ਤਤਸ੍ਤੇषੁ ਵਿਕੀਰ੍ਣੇषੁ ਕੋਟਿਸ਼ੋ ਹਿ ਗਿਰਿष੍ਵਥ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਵਿਭਜਤੇ ਕਲ੍ਪਾਦਿषੁ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਪਹਾੜ ਲੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਏ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਹਰ ਚਕਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਵੰਡਦਾ ਹੈ।
ਸਸਮੁਦ੍ਰਾਮਿਮਾਂ ਪृਥ੍ਵੀਂ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਾਂ ਸਪਰ੍ਵਤਾਮ੍ ਭੂਰਾਦ੍ਯਾਂਸ਼੍ ਚਤੁਰੋ ਲੋਕਾਨ੍ ਪੁਨਃ ਸੋ ऽਥ ਵ੍ਯਕਲ੍ਪਯਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਇਹ ਧਰਤੀ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਭੂ ਆਦਿ ਚਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰਚਿਆ।
ਲੋਕਾਨ੍ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾਥ ਪ੍ਰਜਾਸਰ੍ਗਂ ਸਸਰ੍ਜ ਹ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ੍ਵਯਂਭੂਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਵਿਵਿਧਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਆਪ ਜਨਮਿਆ ਪ੍ਰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ, ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
ਸਸਰ੍ਜ ਸृष੍ਟਿਂ ਤਦ੍ਰੂਪਾਂ ਕਲ੍ਪਾਦਿषੁ ਯਥਾਪੁਰਾ ਤਸ੍ਯਾਭਿਧ੍ਯਾਯਤਃ ਸਰ੍ਗਂ ਤਥਾ ਵੈ ਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਰਚਨਾ ਪਿਛਲੇ ਚਕਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਕੀਤੀ; ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਰਚਨਾ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ, ਰਚਨਾ ਹੋ ਗਈ।
ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਸ਼੍ ਚ ਸਮਕਾਲੇ ਵੈ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਸ੍ ਤਮੋਮਯਃ ਤਮੋਮੋਹੋ ਮਹਾਮੋਹਸ੍ ਤਾਮਿਸ੍ਰਸ਼੍ਚਾਨ੍ਧਸਂਜ੍ਞਿਤਃ
ਇਕ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਬੁੱਧੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਤਮਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅਗਿਆਨ, ਵੱਡਾ ਭਟਕਾਵਾ, ਤੇ ਜੋ ਤਮਸ ਤੇ ਅੰਧਤਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਜਨਮ ਲਿਆ।
ਅਵਿਦ੍ਯਾ ਪਞ੍ਚਪਰ੍ਵੈषਾ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ਪਞ੍ਚਧਾਵਸ੍ਥਿਤਃ ਸਰ੍ਗੋ ਧ੍ਯਾਯਤਃ ਸੋ ऽਭਿਮਾਨਿਨਃ
ਇਹ ਅਗਿਆਨ, ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਂਵृਤਸ੍ਤਮਸਾ ਚੈਵ ਬੀਜਾਙ੍ਕੁਰਵਦਾਵृਤਃ ਬਹਿਰਨ੍ਤਸ਼੍ਚਾਪ੍ਰਕਾਸ਼ਸ੍ ਤਬ੍ਧੋ ਨਿਃਸਂਜ੍ਞ ਏਵ ਚ
ਤਮਸ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਬੀਜ ਦੇ ਅੰਕੁਰ ਵਾਂਗ ਘੇਰੀ ਹੋਈ, ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਇਹ ਜੜ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇषਾਂ ਵृਤਾ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਦੁਃਖਾਨਿ ਕਰਣਾਨਿ ਚ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇ ਸਂਵृਤਾਤ੍ਮਾਨੋ ਨਗਾ ਮੁਖ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਧਨ ਦੁੱਖ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਢੱਕੀ ਆਤਮਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਮੁੱਖ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮੁਖ੍ਯਸਰ੍ਗਂ ਤਥਾਭੂਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਹ੍ਯਸਾਧਕਮ੍ ਅਪ੍ਰਸਨ੍ਨਮਨਾਃ ਸੋ ऽਥ ਤਤੋ ऽਨ੍ਯਂ ਸੋ ਹ੍ਯਮਨ੍ਯਤ
ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮੁੱਖ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਅਸਫਲ ਦੇਖਿਆ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।
ਤਸ੍ਯਾਭਿਧ੍ਯਾਯਤਸ਼੍ਚੈਵ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਸ੍ਰੋਤਾ ਹ੍ਯਵਰ੍ਤਤ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਃ ਸ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਸ੍ਰੋਤਾਸ੍ ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜਦ ਉਹ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਿਰਛੀ ਧਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਉਸ ਤੋਂ ਤਿਰਛੀ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲਏ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਤਿਰਛੀ ਧਾਰ ਵਾਲੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਸ਼੍ਵਾਦਯਸ੍ਤੇ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਉਤ੍ਪਥਗ੍ਰਾਹਿਣੋ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਤਸ੍ਯਾਭਿਧ੍ਯਾਯਤੋ ऽਨ੍ਯਂ ਵੈ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਃ ਸਮਵਰ੍ਤਤ
ਇਹ, ਪਸ਼ੂ ਆਦਿ, ਰਾਹ ਤੋਂ ਭਟਕਣ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ; ਜਦ ਉਹ ਹੋਰ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਤਵਿਕ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਸ੍ਰੋਤਾਸ੍ਤृਤੀਯਸ੍ਤੁ ਸ ਵੈ ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਮ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਸ੍ਰੋਤਾਸ੍ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਤੀਜੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉੱਤਲੇ ਧਾਰ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉੱਤੇ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਉੱਤਲੇ ਧਾਰ ਵਾਲੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੇ ਸੁਖਪ੍ਰੀਤਿਬਹੁਲਾ ਬਹਿਰਨ੍ਤਸ਼੍ ਚ ਸਂਵृਤਾਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾ ਬਹਿਰਨ੍ਤਸ਼੍ ਚ ਊਰ੍ਧ੍ਵਸ੍ਰੋਤੋਭਵਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਘੇਰੇ ਹੋਏ; ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਚਮਕਦੇ, ਉਹ ਉੱਤਲੇ ਧਾਰ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੇ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਚ ਯੋਗੇਨ ਸृष੍ਟਾਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵੋਦ੍ਭਵਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਊਰ੍ਧ੍ਵਸ੍ਰੋਤਾਸ੍ਤृਤੀਯੋ ਵੈ ਦੇਵਸਰ੍ਗਸ੍ਤੁ ਸ ਸ੍ਮृਤਃ
ਸਾਤਵਿਕਤਾ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਉਹ ਸਾਤਵਿਕ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੀਜੀ, ਉੱਤਲੇ ਧਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਦ੍ ਬਹਿਰਨ੍ਤਸ਼੍ ਚ ਊਰ੍ਧ੍ਵਸ੍ਰੋਤੋਦ੍ਭਵਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਤੇ ਊਰ੍ਧ੍ਵਸ੍ਰੋਤਸੋ ਜ੍ਞੇਯਾਸ੍ ਤੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾਨੋ ਬੁਧੈਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਚਮਕਦੇ, ਉਹ ਉੱਤਲੇ ਧਾਰ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਉੱਤਲੇ ਧਾਰ ਵਾਲੇ ਜੀਵ, ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਸ੍ਰੋਤਃਸੁ ਸृष੍ਟੇषੁ ਦੇਵੇषੁ ਵਰਦਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ਪ੍ਰੀਤਿਮਾਨਭਵਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਤੋ ऽਨ੍ਯਂ ਸੋ ऽਭ੍ਯਮਨ੍ਯਤ
ਜਦ ਉੱਤਲੇ ਧਾਰ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਬਣੇ, ਦਯਾਲੁ ਬ੍ਰਹਮਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।
ਸਸਰ੍ਜ ਸਰ੍ਗਮਨ੍ਯਂ ਹਿ ਸਾਧਕਂ ਪ੍ਰਭੁਰੀਸ਼੍ਵਰਃ ਤਤੋ ऽਭਿਧ੍ਯਾਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਤ੍ਯਾਭਿਧ੍ਯਾਯਿਨਸ੍ਤਦਾ
ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਹੋਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਣਾਈ, ਜੋ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸੀ; ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਸੱਚ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
ਪ੍ਰਾਦੁਰਾਸੀਤ੍ਤਦਾ ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਦ੍ ਅਰ੍ਵਾਕ੍ਸ੍ਰੋਤਾਸ੍ਤੁ ਸਾਧਕਃ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ ਅਰ੍ਵਾਙ੍ਨ੍ਯਵਰ੍ਤਨ੍ਤ ਤਤੋ ऽਰ੍ਵਾਕ੍ਸ੍ਰੋਤਸਸ੍ ਤੁ ਤੇ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਪ੍ਰਗਟ ਤੋਂ, ਲਾਭਦਾਇਕ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵਾਲੀ ਧਾਰ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵਾਲੇ ਧਾਰ ਵਾਲੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੇ ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਬਹੁਲਾਸ੍ ਤਮਃਪृਕ੍ਤਾ ਰਜੋ ऽਧਿਕਾਃ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇ ਦੁਃਖਬਹੁਲਾ ਭੂਯੋਭੂਯਸ਼੍ ਚ ਕਾਰਿਣਃ
ਉਹ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤਮਸ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਹੋਏ, ਰਜਸ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਂਵृਤਾ ਬਹਿਰਨ੍ਤਸ਼੍ ਚ ਮਨੁष੍ਯਾਃ ਸਾਧਕਾਸ਼੍ ਚ ਤੇ
ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਨ, ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਸ੍ਤਾਰਕਾਦ੍ਯੈਸ੍ਤੇ ਹ੍ਯ੍ ਅष੍ਟਧਾ ਤੁ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਹ ਅਠ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤਾਰਿਆਂ ਆਦਿ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨਾਲ।
ਸਿਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾਨੋ ਮਨੁष੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਸਹਧਰ੍ਮਿਣਃ ਇਤ੍ਯੇष ਤੈਜਸਃ ਸਰ੍ਗੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਰ੍ਵਾਕ੍ਸ੍ਰੋਤਃਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਇਹ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਸਿਧ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਤੇਜਸਵੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵਾਲੀ ਧਾਰ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਮੋ ऽਨੁਗ੍ਰਹਃ ਸਰ੍ਗਸ਼੍ ਚਤੁਰ੍ਧਾ ਤੁ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ ਵਿਪਰ੍ਯਯੇਣ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਾ ਤੁष੍ਟ੍ਯਾ ਤਥੈਵ ਚ
ਪੰਜਵੀਂ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਚਾਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ: ਉਲਟ ਜਾਣ, ਸ਼ਕਤੀ, ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਤਸੱਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।
ਸ੍ਥਾਵਰੇषੁ ਵਿਪਰ੍ਯਾਸਸ੍ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨਿषੁ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ ਸਿਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾਨੋ ਮਨੁष੍ਯਾਸ੍ਤੁ ऋषਿਦੇਵੇषੁ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ
ਅਡੋਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਟ ਜਾਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪਸ਼ੂ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਹੀਂ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੂਰੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇष ਪ੍ਰਾਕृਤਃ ਸਰ੍ਗੋ ਵੈਕृਤੋ ਨਵਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਭੂਤਾਦਿਕਾਨਾਂ ਭੂਤਾਨਾਂ षष੍ਠਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਮੁੱਖ ਰਚਨਾ ਹੈ; ਦੂਜੀ ਰਚਨਾ ਨੌਂਵੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤੱਤਾਂ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਛੇਵੀਂ ਰਚਨਾ ਹੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿਵृਤ੍ਤਂ ਵਰ੍ਤਮਾਨਂ ਚ ਤੇषਾਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਵੈ ਪੁਨਃ ਭੂਤਾਦਿਕਾਨਾਂ ਭੂਤਾਨਾਂ ਸਪ੍ਤਮਃ ਸਰ੍ਗ ਏਵ ਚ
ਉਹ ਤੱਤਾਂ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਚਲ ਰਹੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਤੱਤਾਂ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਰਚਨਾ ਵੀ।
ਤੇ ਪਰਿਗ੍ਰਾਹਿਣਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਂਵਿਭਾਗਰਤਾਃ ਪੁਨਃ ਸ੍ਵਾਦਨਾਸ਼੍ ਚਾਪ੍ਯਸ਼ੀਲਾਸ਼੍ ਚ ਜ੍ਞੇਯਾ ਭੂਤਾਦਿਕਾਸ਼੍ ਚ ਤੇ
ਉਹ ਸਭ ਪਕੜਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸੁਆਦ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਅਸਥਿਰ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਪਰ੍ਯਯੇਣ ਭੂਤਾਦਿਰ੍ ਅਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ ਪ੍ਰਥਮੋ ਮਹਤਃ ਸਰ੍ਗੋ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਉਲਟ ਜਾਣ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ, ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਰਚਨਾ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਮਹਾਨ ਤੱਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਣਾਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਤੁ ਭੂਤਸਰ੍ਗਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ ਵੈਕਾਰਿਕਸ੍ਤृਤੀਯਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਗ ਐਨ੍ਦ੍ਰਿਯਕਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਦੂਜੀ ਰਚਨਾ ਸੁਖਮ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤੀਜੀ, ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਉਪਜੀ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇष ਪ੍ਰਾਕृਤਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸਮ੍ਭੂਤੋ ਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਕਃ ਮੁਖ੍ਯਸਰ੍ਗਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥਸ਼੍ ਚ ਮੁਖ੍ਯਾ ਵੈ ਸ੍ਥਾਵਰਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਇਹ ਮੁੱਖ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਪਜੀ; ਚੌਥੀ ਮੁੱਖ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਜੀਵ ਅਡੋਲ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।