ਤਤੋ ऽਰ੍ਵਾਕ੍ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਸਰ੍ਗਃ ਸਪ੍ਤਮਃ ਸ ਤੁ ਮਾਨੁषਃ ਅष੍ਟਮੋ ऽਨੁਗ੍ਰਹਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਸ੍ਤਾਮਸਸ਼੍ ਚ ਸਃ
ਫਿਰ, ਸੱਤਵੀਂ ਰਚਨਾ ਹੇਠਾਂ ਵਹਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਹੈ; ਅਠਵੀਂ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸਾਤਵਿਕ ਅਤੇ ਤਾਮਸਿਕ ਦੋਵੇਂ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚੈਤੇ ਵੈਕृਤਾਃ ਸਰ੍ਗਾਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਾਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਪ੍ਰਾਕृਤੋ ਵੈਕृਤਸ਼੍ਚੈਵ ਕੌਮਾਰੋ ਨਵਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਇਹ ਪੰਜ ਦੂਜੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ; ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਮੁੱਖ, ਦੂਜੀ ਅਤੇ ਕੌਮਾਰ ਰਚਨਾ ਨੌਂਵੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਕਾਃ ਸਰ੍ਗਾਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਾਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ षਟ੍ ਪੁਨਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਨ; ਛੇ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਉਪਜੀਆਂ, ਉਹ ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਨ।
ਵਿਸ੍ਤਰਾਨੁਗ੍ਰਹਃ ਸਰ੍ਗਃ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਮਾਨੋ ਨਿਬੋਧਤ ਚਤੁਰ੍ਧਾਵਸ੍ਥਿਤਃ ਸੋ ऽਥ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ
ਹੁਣ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਰਚਨਾ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਚਾਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਪ੍ਰਾਕृਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਵੈਕृਤਾਸ਼੍ ਚ ਨਵ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਪਰਸ੍ਪਰਾਨੁਰਕ੍ਤਾਸ਼੍ ਚ ਕਾਰਣੈਸ਼੍ ਚ ਬੁਧੈਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਇਹ ਨੌਂ, ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਦੂਜੀਆਂ, ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਾਰਨ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਗ੍ਰੇ ਸਸਰ੍ਜ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮਾਨਸਾਨਾਤ੍ਮਨਃ ਸਮਾਨ੍ ऋਭੁਃ ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰਸ਼੍ ਚ ਦ੍ਵਾਵੇਤਾਵੂਰ੍ਧ੍ਵਰੇਤਸੌ
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਸਮਾਨ ਜੀਵ ਬਣਾਏ: ਰਿਭੂ ਅਤੇ ਸਨਤਕੁਮਾਰ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਉਪਰ ਵਹਾਉਣ ਵਾਲੇ।
ਪੂਰ੍ਵੋਤ੍ਪਨ੍ਨੌ ਪੁਰਾ ਤੇਭ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਪਿ ਪੂਰ੍ਵਜੌ ਵ੍ਯਤੀਤੇ ਤ੍ਵष੍ਟਮੇ ਕਲ੍ਪੇ ਪੁਰਾਣੌ ਲੋਕਸਾਕ੍ਸ਼ਿਣੌ
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਪਜੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ; ਪੁਰਾਣੇ, ਅਠਵੀਂ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗਵਾਹ ਹਨ।
ਤੌ ਵਾਰਾਹੇ ਤੁ ਭੂਰ੍ਲੋਕੇ ਤੇਜਃ ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਧਿष੍ਠਿਤੌ ਤਾਵੁਭੌ ਮੋਕ੍ਸ਼ਕਰ੍ਮਾਣਾਵ੍ ਆਰੋਪ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨਿ
ਵਾਰਾਹ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਤੇ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਟਿਕੇ ਰਹੇ; ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਆਤਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ।
ਪ੍ਰਜਾਂ ਧਰ੍ਮਂ ਚ ਕਾਮਂ ਚ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵੈਰਾਗ੍ਯਮਾਸ੍ਥਿਤੌ ਯਥੋਤ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਤਥੈਵੇਹ ਕੁਮਾਰਃ ਸ ਇਹੋਚ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਨੇ ਸੰਤਾਨ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਛੱਡ ਕੇ ਵੈਰਾਗ ਲਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਜਨਮਿਆ, ਇੱਥੇ ਕੌਮਾਰਾ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰੇਤਿ ਨਾਮਾਸ੍ਯੇਹ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ਸਨਨ੍ਦਂ ਸਨਕਂ ਚੈਵ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸਂ ਚ ਸਨਾਤਨਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਇੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਸਨੰਦ, ਸਨਕ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਸਨਾਤਨ।
ਵਿਜ੍ਞਾਨੇਨ ਨਿਵृਤ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਵ੍ਯਵਰ੍ਤਨ੍ਤ ਮਹੌਜਸਃ ਸਂਬੁਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚੈਵ ਨਾਨਾਤ੍ਵੇ ਅਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਸ਼੍ ਚ ਯੋਗਿਨਃ
ਜੋ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ। ਜਾਗੇ ਹੋਏ ਜੋਗੀਆਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਰੋਕ ਲਏ।
ਅਸृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਪ੍ਰਜਾਸਰ੍ਗਂ ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗਂ ਗਤਾਃ ਪੁਨਃ ਤਤਸ੍ਤੇषੁ ਵ੍ਯਤੀਤੇषੁ ਤਤੋ ऽਨ੍ਯਾਨ੍ ਸਾਧਕਾਨ੍ ਸੁਤਾਨ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਤੇ ਮੁੜ ਵਿਲੀਨ ਹੋ ਗਏ। ਜਦ ਉਹ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਕਾਬਲ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
ਮਾਨਸਾਨਸृਜਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪੁਨਃ ਸ੍ਥਾਨਾਭਿਮਾਨਿਨਃ ਆ ਭੂਤਸਮ੍ਪ੍ਲਵਾਵਸ੍ਥਾ ਯੈਰਿਯਂ ਵਿਧृਤਾ ਮਹੀ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਫਿਰ ਮਨ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜੋ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵਿਲੀਨ ਹੋਣ ਤੱਕ ਸੰਭਾਲਿਆ।
ਆਪੋ ऽਗ੍ਨਿਂ ਪृਥਿਵੀਂ ਵਾਯੁਮ੍ ਅਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਦਿਵਂ ਤਥਾ ਸਮੁਦ੍ਰਾਂਸ਼੍ ਚ ਨਦੀਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥਾ ਸ਼ੈਲਵਨਸ੍ਪਤੀਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਅਕਾਸ਼, ਅਸਮਾਨ, ਸਮੁੰਦਰ, ਦਰਿਆ, ਪਹਾੜ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਬਣਾਏ।
ਓषਧੀਨਾਂ ਤਥਾਤ੍ਮਾਨੋ ਵਲ੍ਲੀਨਾਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਵੀਰੁਧਾਮ੍ ਲਤਾਃ ਕਾष੍ਠਾਃ ਕਲਾਸ਼੍ਚੈਵ ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਃ ਸਂਧਿਰਾਤ੍ਰ੍ਯਹਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਜੜੀਆਂ, ਬੇਲਾਂ, ਰੁੱਖ, ਝਾੜੀਆਂ, ਲਤਾਵਾਂ, ਲੱਕੜ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਾਪ, ਪਲ, ਸੰਧੀਆਂ, ਰਾਤਾਂ ਤੇ ਦਿਨ ਵੀ ਬਣਾਏ।
ਅਰ੍ਧਮਾਸਾਂਸ਼੍ ਚ ਮਾਸਾਂਸ਼੍ ਚ ਅਯਨਾਬ੍ਦਯੁਗਾਨਿ ਚ ਸ੍ਥਾਨਾਭਿਮਾਨਿਨਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਥਾਨਾਖ੍ਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਉਸ ਨੇ ਪੱਖ, ਮਹੀਨੇ, ਅਯਨ, ਸਾਲ ਤੇ ਯੁਗ ਬਣਾਏ। ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵਾਨृषੀਂਸ਼੍ ਚ ਮਹਤੋ ਗਦਤਸ੍ਤਾਨ੍ ਨਿਬੋਧਤ ਮਰੀਚਿਭृਗ੍ਵਙ੍ਗਿਰਸਂ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਂ ਪੁਲਹਂ ਕ੍ਰਤੁਮ੍
ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ: ਮਰੀਚੀ, ਭ੍ਰਿਗੁ, ਅੰਗਿਰਸ, ਪੁਲਸਤਿਆ, ਪੁਲਹਾ ਤੇ ਕ੍ਰਤੁ।
ਦਕ੍ਸ਼ਮਤ੍ਰਿਂ ਵਸਿष੍ਠਂ ਚ ਸੋ ऽਸृਜਨ੍ਮਾਨਸਾਨ੍ ਨਵ ਨਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਗਤਾਃ
ਦਕਸ਼, ਅਤ੍ਰਿ ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ — ਇਹ ਨੌ mentally ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਇਹ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਤ੍ਮਕਾਨਾਂ ਵੈ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਾਮ੍ ਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਕਲ੍ਪਯਾਮਾਸ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ਪਦ੍ਮਸਂਭਵਃ
ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਮਲ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤੇ।
ਤਤੋ ऽਸृਜਚ੍ਚ ਸਂਕਲ੍ਪਂ ਧਰ੍ਮਂ ਚੈਵ ਸੁਖਾਵਹਮ੍ ਸੋ ऽਸृਜਦ੍ ਵ੍ਯਵਸਾਯਾਤ੍ਤੁ ਧਰ੍ਮਂ ਦੇਵੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸੰਕਲਪ ਤੇ ਧਰਮ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਪੱਕੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਧਰਮ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਸਂਕਲ੍ਪਂ ਚੈਵ ਸਂਕਲ੍ਪਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ ਮਾਨਸਸ਼੍ ਚ ਰੁਚਿਰ੍ਨਾਮ ਵਿਜਜ੍ਞੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪ੍ਰਭੋਃ
ਸੰਕਲਪ ਤੋਂ ਹੀ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸੰਕਲਪ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਰੁਚਿ ਨਾਮ ਦਾ ਜੀਵ ਜੰਮਿਆ।
ਪ੍ਰਾਣਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਸृਜਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਂ ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਚ ਮਰੀਚਿਨਮ੍ ਭृਗੁਸ੍ਤੁ ਹृਦਯਾਜ੍ਜਜ੍ਞੇ ऋषਿਃ ਸਲਿਲਜਨ੍ਮਨਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹ ਤੋਂ ਦਕਸ਼, ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮਰੀਚੀ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਭ੍ਰਿਗੁ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ਿਰਸੋ ऽਙ੍ਗਿਰਸਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਾਦਤ੍ਰਿਂ ਤਥਾਸृਜਤ੍ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਂ ਚ ਤਥੋਦਾਨਾਦ੍ ਵ੍ਯਾਨਾਚ੍ਚ ਪੁਲਹਂ ਪੁਨਃ
ਸਿਰ ਤੋਂ ਅੰਗਿਰਸ, ਕੰਨਾਂ ਤੋਂ ਅਤ੍ਰਿ, ਉਪਰਲੇ ਸਾਹ ਤੋਂ ਪੁਲਸਤਿਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਵਿਆਪਕ ਸਾਹ ਤੋਂ ਪੁਲਹਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਸਮਾਨਜੋ ਵਸਿष੍ਠਸ਼੍ ਚ ਅਪਾਨਾਨ੍ਨਿਰ੍ਮਮੇ ਕ੍ਰਤੁਮ੍ ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਦਿਵ੍ਯਾ ਏਕਾਦਸ਼ਾ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਸਮਾਨ ਸਾਹ ਤੋਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਸਾਹ ਤੋਂ ਕ੍ਰਤੁ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਗਿਆਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।
ਧਰ੍ਮਾਦਯਃ ਪ੍ਰਥਮਜਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸੁਤਾਃ ਭृਗ੍ਵਾਦਯਸ੍ਤੁ ਤੇ ਸृष੍ਟਾ ਨਵੈਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਃ
ਧਰਮ ਆਦਿ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਜੰਮੇ, ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਭ੍ਰਿਗੁ ਆਦਿ ਨੌ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਗृਹਮੇਧਿਨਃ ਪੁਰਾਣਾਸ੍ ਤੇ ਧਰ੍ਮਸ੍ ਤੈਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤਃ ਤੇषਾਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਤੇ ਵਂਸ਼ਾ ਦਿਵ੍ਯਾ ਦੇਵਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰਹਸਥਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਚਲਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਰਾਂ ਵੰਸ਼ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।
ਕ੍ਰਿਯਾਵਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਜਾਵਨ੍ਤੋ ਮਹਰ੍षਿਭਿਰ੍ ਅਲਂਕृਤਾਃ ऋਭੁਃ ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰਸ਼੍ ਚ ਦ੍ਵਾਵੇਤਾਵੂਰ੍ਧ੍ਵਰੇਤਸੌ
ਉਹ ਕਰਮ ਕਰਦੇ, ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਰਿਭੂ ਤੇ ਸਨਤਕੁਮਾਰ — ਇਹ ਦੋ ਉੱਚੀ ਰੀਤ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਪੂਰ੍ਵੋਤ੍ਪਨ੍ਨੌ ਪਰਂ ਤੇਭ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਪਿ ਪੂਰ੍ਵਜੌ ਵ੍ਯਤੀਤੇ ਤ੍ਵष੍ਟਮੇ ਕਲ੍ਪੇ ਪੁਰਾਣੌ ਲੋਕਸਾਕ੍ਸ਼ਿਣੌ
ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਜੰਮੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਹਨ। ਅਠਵੀਂ ਕਲਪ ਦੇ ਲੰਘ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗਵਾਹ ਸਨ।
ਵਿਰਾਜੇਤਾਮੁਭੌ ਲੋਕੇ ਤੇਜਃ ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਧਿष੍ਠਿਤੌ ਤਾਵੁਭੌ ਯੋਗਕਰ੍ਮਾਣਾਵ੍ ਆਰੋਪ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਜੋਗ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ, ਆਪਣਾ ਆਪ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਰੱਖ ਕੇ ਟਿਕੇ ਰਹੇ।
ਪ੍ਰਜਾਂ ਧਰ੍ਮਂ ਚ ਕਾਮਂ ਚ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵੈਰਾਗ੍ਯਮਾਸ੍ਥਿਤੌ ਯਥੋਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸ ਏਵੇਹ ਕੁਮਾਰਃ ਸ ਇਹੋਚ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਲੋਕ, ਆਪਣੀ ਸੰਤਾਨ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਵੈਰਾਗ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹੇ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਇੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਮਾਰਾ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।