ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ऋषਿਃ ਸਰ੍ਵਗਤਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਸ਼ਰੀਰੀ ਸੋ ऽਸ੍ਯ ਯਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ ਸ੍ਵਾਮਿਤ੍ਵਮਸ੍ਯ ਯਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਵੇਸ਼ਨਾਤ੍

ਉਹ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਉਹਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ; ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।

ਭਗਵਾਨ੍ ਭਗਵਦ੍ਭਾਵਾਨ੍ ਨਿਰ੍ਮਲਤ੍ਵਾਚ੍ਛਿਵਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਪਰਮਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਕृष੍ਟਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਵਨਾਦ੍ ਓਮਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ

ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਦਿਵਿਆ ਗੁਣ ਹਨ; ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਪਰਮ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, 'ਓਮ' ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵਵਿਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਃ ਸਰ੍ਵਮਯੋ ਯਤਃ ਤ੍ਰਿਧਾ ਵਿਭਜ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ

ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਸਭ ਗਿਆਨ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸृਜਤੇ ਗ੍ਰਸਤੇ ਚੈਵ ਰਕ੍ਸ਼ਤੇ ਚ ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਆਦਿਤ੍ਵਾਦ੍ ਆਦਿਦੇਵੋ ऽਸਾਵ੍ ਅਜਾਤਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਜਃ ਸ੍ਮृਤਃ

ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰਚਦਾ, ਨਿਗਲਦਾ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਹਿਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਨਮ ਨਾ ਲੈਣ ਕਰਕੇ, ਅਜਨਮ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰ੍ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ ਦੇਵੇषੁ ਚ ਮਹਾਨ੍ਦੇਵੋ ਮਹਾਦੇਵਸ੍ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ

ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਮਹਾਦੇਵ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵਗਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਦੇਵਾਨਾਮ੍ ਅਵਸ਼੍ਯਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਈਸ਼੍ਵਰਃ ਬृਹਤ੍ਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਸ੍ਮृਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਭੂਤਤ੍ਵਾਦ੍ਭੂਤ ਉਚ੍ਯਤੇ

ਉਹ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ 'ਈਸ਼ਵਰ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, 'ਬ੍ਰਹਮਾ' ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੀਵ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, 'ਭੂਤ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਵਿਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਏਕਤ੍ਵਾਤ੍ਕੇਵਲਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਪੁਰ੍ਯਾਂ ਸ ਸ਼ੇਤੇ ਚ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪੂਰੁष ਉਚ੍ਯਤੇ

ਖੇਤਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਖੇਤਰ-ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਕੇਵਲ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਰੀਰ (ਸ਼ਹਿਰ) ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ 'ਪੁਰਖ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਨਾਦਿਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਪੂਰ੍ਵਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ੍ਵਯਂਭੂਰਿਤਿ ਸਂਸ੍ਮृਤਃ ਯਾਜ੍ਯਤ੍ਵਾਦੁਚ੍ਯਤੇ ਯਜ੍ਞਃ ਕਵਿਰ੍ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍

ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੋਇਆ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯਜਨ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੂਰ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਈ ਕਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ।

ਕ੍ਰਮਣਃ ਕ੍ਰਮਣੀਯਤ੍ਵਾਤ੍ ਪਾਲਕਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪਾਲਨਾਤ੍ ਆਦਿਤ੍ਯਸਂਜ੍ਞਃ ਕਪਿਲੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਗ੍ਰਜੋ ऽਗ੍ਨਿਰਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ

ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਦਮ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਾਲਕ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਦਿਤਯ, ਕਪਿਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹਿਰਣ੍ਯਮਸ੍ਯ ਗਰ੍ਭੋ ऽਭੂਦ੍ ਧਿਰਣ੍ਯਸ੍ਯਾਪਿ ਗਰ੍ਭਜਃ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਤ੍ਵਂ ਪੁਰਾਣੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਰੁਚ੍ਯਤੇ

ਉਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਬੀਜ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਹੀ ਬੀਜ ਵਾਂਗ ਜਨਮਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ 'ਹਿਰਣਯਗਰਭ' — ਸੋਨੇ ਦੀ ਗਰਭ — ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਵਯਂਭੁਵੋ ऽਪਿ ਵृਤ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਲੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਨਸ੍ਤੁ ਯਃ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਃ ਪਰਿਸਂਖ੍ਯਾਤੁਮ੍ ਅਪਿ ਵਰ੍षਸ਼ਤੈਰਪਿ

ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਗਿਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਕਾਲਸਂਖ੍ਯਾਵਿਵृਤ੍ਤਸ੍ਯ ਪਰਾਰ੍ਧੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਤਾਵਚ੍ਛੇषੋ ऽਸ੍ਯ ਕਾਲੋ ऽਨ੍ਯਸ੍ ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸृਜ੍ਯਤੇ

ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਿਆਦ 'ਪਰਾੜਧ' ਆਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਬਾਕੀ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮਾਂ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅੰਤ ਤੇ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੋਟਿਕੋਟਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਅਹਰ੍ਭੂਤਾਨਿ ਯਾਨਿ ਵੈ ਸਮਤੀਤਾਨਿ ਕਲ੍ਪਾਨਾਂ ਤਾਵਚ੍ਛੇषਾਃ ਪਰੇ ਤੁ ਯੇ ਯਸ੍ਤ੍ਵਯਂ ਵਰ੍ਤਤੇ ਕਲ੍ਪੋ ਵਾਰਾਹਸ੍ਤਂ ਨਿਬੋਧਤ

ਪਿਛਲੇ ਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣਗਿਣਤ ਕਰੋੜਾਂ ਦਿਨ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਇੰਨੇ ਹੀ ਦਿਨ ਅਜੇ ਆਉਣੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਵਾਰਾਹ ਕਲਪ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ।

ਪ੍ਰਥਮਃ ਸਾਂਪ੍ਰਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਕਲ੍ਪੋ ऽਯਂ ਵਰ੍ਤਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਮਨਵਸ੍ਤੇ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼

ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਉਹਨਾਂ ਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹ ਮੌਜੂਦਾ ਕਲਪ ਪਹਿਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਵਾਯੰਭੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚੌਦਾਂ ਮਨੂ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਅਤੀਤਾ ਵਰ੍ਤਮਾਨਾਸ਼੍ ਚ ਭਵਿष੍ਯਾ ਯੇ ਚ ਵੈ ਪੁਨਃ ਤੈਰਿਯਂ ਪृਥਿਵੀ ਸਰ੍ਵਾ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਾ ਸਪਰ੍ਵਤਾ

ਪਿਛਲੇ, ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਨੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ, ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਸਮੇਤ, ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪੂਰ੍ਣਂ ਯੁਗਸਹਸ੍ਰਂ ਵੈ ਪਰਿਪਾਲ੍ਯਾ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰੈਃ ਪ੍ਰਜਾਭਿਸ੍ਤਪਸਾ ਚੈਵ ਤੇषਾਂ ਸ਼ृਣੁਤ ਵਿਸ੍ਤਰਮ੍

ਪੂਰੇ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਲਈ ਮਹਾਂ-ਪਤੀ, ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਸੁਣੋ।

ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇਣ ਚੈਕੇਨ ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯੇਵਾਨ੍ਤਰਾਣਿ ਚ ਕਥਿਤਾਨਿ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਲ੍ਪਃ ਕਲ੍ਪੇਨ ਚੈਵ ਹਿ

ਹਰ ਇੱਕ ਮਨਵੰਤਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਵਿਚਲੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਅਤੀਤਾਨਿ ਚ ਕਲ੍ਪਾਨਿ ਸੋਦਰ੍ਕਾਣਿ ਸਹਾਨ੍ਵਯੈਃ ਅਨਾਗਤੇषੁ ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਤਰ੍ਕਃ ਕਾਰ੍ਯੋ ਵਿਜਾਨਤਾ

ਪਿਛਲੇ ਕਲਪ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ — ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰੇ।

ਆਪੋ ਹ੍ਯਗ੍ਰੇ ਸਮਭਵਨ੍ ਨष੍ਟੇ ਚ ਪृਥਿਵੀਤਲੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਤਾਰੈਕਨੀਰੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਨ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਯਤ ਕਿਂਚਨ

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਹੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਗਾਇਬ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਉਸ ਸ਼ਾਂਤ, ਇਕੱਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।

ਏਕਾਰ੍ਣਵੇ ਤਦਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਨष੍ਟੇ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮੇ ਤਦਾ ਭਵਤਿ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸਹਸ੍ਰਪਾਤ੍

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਇਕੱਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸਥਿਰ ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਸਾਰੀ ਚੀਜ਼ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ — ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ — ਉਭਰਦਾ ਹੈ।

ਸਹਸ੍ਰਸ਼ੀਰ੍षਾ ਪੁਰੁषੋ ਰੁਕ੍ਮਵਰ੍ਣਸ੍ ਤ੍ਵਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਨਾਰਾਯਣਾਖ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸੁष੍ਵਾਪ ਸਲਿਲੇ ਤਦਾ

ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁਰੁਸ਼, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਨਾਰਾਯਣ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸਤ੍ਤ੍ਵੋਦ੍ਰੇਕਾਤ੍ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਸ੍ਤੁ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਲੋਕਮੁਦੈਕ੍ਸ਼ਤ ਇਮਂ ਚੋਦਾਹਰਨ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਂ ਨਾਰਾਯਣਂ ਪ੍ਰਤਿ

ਸੱਤਵ ਗੁਣ ਦੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਜਾਗ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਖਾਲੀ ਲੋਕ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਇੱਥੇ, ਨਾਰਾਯਣ ਬਾਰੇ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਪੋ ਨਾਰਾਸ਼੍ ਚ ਸੂਨਵ ਇਤ੍ਯਪਾਂ ਨਾਮ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਮਃ ਆਪੂਰ੍ਯ ਤਾਭਿਰ੍ ਅਯਨਂ ਕृਤਵਾਨਾਤ੍ਮਨੋ ਯਤਃ

ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀ ਨੂੰ 'ਨਾਰਾ' ਆਖਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਭਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਸਰਾ ਬਣਾਇਆ।

ਅਪ੍ਸੁ ਸ਼ੇਤੇ ਯਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤਤੋ ਨਾਰਾਯਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਨੈਸ਼ਂ ਕਾਲਮ੍ ਉਪਾਸ੍ਯਤਃ

ਉਹ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਰਾਯਣ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਰ੍ਵਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਕੁਰੁਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਗਕਾਰਣਾਤ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤੁ ਸਲਿਲੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਾਯੁਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਸਮਾਚਰਤ੍

ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਜੋਂ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਬਣ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਨਿਸ਼ਾਯਾਮਿਵ ਖਦ੍ਯੋਤਃ ਪ੍ਰਾਵृਟ੍ਕਾਲੇ ਤਤਸ੍ਤੁ ਸਃ ਤਤਸ੍ ਤੁ ਸਲਿਲੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਜ੍ਞਾਯਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤਾਂ ਮਹੀਮ੍

ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਜੁਗਨੂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ।

ਅਨੁਮਾਨਾਦ੍ ਅਸਂਮੂਢੋ ਭੂਮੇਰੁਦ੍ਧਰਣਂ ਪੁਨਃ ਅਕਰੋਤ੍ਸ ਤਨੂਮਨ੍ਯਾਂ ਕਲ੍ਪਾਦਿषੁ ਯਥਾਪੁਰਾ

ਅਕਲਮੰਦ ਹੋ ਕੇ, ਅਨੁਮਾਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਠਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਛਲੇ ਚਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਸੁਖਮ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ।

ਤਤੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਭਗਵਾਨ੍ ਦਿਵ੍ਯਰੂਪਮ੍ ਅਚਿਨ੍ਤਯਤ੍ ਸਲਿਲੇਨਾਪ੍ਲੁਤਾਂ ਭੂਮਿਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ ਤੁ ਸਮਨ੍ਤਤਃ

ਫਿਰ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਇਕ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਸੋਚਿਆ।

ਕਿਂਨੁ ਰੂਪਮਹਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਧਰੇਯਂ ਮਹੀਮਿਮਾਮ੍ ਜਲਕ੍ਰੀਡਾਨੁਸਦृਸ਼ਂ ਵਾਰਾਹਂ ਰੂਪਮਾਵਿਸ਼ਤ੍

ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਕਿਹੜਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮੈਂ ਇਹ ਧਰਤੀ ਉੱਠਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ।'