ਰਕ੍ਤਾਯ ਰਕ੍ਤਨੇਤ੍ਰਾਯ ਰਕ੍ਤਾਂਬਰਧਰਾਯ ਤੇ ਰਕ੍ਤਾਨਾਂ ਭਵਪਾਦਾਬ੍ਜੇ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕਪ੍ਰਦਾਯਿਨੇ
ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਲੋਕ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਨਮਃ ਸੇਨਾਧਿਪਤਯੇ ਰੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਪਤਯੇ ਨਮਃ ਭੂਤਾਨਾਂ ਭੁਵਨੇਸ਼ਾਨਾਂ ਪਤਯੇ ਪਾਪਹਾਰਿਣੇ
ਸੈਨਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਭੂਤਾਂ ਦੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਰੁਦ੍ਰਾਯ ਰੁਦ੍ਰਪਤਯੇ ਰੌਦ੍ਰਪਾਪਹਰਾਯ ਤੇ ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਯ ਸੌਮ੍ਯਾਯ ਰੁਦ੍ਰਭਕ੍ਤਾਯ ਤੇ ਨਮਃ
ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ, ਭਿਆਨਕ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ, ਮਿੱਠੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਭਗਤ ਨੂੰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰੀਤੋ ਗਣਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਾਹ ਦੇਵਾਂਸ਼੍ਛਿਵਾਤ੍ਮਜਃ ਰਥਂ ਚ ਸਾਰਥਿਂ ਸ਼ਂਭੋਃ ਕਾਰ੍ਮੁਕਂ ਸ਼ਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਫਿਰ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਰਥ, ਰਥ ਦੇ ਸਾਰਥੀ, ਧਨੁ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਾਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।
ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਥ ਯਤ੍ਨੇਨ ਨष੍ਟਂ ਮਤ੍ਵਾ ਪੁਰਤ੍ਰਯਮ੍ ਅਥ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਤਥਾ ਵੈ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ
ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਪੁਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰੋ।
ਰਥਂ ਚਕ੍ਰੁਃ ਸੁਸਂਰਬ੍ਧਾ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਰਥ ਬਣਾਇਆ।
ਅਥ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਮਿਤੋ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ ਸਰ੍ਵਲੋਕਮਯੋ ਦਿਵ੍ਯੋ ਰਥੋ ਯਤ੍ਨੇਨ ਸਾਦਰਮ੍
ਫਿਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਤੇ ਸਤਕਾਰ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਟਣ ਵਾਲਾ, ਦਿਵਿਆ ਰਥ ਬਣਾਇਆ।
ਸਰ੍ਵਭੂਤਮਯਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਦੇਵਨਮਸ੍ਕृਤਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਮਯਸ਼੍ਚੈਵ ਸੌਵਰ੍ਣਃ ਸਰ੍ਵਸਂਮਤਃ
ਉਹ ਰਥ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮੇਟਣ ਵਾਲਾ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਤੇ ਸਭ ਵੱਲੋਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।
ਰਥਾਙ੍ਗਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਸੂਰ੍ਯੋ ਵਾਮਾਙ੍ਗਂ ਸੋਮ ਏਵ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਰਂ ਹਿ षੋਡਸ਼ਾਰਂ ਤਥੋਤ੍ਤਰਮ੍
ਰਥ ਦਾ ਸੱਜਾ ਪਹੀਆ ਸੂਰਜ ਸੀ, ਖੱਬਾ ਪਹੀਆ ਚੰਦ ਸੀ; ਸੱਜਾ ਪਹੀਆ ਬਾਰਾਂ ਤੀਲੇ, ਖੱਬਾ ਸੋਲਾਂ ਤੀਲੇ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਅਰੇषੁ ਤੇषੁ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਸ਼੍ ਚਾਦਿਤ੍ਯਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੈਵ ਤੁ ਸ਼ਸ਼ਿਨਃ षੋਡਸ਼ਾਰੇषੁ ਕਲਾ ਵਾਮਸ੍ਯ ਸੁਵ੍ਰਤਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਪਹੀਆਂ 'ਤੇ, ਪਿਆਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਬਾਰਾਂ ਆਦਿਤਿਆ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਸਨ; ਖੱਬੇ ਸੋਲਾਂ ਤੀਲੇ ਵਾਲੇ ਪਹੀਏ 'ਤੇ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕੋ।
ऋਕ੍ਸ਼ਾਣਿ ਚ ਤਦਾ ਤਸ੍ਯ ਵਾਮਸ੍ਯੈਵ ਤੁ ਭੂषਣਮ੍ ਨੇਮ੍ਯਃ षਡृਤਵਸ਼੍ਚੈਵ ਤਯੋਰ੍ਵੈ ਵਿਪ੍ਰਪੁਙ੍ਗਵਾਃ
ਉਸ ਖੱਬੇ ਪਹੀਏ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ੀਆਂ (ਤਾਰਾ-ਮੰਡਲ) ਸਜਾਵਟ ਵਜੋਂ ਸਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ; ਦੋਵੇਂ ਪਹੀਆਂ ਦੇ ਗੇੜੇ ਛੇ ਰੁਤਾਂ, ਪਿਆਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਪੁष੍ਕਰਂ ਚਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਵੈ ਰਥਨੀਡਸ਼੍ ਚ ਮਨ੍ਦਰਃ ਅਸ੍ਤਾਦ੍ਰਿਰੁਦਯਾਦ੍ਰਿਸ਼੍ ਚ ਉਭੌ ਤੌ ਕੂਬਰੌ ਸ੍ਮृਤੌ
ਰਥ ਦਾ ਮੱਧ-ਸਥਾਨ ਪਦਮ (ਕੰਵ) ਸੀ, ਰਥ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਸੀ; ਪੱਛਮੀ ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪਹਾੜ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਧੁਰੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਅਧਿष੍ਠਾਨਂ ਮਹਾਮੇਰੁਰ੍ ਆਸ਼੍ਰਯਾਃ ਕੇਸਰਾਚਲਾਃ ਵੇਗਃ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਅਯਨੇ ਚਕ੍ਰਸਂਗਮੌ
ਇਸ ਰਥ ਦੀ ਨੀਂਹ ਮਹਾਂਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਆਸਰੇ ਕੇਸਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਚਲਣੀ ਸਾਲ ਹੈ, ਤੇ ਦੋ ਅਯਨ ਉਸ ਦੇ ਪਹੀਏ ਦੇ ਮਿਲਣ ਹਨ।
ਮੁਹੂਰ੍ਤਾ ਬਨ੍ਧੁਰਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਮ੍ਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਕਲਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਤਸ੍ਯ ਕਾष੍ਠਾਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਘੋਣਾ ਚਾਕ੍ਸ਼ਦਣ੍ਡਾਃ ਕ੍ਸ਼ਣਾਸ਼੍ ਚ ਵੈ
ਇਸ ਦੇ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬੰਧੁਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, spokes ਕਲਾਂ ਹਨ, ਹਿੱਸੇ ਕਾਠਾਂ ਹਨ, ਪਿੰਨੀਆਂ ਅਕਸ-ਦੰਡ ਹਨ, ਤੇ ਪਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਲੱਕੜ ਹਨ।
ਨਿਮੇषਾਸ਼੍ਚਾਨੁਕਰ੍षਾਸ਼੍ ਚ ਈषਾ ਚਾਸ੍ਯ ਲਵਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਦ੍ਯੌਰ੍ਵਰੂਥਂ ਰਥਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮੋਕ੍ਸ਼ਾਵੁਭੌ ਧ੍ਵਜੌ
ਨਿਮੇਸ਼ ਤੇ ਛੋਟੇ ਹਿੱਸੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਮਾਪ ਲਵਾ ਹਨ। ਅਕਾਸ਼ ਉਸ ਦੀ ਓੜਕ ਹੈ, ਤੇ ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਝੰਡੇ ਹਨ।
ਧਰ੍ਮੋ ਵਿਰਾਗੋ ਦਣ੍ਡੋ ऽਸ੍ਯ ਯਜ੍ਞਾ ਦਣ੍ਡਾਸ਼੍ਰਯਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਃ ਸਂਧਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਲੋਹਾਃ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦਗ੍ਨਯਃ
ਧਰਮ, ਵੈਰਾਗ, ਤੇ ਸਜ਼ਾ ਉਸ ਦੇ ਦੰਡ ਹਨ; ਯਜਨਿਆਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੰਡਾਂ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਕਸ਼ਿਨਾ ਉਸ ਦੇ ਜੋੜ ਹਨ, ਤੇ ਪੰਜਾਹ ਅੱਗਾਂ ਉਸ ਦੇ ਧਾਤੂ ਹਨ।
ਯੁਗਾਨ੍ਤਕੋਟੀ ਤੌ ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾਵੁਭੌ ਸ੍ਮृਤੌ ਈषਾਦਣ੍ਡਸ੍ਤਥਾਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤਸ੍ਯੈਵ ਨਡ੍ਵਲਃ
ਯੁਗ ਦੇ ਦੋ ਅੰਤ ਧਰਮ ਤੇ ਕਾਮ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦਿਸ਼ਾ ਦੰਡ ਅਵਿਆਕਤ ਹੈ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਉਸ ਦੀ ਨੱਡੀ ਹੈ।
ਕੋਣਸ੍ ਤਥਾ ਹ੍ਯਹਙ੍ਕਾਰੋ ਭੂਤਾਨਿ ਚ ਬਲਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ ਤਸ੍ਯੈਵ ਭੂषਣਾਨਿ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਕੋਣ ਅਹੰਕਾਰ ਹੈ, ਭੂਤ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹਨ, ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਗਹਣੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਚ ਗਤਿਰਸ੍ਯੈਵ ਵੇਦਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਹਯਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਪਦਾਨਿ ਭੂषਣਾਨ੍ਯੇਵ षਡਙ੍ਗਾਨ੍ਯੁਪਭੂषਣਮ੍
ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਚਲਣ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੈ; ਵੇਦ ਉਸ ਦੇ ਘੋੜੇ ਹਨ; ਪਦ ਉਸ ਦੇ ਗਹਣੇ ਹਨ, ਤੇ ਛੇ ਅੰਗ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਪੁਰਾਣਨ੍ਯਾਯਮੀਮਾਂਸਾਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਸੁਵ੍ਰਤਾਃ ਵਾਲਾਸ਼੍ਰਯਾਃ ਪਟਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਯੁਤਾਃ
ਪੁਰਾਣ, ਨਿਆਯ, ਮੀਮਾਂਸਾ, ਤੇ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਇਹ ਸਭ ਚਾਦਰਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਲਕਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹਨ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਾ ਘਣ੍ਟਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਵਰ੍ਣਾਃ ਪਾਦਾਸ੍ਤਥਾਸ਼੍ਰਮਾਃ ਅਵਚ੍ਛੇਦੋ ਹ੍ਯਨਨ੍ਤਸ੍ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਫਣਭੂषਿਤਃ
ਮੰਤ੍ਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਹਨ, ਅੱਖਰ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਹਨ, ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਉਸ ਦੇ ਆਸਰੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਹੱਦ ਅੰਤਹੀਨ ਹੈ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਫਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਦਿਸ਼ਃ ਪਾਦਾ ਰਥਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਤਥਾ ਚੋਪਦਿਸ਼ਸ਼੍ ਚ ਹ ਪੁष੍ਕਰਾਦ੍ਯਾਃ ਪਤਾਕਾਸ਼੍ ਚ ਸੌਵਰ੍ਣਾ ਰਤ੍ਨਭੂषਿਤਾਃ
ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਇਸ ਰਥ ਦੇ ਪੈਰ ਹਨ, ਤੇ ਉਪਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ। ਪਦਮ ਆਦਿ ਸੋਨੇ ਦੇ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਝੰਡੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਹਨ।
ਸਮੁਦ੍ਰਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਰਥਕਮ੍ਬਲਿਕਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਗਙ੍ਗਾਦ੍ਯਾਃ ਸਰਿਤਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਃ ਸਰ੍ਵਾਭਰਣਭੂषਿਤਾਃ
ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਥ-ਰੱਸੀਆਂ ਹਨ, ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਰਿਆ, ਹਰ ਗਹਣੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਚਾਮਰਾਸਕ੍ਤਹਸ੍ਤਾਗ੍ਰਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਰੂਪਸ਼ੋਭਿਤਾਃ ਤਤ੍ਰਤਤ੍ਰ ਕृਤਸ੍ਥਾਨਾਃ ਸ਼ੋਭਯਾਂਚਕ੍ਰਿਰੇ ਰਥਮ੍
ਸਭ ਔਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ ਚਾਮਰ ਹਨ, ਨਾਰੀ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਜੀਆਂ, ਇਥੇ-ਉਥੇ ਖੜੀਆਂ, ਰਥ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਵਹਾਦ੍ਯਾਸ੍ ਤਥਾ ਸਪ੍ਤ ਸੋਪਾਨਂ ਹੈਮਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ਸਾਰਥਿਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦੇਵਾਭੀषੁਧਰਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਸੱਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਹਨ; ਰਥ ਦਾ ਸਾਰਥੀ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਹਥਿਆਰ ਚੁਕਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤੋਦੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਣਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦੈਵਤਮ੍ ਲੋਕਾਲੋਕਾਚਲਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਸੋਪਾਨਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਰਥ ਦੀ ਚਾਬੁਕ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ; 'ਓਮ' ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ; ਲੋਕਾਲੋਕ ਪਹਾੜ ਉਸ ਦੀ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਪੜ੍ਹੀ ਹੈ।
ਵਿषਮਸ਼੍ ਚ ਤਦਾ ਬਾਹ੍ਯੋ ਮਾਨਸਾਦ੍ਰਿਃ ਸੁਸ਼ੋਭਨਃ ਨਾਸਾਃ ਸਮਨ੍ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵ ਏਵਾਚਲਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਮਨ ਦਾ ਬਾਹਰਲਾ ਉੱਚ-ਨੀਵਾਂ ਪਹਾੜ ਸੋਹਣਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਸਭ ਪਹਾੜ ਉਸ ਦੀਆਂ ਨੱਕਾਂ ਹਨ।
ਤਲਾਃ ਕਪੋਤਾਃ ਕਾਪੋਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਲਨਿਵਾਸਿਨਃ ਮੇਰੁਰੇਵ ਮਹਾਛਤ੍ਰਂ ਮਨ੍ਦਰਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਡਿਣ੍ਡਿਮਃ
ਤਲ, ਕਪੋਤਾ, ਤੇ ਕਾਪੋਤਾ — ਸਭ ਨੀਵਾਂ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ — ਮੇਰੂ ਮਹਾ ਛਤਰੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੰਦਰ ਪਾਸੇ ਦਾ ਡੋਲ ਹੈ।
ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਕਾਰ੍ਮੁਕਂ ਚੈਵ ਜ੍ਯਾ ਭੁਜਙ੍ਗਾਧਿਪਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰ੍ਯਾ ਤਥੈਵੇਹ ਤਥੇਨ੍ਦ੍ਰਧਨੁषਾ ਪੁਨਃ
ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਧਨੁ ਹੈ, ਧਨੁ ਦੀ ਤੰਦ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ; ਕਾਲ-ਰਾਤ ਤੇ ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਤੰਦ ਵਜੋਂ ਹਨ।
ਘਣ੍ਟਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਦੇਵੀ ਧਨੁषਃ ਸ਼੍ਰੁਤਿਰੂਪਿਣੀ ਇषੁਰ੍ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਸ਼ਲ੍ਯਂ ਸੋਮਃ ਸ਼ਰਸ੍ਯ ਚ
ਘੰਟੀ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਦ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ; ਤੀਰ ਮਹਾਤੀਜ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ, ਤੇ ਤੀਰ ਦਾ ਸਿਰ ਸੋਮ ਹੈ।