੱਗ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਨ; ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਕੰਨ ਹਨ।

ਚਰਣੌ ਚੈਵ ਪਾਤਾਲਂ ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਂਬਰਮ੍ ਦੇਵਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭੁਜਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਿ ਚ ਭੂषਣਮ੍

ਪਾਤਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਹਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਉਸ ਦਾ ਵਸਤ੍ਰ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਤਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀ ਚ ਪੁਰੁषੋ ਲਿਙ੍ਗਮੁਚ੍ਯਤੇ ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਦ੍ਵੈ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਭਗਵਾਨ੍ਪ੍ਰਭੁਃ

ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਲਿੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਭਗਵਾਨ, ਉਪਜਦੇ ਹਨ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰੋਪੇਨ੍ਦ੍ਰੌ ਭੁਜਾਭ੍ਯਾਂ ਤੁ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ਵੈਸ਼੍ਯਾਸ਼੍ਚੋਰੁਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਤ੍ਤੁ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਃ ਪਾਦਾਤ੍ਪਿਨਾਕਿਨਃ

ਇੰਦਰ ਤੇ ਉਪਿੰਦਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਤੋਂ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤੋਂ, ਵੈਸ਼ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਾਂਗਾਂ ਤੋਂ, ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਪਿਨਾਕੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜਦੇ ਹਨ।

ਪੁष੍ਕਰਾਵਰ੍ਤਕਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਕੇਸ਼ਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ ਵਾਯਵੋ ਘ੍ਰਾਣਜਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਗਤਿਃ ਸ਼੍ਰੌਤਂ ਸ੍ਮृਤਿਸ੍ ਤਥਾ

ਪੁਸ਼ਕਰਾਵਰਤ ਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਹਨ, ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਹਵਾ ਉਸ ਦੀ ਨੱਕ ਤੋਂ, ਗਤੀ ਸੁਣਨ ਤੋਂ, ਤੇ ਯਾਦ ਵੀ ਉਥੋਂ ਉਪਜਦੀ ਹੈ।

ਅਥਾਨੇਨੈਵ ਕਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਕृਤੇਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਃ ਪੁਂਸਾਂ ਤੁ ਪੁਰੁषਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਜ੍ਞਾਨਗਮ੍ਯੋ ਨ ਚਾਨ੍ਯਥਾ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਕਰਮ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।

ਕਰ੍ਮਯਜ੍ਞਸਹਸ੍ਰੇਭ੍ਯਸ੍ ਤਪੋਯਜ੍ਞੋ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ ਤਪੋਯਜ੍ਞਸਹਸ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਜਪਯਜ੍ਞੋ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰਮ-ਯਜਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਪ-ਯਜਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤਪ-ਯਜਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਪ-ਯਜਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।

ਜਪਯਜ੍ਞਸਹਸ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਧ੍ਯਾਨਯਜ੍ਞੋ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ ਧ੍ਯਾਨਯਜ੍ਞਾਤ੍ਪਰੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਧ੍ਯਾਨਂ ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਸਾਧਨਮ੍

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਪ-ਯਜਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਧਿਆਨ-ਯਜਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਧਿਆਨ-ਯਜਨ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ; ਧਿਆਨ ਹੀ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ।

ਯਦਾ ਸਮਰਸੇ ਨਿष੍ਠੋ ਯੋਗੀ ਧ੍ਯਾਨੇਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਧ੍ਯਾਨਯਜ੍ਞਰਤਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਤਦਾ ਸਂਨਿਹਿਤਃ ਸ਼ਿਵਃ

ਜਦੋਂ ਯੋਗੀ ਸਮਤਾ ਵਿਚ ਟਿਕ ਕੇ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਧਿਆਨ-ਯਜਨ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਸ਼ੌਚਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਾਦਿ ਚੋਦਨਾ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਵਿਦ੍ਯਯਾ ਸਰ੍ਵੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ੍ਯਾਵਿਦੋ ਜਨਾਃ

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸੱਚੀ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਰਸਮੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਜਾਂ ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ; ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਸਭ ਲੋਕ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਨਾਸ੍ਤਿ ਕ੍ਰਿਯਾ ਚ ਲੋਕੇषੁ ਸੁਖਂ ਦੁਃਖਂ ਵਿਚਾਰਤਃ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮੌ ਜਪੋ ਹੋਮੋ ਧ੍ਯਾਨਿਨਾਂ ਸਂਨਿਧਿਃ ਸਦਾ

ਜੋ ਵਿਵੇਕ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਰਮ, ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਜੋ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਧਰਮ, ਅਧਰਮ, ਜਪ ਅਤੇ ਹਵਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਦਰ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪਰਾਨਨ੍ਦਾਤ੍ਮਕਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਸ਼ਿਵਮਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ ਨਿष੍ਕਲਂ ਸਰ੍ਵਗਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਯੋਗਿਨਾਂ ਹृਦਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍

ਉੱਚ ਆਨੰਦ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਮੰਗਲਮਈ, ਅਟੱਲ, ਅੰਗ ਰਹਿਤ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਲਿੰਗ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਲਿਙ੍ਗਂ ਤੁ ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ ਬਾਹ੍ਯਮਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਬਾਹ੍ਯਂ ਸ੍ਥੂਲਂ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਮਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ

ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲਿੰਗ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਬਾਹਰਲਾ ਤੇ ਅੰਦਰਲਾ; ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਾਹਰਲਾ ਲਿੰਗ ਮੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅੰਦਰਲਾ ਸੁਖਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕਰ੍ਮਯਜ੍ਞਰਤਾਃ ਸ੍ਥੂਲਾਃ ਸ੍ਥੂਲਲਿਙ੍ਗਾਰ੍ਚਨੇ ਰਤਾਃ ਅਸਤਾਂ ਭਾਵਨਾਰ੍ਥਾਯ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਸ੍ਥੂਲਵਿਗ੍ਰਹਃ

ਜੋ ਕਰਮ ਤੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਉਹ ਮੋਟੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਮੋਟਾ ਰੂਪ ਅਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਨਹੀਂ।

ਆਧ੍ਯਾਤ੍ਮਿਕਂ ਚ ਯਲ੍ਲਿਙ੍ਗਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਯਸ੍ਯ ਨੋ ਭਵੇਤ੍ ਅਸੌ ਮੂਢੋ ਬਹਿਃ ਸਰ੍ਵਂ ਕਲ੍ਪਯਿਤ੍ਵੈਵ ਨਾਨ੍ਯਥਾ

ਜਿਸ ਦਾ ਅੰਦਰਲਾ ਲਿੰਗ ਸਿੱਧਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ, ਉਹ ਮੂੜ੍ਹ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬਾਹਰਲਾ ਹੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।

ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਮਮਲਂ ਭਵੇਤ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮਵ੍ਯਯਮ੍ ਯਥਾ ਸ੍ਥੂਲਮਯੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਮृਤ੍ਕਾष੍ਠਾਦ੍ਯੈਃ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਿਤਮ੍

ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੁਖਮ, ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ, ਅਟੱਲ ਲਿੰਗ ਸਿੱਧਾ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਅਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮੋਟਾ ਲਿੰਗ ਮਿੱਟੀ, ਲੱਕੜ ਆਦਿ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਰ੍ਥੋ ਵਿਚਾਰਤੋ ਨਾਸ੍ਤੀਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਥਵੇਦਿਨਃ ਨਿष੍ਕਲਃ ਸਕਲਸ਼੍ਚੇਤਿ ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਿਵਮਯਂ ਤਤਃ

ਕੁਝ ਤੱਤ ਦੀ ਸੱਚੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਤੇ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਵਸਤੂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ; ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗੁਣ ਰਹਿਤ।

ਵ੍ਯੋਮੈਕਮਪਿ ਦृष੍ਟਂ ਹਿ ਸ਼ਰਾਵਂ ਪ੍ਰਤਿ ਸੁਵ੍ਰਤਾਃ ਪृਥਕ੍ਤ੍ਵਂ ਚਾਪृਥਕ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਸ਼ਙ੍ਕਰਸ੍ਯੇਤਿ ਚਾਪਰੇ

ਓ ਸਤਕਰਮੀਓ, ਜਿਵੇਂ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਆਕਾਸ਼ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ; ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵੱਖਰਾ ਤੇ ਇਕੱਤਰ ਹੋਣਾ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਹੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਰ੍ਥਂ ਹਿ ਜਗਤਾਮ੍ ਏਕਸ੍ਥੋ ऽਪਿ ਦਿਵਾਕਰਃ ਏਕੋ ऽਪਿ ਬਹੁਧਾ ਦृष੍ਟੋ ਜਲਾਧਾਰੇषੁ ਸੁਵ੍ਰਤਾਃ

ਸਮਝਣ ਲਈ, ਓ ਸਤਕਰਮੀਓ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਇੱਕ ਹੈ, ਪਰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਈ ਵਾਰੀ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।

ਜਨ੍ਤਵੋ ਦਿਵਿ ਭੂਮੌ ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਵੈ ਪਾਞ੍ਚਭੌਤਿਕਾਃ ਤਥਾਪਿ ਬਹੁਲਾ ਦृष੍ਟਾ ਜਾਤਿਵ੍ਯਕ੍ਤਿਵਿਭੇਦਤਃ

ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਜੀਵ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਵੀ ਜਾਤੀ ਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਫਰਕ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕਈ ਵਾਰੀ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ।

ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਯਦ੍ਯਤ੍ ਤਤ੍ਤਦ੍ਵਿਦ੍ਧਿ ਸ਼ਿਵਾਤ੍ਮਕਮ੍ ਭੇਦੋ ਜਨਾਨਾਂ ਲੋਕੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸੋ ਵਿਚਾਰਤਃ

ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਜਾਣੋ; ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇਪਣ ਦਾ ਭਾਸ਼ਾ ਕੇਵਲ ਦਿੱਖ ਹੈ, ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਤੇ।

ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਚ ਵਿਪੁਲਾਨ੍ ਭੋਗਾਨ੍ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਰ੍ਤ੍ਯਃ ਸੁਖੀ ਭਵੇਤ੍ ਦੁਃਖੀ ਚ ਭੋਗਂ ਦੁਃਖਂ ਚ ਨਾਨੁਭੂਤਂ ਵਿਚਾਰਤਃ

ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਵੱਡੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਮਰਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਖੁਸ਼ ਜਾਂ ਉਦਾਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਤੇ, ਨਾ ਸੁਖ ਤੇ ਨਾ ਦੁੱਖ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਭੋਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏਵਮਾਹੁਸ੍ਤਥਾਨ੍ਯੇ ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਵੇਦਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਗਾਃ ਹृਦਿ ਸਂਸਾਰਿਣਾਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਸਕਲਃ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਵੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਅਰਥ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਗੁਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

ਯੋਗਿਨਾਂ ਨਿष੍ਕਲੋ ਦੇਵੋ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਚ ਜਗਨ੍ਮਯਃ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਪਰਮੇਸ਼ਸ੍ਯ ਵਪੁਰ੍ਲੋਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ

ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਗੁਣ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਉਹ ਸਭ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਡਿਆਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਨਿष੍ਕਲਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਚੈਕਂ ਤਤਃ ਸਕਲਨਿष੍ਕਲਮ੍ ਤृਤੀਯਂ ਸਕਲਂ ਚੈਵ ਨਾਨ੍ਯਥੇਤਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ

ਪਹਿਲਾ ਰੂਪ ਗੁਣ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਫਿਰ ਗੁਣਾਂ ਸਮੇਤ ਤੇ ਗੁਣ ਰਹਿਤ, ਤੇ ਤੀਜਾ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਓ ਵਧੀਆ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ।