ਏਕਾਰ੍ਣਵੇ ਤਦਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਨष੍ਟੇ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮੇ ਤਦਾ ਭਵਤਿ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸਹਸ੍ਰਪਾਤ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਇਕੱਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸਥਿਰ ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਸਾਰੀ ਚੀਜ਼ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ — ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ — ਉਭਰਦਾ ਹੈ।
ਸਹਸ੍ਰਸ਼ੀਰ੍षਾ ਪੁਰੁषੋ ਰੁਕ੍ਮਵਰ੍ਣਸ੍ ਤ੍ਵਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਨਾਰਾਯਣਾਖ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸੁष੍ਵਾਪ ਸਲਿਲੇ ਤਦਾ
ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁਰੁਸ਼, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਨਾਰਾਯਣ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵੋਦ੍ਰੇਕਾਤ੍ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਸ੍ਤੁ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਲੋਕਮੁਦੈਕ੍ਸ਼ਤ ਇਮਂ ਚੋਦਾਹਰਨ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਂ ਨਾਰਾਯਣਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਸੱਤਵ ਗੁਣ ਦੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਜਾਗ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਖਾਲੀ ਲੋਕ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਇੱਥੇ, ਨਾਰਾਯਣ ਬਾਰੇ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਪੋ ਨਾਰਾਸ਼੍ ਚ ਸੂਨਵ ਇਤ੍ਯਪਾਂ ਨਾਮ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਮਃ ਆਪੂਰ੍ਯ ਤਾਭਿਰ੍ ਅਯਨਂ ਕृਤਵਾਨਾਤ੍ਮਨੋ ਯਤਃ
ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀ ਨੂੰ 'ਨਾਰਾ' ਆਖਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਭਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਸਰਾ ਬਣਾਇਆ।
ਅਪ੍ਸੁ ਸ਼ੇਤੇ ਯਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤਤੋ ਨਾਰਾਯਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਨੈਸ਼ਂ ਕਾਲਮ੍ ਉਪਾਸ੍ਯਤਃ
ਉਹ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਰਾਯਣ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਰ੍ਵਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਕੁਰੁਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਗਕਾਰਣਾਤ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤੁ ਸਲਿਲੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਾਯੁਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਸਮਾਚਰਤ੍
ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਜੋਂ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਬਣ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਸ਼ਾਯਾਮਿਵ ਖਦ੍ਯੋਤਃ ਪ੍ਰਾਵृਟ੍ਕਾਲੇ ਤਤਸ੍ਤੁ ਸਃ ਤਤਸ੍ ਤੁ ਸਲਿਲੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਜ੍ਞਾਯਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤਾਂ ਮਹੀਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਜੁਗਨੂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ।
ਅਨੁਮਾਨਾਦ੍ ਅਸਂਮੂਢੋ ਭੂਮੇਰੁਦ੍ਧਰਣਂ ਪੁਨਃ ਅਕਰੋਤ੍ਸ ਤਨੂਮਨ੍ਯਾਂ ਕਲ੍ਪਾਦਿषੁ ਯਥਾਪੁਰਾ
ਅਕਲਮੰਦ ਹੋ ਕੇ, ਅਨੁਮਾਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਠਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਛਲੇ ਚਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਸੁਖਮ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ।
ਤਤੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਭਗਵਾਨ੍ ਦਿਵ੍ਯਰੂਪਮ੍ ਅਚਿਨ੍ਤਯਤ੍ ਸਲਿਲੇਨਾਪ੍ਲੁਤਾਂ ਭੂਮਿਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ ਤੁ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਫਿਰ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਇਕ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਸੋਚਿਆ।
ਕਿਂਨੁ ਰੂਪਮਹਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਧਰੇਯਂ ਮਹੀਮਿਮਾਮ੍ ਜਲਕ੍ਰੀਡਾਨੁਸਦृਸ਼ਂ ਵਾਰਾਹਂ ਰੂਪਮਾਵਿਸ਼ਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਕਿਹੜਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮੈਂ ਇਹ ਧਰਤੀ ਉੱਠਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ।'
ਅਧृष੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਵਾਙ੍ਮਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍ ਪृਥਿਵ੍ਯੁਦ੍ਧਰਣਾਰ੍ਥਾਯ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਰਸਾਤਲਮ੍
ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਪਹੁੰਚ ਹੈ, ਬੋਲ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਮ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਠਾਉਣ ਲਈ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।
ਅਦ੍ਭਿਃ ਸਂਛਾਦਿਤਾਂ ਭੂਮਿਂ ਸ ਤਾਮਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ਉਪਗਮ੍ਯੋਜ੍ਜਹਾਰੈਨਾਮ੍ ਆਪਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਮਾਵਿਸ਼ਤ੍
ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਾਮੁਦ੍ਰਾ ਵੈ ਸਮੁਦ੍ਰੇषੁ ਨਾਦੇਯਾਸ਼੍ ਚ ਨਦੀषੁ ਚ ਰਸਾਤਲਤਲੇ ਮਗ੍ਨਾਂ ਰਸਾਤਲਪੁਟੇ ਗਤਾਮ੍
ਨਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਦਾਨ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਤਲ ਵਿੱਚ ਡੁਬ ਗਈ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅੰਦਰਲੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।
ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਲੋਕਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਦਂष੍ਟ੍ਰਯਾਭ੍ਯੁਜ੍ਜਹਾਰ ਗਾਮ੍ ਤਤਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਮਾਨੀਯ ਪृਥਿਵੀਂ ਪृਥਿਵੀਧਰਃ
ਸਾਰਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੰਦ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਠਾਇਆ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਠੀਕ ਥਾਂ ਤੇ ਲੈ ਜਾ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਸਥਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮੁਮੋਚ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ ਅਸੌ ਧਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਧਰਾਧਰਃ ਤਸ੍ਯੋਪਰਿ ਜਲੌਘਸ੍ਯ ਮਹਤੀ ਨੌਰਿਵ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਹਾਰ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਉਸ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਢੇਰ, ਵੱਡੀ ਨੌਕ ਵਾਂਗ, ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਤ੍ਸਮਾ ਹ੍ਯੁਰੁਦੇਹਤ੍ਵਾਨ੍ ਨ ਮਹੀ ਯਾਤਿ ਸਂਪ੍ਲਵਮ੍ ਤਤ ਉਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਤਾਂ ਦੇਵੋ ਜਗਤਃ ਸ੍ਥਾਪਨੇਚ੍ਛਯਾ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਹਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਡੁਬੀ ਨਹੀਂ; ਫਿਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਠਾ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਇਹ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਪृਥਿਵ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਵਿਭਾਗਾਯ ਮਨਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ऽਮ੍ਬੁਜੇਕ੍ਸ਼ਣਃ ਪृਥਿਵੀਂ ਚ ਸਮਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਸੋ ऽਚਿਨੋਦ੍ ਗਿਰੀਨ੍
ਧਰਤੀ ਦੇ ਵੰਡ ਲਈ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ।
ਪ੍ਰਾਕ੍ਸਰ੍ਗੇ ਦਹ੍ਯਮਾਨੇ ਤੁ ਤਦਾ ਸਂਵਰ੍ਤਕਾਗ੍ਨਿਨਾ ਤੇਨਾਗ੍ਨਿਨਾ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣਾਸ੍ਤੇ ਪਰ੍ਵਤਾ ਭੂਰਿਵਿਸ੍ਤਰਾਃ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਹਾਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਉਸ ਅੱਗ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਗਏ।
ਸ਼ੈਤ੍ਯਾਦੇਕਾਰ੍ਣਵੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਾਯੁਨਾ ਤੇਨ ਸਂਹਤਾਃ ਨਿषਿਕ੍ਤਾ ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰਾਸਂਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰਾਚਲਾਭਵਨ੍
ਠੰਡ ਨਾਲ, ਉਸ ਇਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਹ ਪਹਾੜ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ; ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਰੱਖੇ ਗਏ, ਉਥੇ ਉਥੇ ਅਡੋਲ ਪਹਾੜ ਬਣ ਗਏ।
ਤਦਾਚਲਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਚਲਾਃ ਪਰ੍ਵਭਿਃ ਪਰ੍ਵਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਗਿਰਯੋ ਹਿ ਨਿਗੀਰ੍ਣਤ੍ਵਾਚ੍ ਛਯਾਨਤ੍ਵਾਚ੍ਛਿਲੋਚ੍ਚਯਾਃ
ਅਡੋਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ 'ਅਚਲ' ਪਹਾੜ ਕਹਾਏ; ਤੇ ਢੇਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ 'ਪੱਥਰ ਦੇ ਢੇਰ' ਕਹਾਏ।
ਤਤਸ੍ਤੇषੁ ਵਿਕੀਰ੍ਣੇषੁ ਕੋਟਿਸ਼ੋ ਹਿ ਗਿਰਿष੍ਵਥ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਵਿਭਜਤੇ ਕਲ੍ਪਾਦਿषੁ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਪਹਾੜ ਲੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਏ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਹਰ ਚਕਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਵੰਡਦਾ ਹੈ।
ਸਸਮੁਦ੍ਰਾਮਿਮਾਂ ਪृਥ੍ਵੀਂ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਾਂ ਸਪਰ੍ਵਤਾਮ੍ ਭੂਰਾਦ੍ਯਾਂਸ਼੍ ਚਤੁਰੋ ਲੋਕਾਨ੍ ਪੁਨਃ ਸੋ ऽਥ ਵ੍ਯਕਲ੍ਪਯਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਇਹ ਧਰਤੀ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਭੂ ਆਦਿ ਚਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰਚਿਆ।
ਲੋਕਾਨ੍ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾਥ ਪ੍ਰਜਾਸਰ੍ਗਂ ਸਸਰ੍ਜ ਹ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ੍ਵਯਂਭੂਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਵਿਵਿਧਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਆਪ ਜਨਮਿਆ ਪ੍ਰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ, ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
ਸਸਰ੍ਜ ਸृष੍ਟਿਂ ਤਦ੍ਰੂਪਾਂ ਕਲ੍ਪਾਦਿषੁ ਯਥਾਪੁਰਾ ਤਸ੍ਯਾਭਿਧ੍ਯਾਯਤਃ ਸਰ੍ਗਂ ਤਥਾ ਵੈ ਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਰਚਨਾ ਪਿਛਲੇ ਚਕਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਕੀਤੀ; ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਰਚਨਾ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ, ਰਚਨਾ ਹੋ ਗਈ।
ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਸ਼੍ ਚ ਸਮਕਾਲੇ ਵੈ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਸ੍ ਤਮੋਮਯਃ ਤਮੋਮੋਹੋ ਮਹਾਮੋਹਸ੍ ਤਾਮਿਸ੍ਰਸ਼੍ਚਾਨ੍ਧਸਂਜ੍ਞਿਤਃ
ਇਕ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਬੁੱਧੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਤਮਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅਗਿਆਨ, ਵੱਡਾ ਭਟਕਾਵਾ, ਤੇ ਜੋ ਤਮਸ ਤੇ ਅੰਧਤਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਜਨਮ ਲਿਆ।
ਅਵਿਦ੍ਯਾ ਪਞ੍ਚਪਰ੍ਵੈषਾ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ਪਞ੍ਚਧਾਵਸ੍ਥਿਤਃ ਸਰ੍ਗੋ ਧ੍ਯਾਯਤਃ ਸੋ ऽਭਿਮਾਨਿਨਃ
ਇਹ ਅਗਿਆਨ, ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਂਵृਤਸ੍ਤਮਸਾ ਚੈਵ ਬੀਜਾਙ੍ਕੁਰਵਦਾਵृਤਃ ਬਹਿਰਨ੍ਤਸ਼੍ਚਾਪ੍ਰਕਾਸ਼ਸ੍ ਤਬ੍ਧੋ ਨਿਃਸਂਜ੍ਞ ਏਵ ਚ
ਤਮਸ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਬੀਜ ਦੇ ਅੰਕੁਰ ਵਾਂਗ ਘੇਰੀ ਹੋਈ, ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਇਹ ਜੜ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇषਾਂ ਵृਤਾ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਦੁਃਖਾਨਿ ਕਰਣਾਨਿ ਚ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇ ਸਂਵृਤਾਤ੍ਮਾਨੋ ਨਗਾ ਮੁਖ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਧਨ ਦੁੱਖ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਢੱਕੀ ਆਤਮਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਮੁੱਖ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮੁਖ੍ਯਸਰ੍ਗਂ ਤਥਾਭੂਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਹ੍ਯਸਾਧਕਮ੍ ਅਪ੍ਰਸਨ੍ਨਮਨਾਃ ਸੋ ऽਥ ਤਤੋ ऽਨ੍ਯਂ ਸੋ ਹ੍ਯਮਨ੍ਯਤ
ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮੁੱਖ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਅਸਫਲ ਦੇਖਿਆ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।
ਤਸ੍ਯਾਭਿਧ੍ਯਾਯਤਸ਼੍ਚੈਵ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਸ੍ਰੋਤਾ ਹ੍ਯਵਰ੍ਤਤ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਃ ਸ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਸ੍ਰੋਤਾਸ੍ ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜਦ ਉਹ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਿਰਛੀ ਧਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਉਸ ਤੋਂ ਤਿਰਛੀ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲਏ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਤਿਰਛੀ ਧਾਰ ਵਾਲੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।