ਨਾਭੇਰਧਸ੍ਤਾਦ੍ਵਾ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਕਮਲਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ ਚਾष੍ਟਕੋਣਂ ਵਾ ਪਞ੍ਚਕੋਣਮਥਾਪਿ ਵਾ
ਜਾਣਕਾਰ, ਨਾਬੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਮਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਉਂਗਲਾਂ ਜਿਤਨਾ ਹੋਵੇ, ਅੱਠ ਜਾਂ ਪੰਜ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ—
ਤ੍ਰਿਕੋਣਂ ਚ ਤਥਾਗ੍ਨੇਯਂ ਸੌਮ੍ਯਂ ਸੌਰਂ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਭਿਃ ਸੌਰਂ ਸੌਮ੍ਯ ਤਥਾਗ੍ਨੇਯਮ੍ ਅਥ ਵਾਨੁਕ੍ਰਮੇਣ ਤੁ
ਅੱਗ ਵਾਲਾ ਤਿਕੋਣ, ਚੰਦ ਵਾਲਾ, ਸੂਰਜ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ; ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਤੇ ਅੱਗ, ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ—
ਆਗ੍ਨੇਯਂ ਚ ਤਤਃ ਸੌਰਂ ਸੌਮ੍ਯਮੇਵਂ ਵਿਧਾਨਤਃ ਅਗ੍ਨੇਰਧਃ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪ੍ਯੈਵਂ ਧਰ੍ਮਾਦੀਨਾਂ ਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਫਿਰ ਅੱਗ ਵਾਲਾ, ਫਿਰ ਸੂਰਜ ਵਾਲਾ, ਫਿਰ ਚੰਦ ਵਾਲਾ, ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਅੱਗ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖ ਕੇ, ਧਰਮ ਆਦਿ ਚਾਰ ਭਾਗ ਵੀ—
ਗੁਣਤ੍ਰਯਂ ਕ੍ਰਮੇਣੈਵ ਮਣ੍ਡਲੋਪਰਿ ਭਾਵਯੇਤ੍ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਥਂ ਚਿਨ੍ਤਯੇਦ੍ਰੁਦ੍ਰਂ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਰਿਮਣ੍ਡਿਤਮ੍
ਮੰਡਲ ਦੇ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰੇ, ਤੇ ਸਤਵ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।
ਨਾਭੌ ਵਾਥ ਗਲੇ ਵਾਪਿ ਭ੍ਰੂਮਧ੍ਯੇ ਵਾ ਯਥਾਵਿਧਿ ਲਲਾਟਫਲਿਕਾਯਾਂ ਵਾ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਧ੍ਯਾਨਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਾਬ੍ਹੀ 'ਤੇ, ਗਲੇ 'ਤੇ, ਭਰੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਮੱਥੇ ਦੇ ਕੇਂਦਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਸਿਰ ਦੇ ਉੱਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ।
ਦ੍ਵਿਦਲੇ षੋਡਸ਼ਾਰੇ ਵਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਰੇ ਕ੍ਰਮੇਣ ਤੁ ਦਸ਼ਾਰੇ ਵਾ षਡਸ੍ਰੇ ਵਾ ਚਤੁਰਸ੍ਰੇ ਸ੍ਮਰੇਚ੍ਛਿਵਮ੍
ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸੋਚੋ, ਦੋ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਸੋਲਾਂ spokes ਵਾਲੇ, ਬਾਰਾਂ spokes ਵਾਲੇ, ਦਸ spokes ਵਾਲੇ, ਛੇ ਕੋਣਾਂ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਚਾਰ ਕੋਣਾਂ ਵਾਲੇ (ਕਮਲ) ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ।
ਕਨਕਾਭੇ ਤਥਾਗਾਰਸਂਨਿਭੇ ਸੁਸਿਤੇ ऽਪਿ ਵਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਦਿਤ੍ਯਸਂਕਾਸ਼ੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰਬਿਮ੍ਬਸਮੇ ऽਪਿ ਵਾ
ਕਮਲ ਚਾਹੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇ, ਮਹਲ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇ, ਬਿਲਕੁਲ ਚਿੱਟਾ ਹੋਵੇ, ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਚੰਦ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇ—
ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਕੋਟਿਨਿਭੇ ਸ੍ਥਾਨੇ ਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ਅਗ੍ਨਿਵਰ੍ਣੇ ऽਥਵਾ ਵਿਦ੍ਯੁਦ੍ ਵਲਯਾਭੇ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਜਿੱਥੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ; ਜਾਂ ਅੱਗ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗੋਲਾਈ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਲਾ ਕੇ।
ਵਜ੍ਰਕੋਟਿਪ੍ਰਭੇ ਸ੍ਥਾਨੇ ਪਦ੍ਮਰਾਗਨਿਭੇ ऽਪਿ ਵਾ ਨੀਲਲੋਹਿਤਬਿਮ੍ਬੇ ਵਾ ਯੋਗੀ ਧ੍ਯਾਨਂ ਸਮਭ੍ਯਸੇਤ੍
ਜਿੱਥੇ ਹੀਰੇ ਦੀ ਨੋਕ ਵਰਗਾ ਚਮਕ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਲਾਲ ਪੱਤਰ ਵਰਗਾ, ਜਾਂ ਨੀਲੇ-ਲਾਲ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਯੋਗੀ ਨੂੰ ਉਥੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਂ ਹृਦਿ ਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ ਨਾਭਿਪਦ੍ਮੇ ਸਦਾਸ਼ਿਵਮ੍ ਚਨ੍ਦ੍ਰਚੂਡਂ ਲਲਾਟੇ ਤੁ ਭ੍ਰੂਮਧ੍ਯੇ ਸ਼ਂਕਰਂ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਕਰੋ, ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਨਾਬ੍ਹੀ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ, ਚੰਦ-ਚੂੜਾ ਦਾ ਮੱਥੇ 'ਤੇ, ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਭਰੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ।
ਦਿਵ੍ਯੇ ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼ਿਵਧ੍ਯਾਨਂ ਸਮਭ੍ਯਸੇਤ੍ ਨਿਰ੍ਮਲਂ ਨਿष੍ਕਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸੁਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਜ੍ਞਾਨਰੂਪਿਣਮ੍
ਇਸ ਦਿਵਿਆ ਤੇ ਸਦਾ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਥਾਂ 'ਤੇ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ—ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ, ਅੰਗ-ਰਹਿਤ, ਬ੍ਰਹਮ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਗਿਆਨ-ਸਰੂਪ ਹੈ।
ਅਲਕ੍ਸ਼ਣਮਨਿਰ੍ਦੇਸ਼੍ਯਮ੍ ਅਣੋਰਲ੍ਪਤਰਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ਨਿਰਾਲਮ੍ਬਮ੍ ਅਤਰ੍ਕ੍ਯਂ ਚ ਵਿਨਾਸ਼ੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਜੋ ਲਕੜ ਨਹੀਂ, ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਖਮ, ਸ਼ੁਭ, ਆਧਾਰ-ਰਹਿਤ, ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਤੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।
ਕੈਵਲ੍ਯਂ ਚੈਵ ਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ਨਿਃਸ਼੍ਰੇਯਸਮ੍ ਅਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ਅਮृਤਂ ਚਾਕ੍ਸ਼ਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਹ੍ਯ੍ ਅਪੁਨਰ੍ਭਵਮ੍ ਅਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਇਹ ਮੋਖ, ਨਿਰਵਾਣ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਉੱਚਾ ਭਲਾ, ਅਮਰ, ਅਟੱਲ ਬ੍ਰਹਮ, ਅਜੋਬਾ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।
ਮਹਾਨਨ੍ਦਂ ਪਰਾਨਨ੍ਦਂ ਯੋਗਾਨਨ੍ਦਮਨਾਮਯਮ੍ ਹੇਯੋਪਾਦੇਯਰਹਿਤਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਤ੍ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਤਰਂ ਸ਼ਿਵਮ੍
ਇਹ ਵੱਡੀ ਆਨੰਦ, ਸਰਵੋਚ ਆਨੰਦ, ਯੋਗ ਦਾ ਆਨੰਦ, ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ, ਛੱਡਣ ਤੇ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਖਮ, ਸ਼ਿਵ ਹੈ।
ਸ੍ਵਯਂਵੇਦ੍ਯਮਵੇਦ੍ਯਂ ਤਚ੍ ਛਿਵਂ ਜ੍ਞਾਨਮਯਂ ਪਰਮ੍ ਅਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍ ਅਨਾਭਾਸਂ ਪਰਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪਰਾਤ੍ਪਰਮ੍
ਉਹ ਸ਼ਿਵ, ਜੋ ਗਿਆਨ-ਸਰੂਪ ਹੈ, ਆਪ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਅਜਾਣਿਆ, ਸਰਵੋਚ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਰੂਪ-ਰਹਿਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੱਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ।
ਸਰ੍ਵੋਪਾਧਿਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਧ੍ਯਾਨਗਮ੍ਯਂ ਵਿਚਾਰਤਃ ਅਦ੍ਵਯਂ ਤਮਸਸ਼੍ਚੈਵ ਪਰਸ੍ਤਾਤ੍ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਪਰਮ੍
ਸਭ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਰਾਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਅਦਵੈਤ, ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸਰਵੋਚ।
ਮਨਸ੍ਯੇਵਂ ਮਹਾਦੇਵਂ ਹृਤ੍ਪਦ੍ਮੇ ਵਾਪਿ ਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍ ਨਾਭੌ ਸਦਾਸ਼ਿਵਂ ਚਾਪਿ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਤ੍ਮਕਂ ਵਿਭੁਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਮਹਾਦੇਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ, ਜਾਂ ਨਾਬ੍ਹੀ 'ਤੇ ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ ਦਾ, ਜੋ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਤੇ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਦੇਹਮਧ੍ਯੇ ਸ਼ਿਵਂ ਦੇਵਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਜ੍ਞਾਨਮਯਂ ਵਿਭੁਮ੍ ਕਨ੍ਯਸੇਨੈਵ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਚੋਦ੍ਘਾਤੇਨਾਪਿ ਸ਼ਂਕਰਮ੍
ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸ਼ਿਵ ਦੇਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਗਿਆਨ-ਸਰੂਪ ਤੇ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਕਨਿਆਸਾ ਦੇ ਰਾਹ ਜਾਂ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ, ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ।
ਕ੍ਰਮਸ਼ਃ ਕਨ੍ਯਸੇਨੈਵ ਮਧ੍ਯਮੇਨਾਪਿ ਸੁਵ੍ਰਤਃ ਉਤ੍ਤਮੇਨਾਪਿ ਵੈ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਕੁਮ੍ਭਕੇਨ ਸਮਭ੍ਯਸੇਤ੍
ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ, ਕਨਿਆਸਾ ਦੇ ਰਾਹ, ਮੱਧਮ ਰਾਹ ਜਾਂ ਉੱਚਤਮ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਨੇ ਕੂੰਭਕ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ ਰੇਚਯੇਦ੍ਧੀਮਾਨ੍ ਹृਦਿ ਨਾਭੌ ਸਮਾਹਿਤਃ ਰੇਚਕਂ ਪੂਰਕਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕੁਮ੍ਭਕਂ ਚ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਗਿਆਨਵਾਨ, ਹਿਰਦੇ ਜਾਂ ਨਾਬ੍ਹੀ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਬਤੀਸ ਵਾਰੀ ਸਾਹ ਬਾਹਰ ਕਰੇ, ਪੂਰਕ ਤੇ ਰੇਚਕ ਛੱਡ ਕੇ, ਕੂੰਭਕ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਰੇ, ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਚ।
ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸਮਰਸੇਨੈਵ ਦੇਹਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਮਰੇਚ੍ਛਿਵਮ੍ ਏਕੀਭਾਵਂ ਸਮੇਤ੍ਯੈਵਂ ਤਤ੍ਰ ਯਦ੍ਰਸਸਮ੍ਭਵਮ੍
ਸਿੱਧਾ ਤੇ ਸਮਾਨ ਲਗਨ ਨਾਲ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ, ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਰਸ ਉਥੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ।
ਆਨਨ੍ਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸਮਰਸੇ ਸ੍ਥਿਤਃ ਧਾਰਣਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਯਾਮਾ ਧ੍ਯਾਨਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਧਾਰਣਮ੍
ਗਿਆਨਵਾਨ, ਜੋ ਸਿੱਧਾ ਤੇ ਸਮਾਨ ਲਗਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਆਨੰਦ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਧਾਰਣਾ ਬਾਰਾਂ ਮਾਪ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਬਾਰਾਂ ਧਾਰਣਾਵਾਂ।
ਧ੍ਯਾਨਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਕਂ ਯਾਵਤ੍ ਸਮਾਧਿਰ੍ ਅਭਿਧੀਯਤੇ ਅਥਵਾ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸਮ੍ਪਰ੍ਕਾਦੇਵ ਜਾਯਤੇ
ਧਿਆਨ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਪੜਾਵਾਂ ਤੱਕ ਜੋ ਅਵਸਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਾਧੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਿਰਫ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਾਦ੍ਵਾ ਤਯੋਸ੍ਤੁਲ੍ਯਂ ਚਿਰਾਦ੍ਵਾ ਹ੍ਯਚਿਰਾਦ੍ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਯੋਗਾਨ੍ਤਰਾਯਾਸ੍ ਤਸ੍ਯਾਥ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਯੁਞ੍ਜਤਃ ਪੁਨਃ
ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਜਲਦੀ ਹੀ, ਦੋਵੇਂ। ਪਰ, ਜੋ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਯੋਗ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਭ੍ਯਾਸਤਸ੍ ਤੇ ऽਪਿ ਪ੍ਰਣਿਧਾਨੇਨ ਵੈ ਗੁਰੋਃ
ਉਹ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਵੀ, ਅਭਿਆਸ ਕਰ-ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਲਸ੍ਯਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ ਵ੍ਯਾਧਿਪੀਡਾ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ਪ੍ਰਮਾਦਃ ਸਂਸ਼ਯਸ੍ਥਾਨੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯੇਹਾਨਵਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਲਸ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਰੋਗ ਦੀ ਪੀੜਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਬੇਧਿਆਨੀ, ਸ਼ੱਕ, ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਵੀ ਇਸ ਰਾਹ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਦੁਃਖਂ ਚ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਤਤਃ ਦੌਰ੍ਮਨਸ੍ਯਮਯੋਗ੍ਯੇषੁ ਵਿषਯੇषੁ ਚ ਯੋਗ੍ਯਤਾ
ਭਰੋਸੇ ਦੀ ਘਾਟ, ਨਾ ਵੇਖਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ, ਭਟਕਣਾ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਮਨ ਦੀ ਉਦਾਸੀ, ਅਣਉਚਿਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਅਣਉਚਿਤਤਾ, ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਯੋਗਤਾ।
ਦਸ਼ਧਾਭਿਪ੍ਰਜਾਯਨ੍ਤੇ ਮੁਨੇਰ੍ਯੋਗਾਨ੍ਤਰਾਯਕਾਃ ਆਲਸ੍ਯਂ ਚਾਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਸ਼੍ ਚ ਗੁਰੁਤ੍ਵਾਤ੍ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਯੋਃ
ਯੋਗੀ ਨੂੰ ਦਸ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ: ਆਲਸ, ਅਕਰਤਾ, ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਭਾਰੀਅਤ।
ਵ੍ਯਾਧਯੋ ਧਾਤੁਵੈषਮ੍ਯਾਤ੍ ਕਰ੍ਮਜਾ ਦੋषਜਾਸ੍ ਤਥਾ ਪ੍ਰਮਾਦਸ੍ਤੁ ਸਮਾਧੇਸ੍ਤੁ ਸਾਧਨਾਨਾਮ੍ ਅਭਾਵਨਮ੍
ਧਾਤੂਆਂ ਦੇ ਅਸਮਤਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਰੋਗ, ਕਰਮ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਰੋਗ, ਅਤੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਰੋਗ; ਸਮਾਧੀ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਾਧਨਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦੇਣਾ ਹੀ ਬੇਧਿਆਨੀ ਹੈ।
ਇਦਂ ਵੇਤ੍ਯੁਭਯਸ੍ਪृਕ੍ਤਂ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਸ੍ਥਾਨਸਂਸ਼ਯਃ ਅਨਵਸ੍ਥਿਤਚਿਤ੍ਤਤ੍ਵਮ੍ ਅਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਹਿ ਯੋਗਿਨਃ
ਇਹ ਗਿਆਨ, ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ, ਥਾਂ ਬਾਰੇ ਸ਼ੱਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਨ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ, ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਅਡੋਲਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ।