ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਰ੍ਯਾਯਵਾਚਕੈਃ ਸ਼ਬ੍ਦੈਸ੍ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਆਦ੍ਯਮ੍ ਅਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਭਾਵਜ੍ਞੈਰ੍ ਦੇਵਸਦ੍ਭਾਵਚੇਤਕੈਃ

ਕਈ ਅਰਥ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਤੇ ਵਧੀਆ ਤੱਤ ਨੂੰ ਉਹ ਲੋਕ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਸਲ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਵਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਮਹਾਨ੍ਸृष੍ਟਿਂ ਵਿਕੁਰੁਤੇ ਚੋਦ੍ਯਮਾਨਃ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ਯਾ ਸਂਕਲ੍ਪੋ ऽਧ੍ਯਵਸਾਯਸ਼੍ ਚ ਤਸ੍ਯ ਵृਤ੍ਤਿਦ੍ਵਯਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍

ਮਹਤ, ਜਦ ਉਸ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਜੋਂ ਉਠਦੀ ਹੈ, ਤਾ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਹਾਲਤਾਂ ਸੰਕਲਪ ਤੇ ਪੱਕਾ ਨਿਸਚਾ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਦ੍ ਰਜਸੋਦ੍ਰਿਕ੍ਤਾਦ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਸ੍ਤਤੋ ऽਭਵਤ੍ ਮਹਤਾ ਚ ਵृਤਃ ਸਰ੍ਗੋ ਭੂਤਾਦਿਰ੍ ਬਾਹ੍ਯਤਸ੍ਤੁ ਸਃ

ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜਦ ਰਜੋ ਗੁਣ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਹੰਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਮਹਤ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਚਨਾ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਹਰਲੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਮਾਦੇਵ ਤਮੋਦ੍ਰਿਕ੍ਤਾਦ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਾਦਜਾਯਤ ਭੂਤਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਸਰ੍ਗਸ੍ਤੁ ਭੂਤਾਦਿਸ੍ਤਾਮਸਸ੍ਤੁ ਸਃ

ਉਸੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ, ਜਦ ਤਮੋ ਗੁਣ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸੁਖਮ ਰਚਨਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਮਸਕ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਭੂਤਾਦਿਸ੍ਤੁ ਵਿਕੁਰ੍ਵਾਣਃ ਸ਼ਬ੍ਦਮਾਤ੍ਰਂ ਸਸਰ੍ਜ ਹ ਆਕਾਸ਼ਂ ਸੁषਿਰਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸ਼ਬ੍ਦਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍

ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਆਦਿ, ਰੂਪ ਬਦਲ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਧੁਨੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਧੁਨੀ ਹੈ।

ਆਕਾਸ਼ਂ ਸ਼ਬ੍ਦਮਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰਂ ਸਮਾਵृਣੋਤ੍ ਵਾਯੁਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਿਕੁਰ੍ਵਾਣੋ ਰੂਪਮਾਤ੍ਰਂ ਸਸਰ੍ਜ ਹ

ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਧੁਨੀ ਦਾ ਗੁਣ ਸੀ। ਫਿਰ ਹਵਾ ਨੇ ਬਦਲ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਛੂਹ ਦਾ ਗੁਣ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਜ੍ਯੋਤਿਰੁਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਵਾਯੋਸ੍ ਤਦ੍ਰੂਪਗੁਣਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਵੈ ਵਾਯੂ ਰੂਪਮਾਤ੍ਰਂ ਸਮਾਵृਣੋਤ੍

ਹਵਾ ਤੋਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜਿਸਦਾ ਗੁਣ ਰੂਪ ਹੈ। ਹਵਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਛੂਹ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ।

ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਿਕੁਰ੍ਵਾਣਂ ਰਸਮਾਤ੍ਰਂ ਸਸਰ੍ਜ ਹ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਹ੍ਯਾਪਸ੍ ਤਾ ਵੈ ਸਰ੍ਵਰਸਾਤ੍ਮਿਕਾਃ

ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੇ ਬਦਲ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਵਾਦ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸਵਾਦਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਰਸਮਾਤ੍ਰਾਸ੍ਤੁ ਤਾ ਹ੍ਯਾਪੋ ਰੂਪਮਾਤ੍ਰੋ ऽਗ੍ਨਿਰ੍ ਆਵृਣੋਤ੍ ਆਪਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਿਕੁਰ੍ਵਤ੍ਯੋ ਗਨ੍ਧਮਾਤ੍ਰਂ ਸਸਰ੍ਜਿਰੇ

ਪਾਣੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸਵਾਦ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਰੂਪ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਨੇ ਬਦਲ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਗੰਧ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ।

ਸਂਘਾਤੋ ਜਾਯਤੇ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਗਨ੍ਧੋ ਗੁਣੋ ਮਤਃ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ ਚ ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਂ ਤੇਨ ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਤਾ ਸ੍ਮृਤਾ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਪਿੰਡ ਬਣਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਗੁਣ ਸੁਗੰਧ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਹਰ ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸੁੱਖਮ ਗੁਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸੁੱਖਮਤਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਵਿਸ਼ੇषਵਾਚਕਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਵਿਸ਼ੇषਾਸ੍ ਤਤਸ੍ ਤੁ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਘੋਰਮੂਢਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਵਿਸ਼ੇषਾਸ੍ਤਤਃ ਪੁਨਃ

ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਵੱਖਰੇ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਂਤ, ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਮੂੜ੍ਹ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਫਿਰ ਵੀ ਅਵੱਖਰੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਭੂਤਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਸਰ੍ਗੋ ऽਯਂ ਵਿਜ੍ਞੇਯਸ੍ਤੁ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ ਵੈਕਾਰਿਕਾਦਹਙ੍ਕਾਰਾਤ੍ ਸਤ੍ਤ੍ਵੋਦ੍ਰਿਕ੍ਤਾਤ੍ਤੁ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਾਤ੍

ਇਹ ਸੁੱਖਮ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ, ਵੈਕਾਰਿਕ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ, ਜੋ ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸਮਝੀ ਜਾਵੇ।

ਵੈਕਾਰਿਕਃ ਸ ਸਰ੍ਗਸ੍ਤੁ ਯੁਗਪਤ੍ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਪਞ੍ਚੈਵ ਪਞ੍ਚ ਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ

ਉਹ ਵੈਕਾਰਿਕ ਰਚਨਾ ਇਕੋ ਵਾਰ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਪੰਜ ਗਿਆਨ ਇੰਦ੍ਰੇ ਅਤੇ ਪੰਜ ਕਰਮ ਇੰਦ੍ਰੇ।

ਸਾਧਕਾਨੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਸ੍ਯੁਰ੍ ਦੇਵਾ ਵੈਕਾਰਿਕਾ ਦਸ਼ ਏਕਾਦਸ਼ਂ ਮਨਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਵਗੁਣੇਨੋਭਯਾਤ੍ਮਕਮ੍

ਇੰਦ੍ਰੇ ਸਾਧਨ ਹਨ; ਦਸ ਵੈਕਾਰਿਕ ਦੇਵਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ। ਗਿਆਰਵਾਂ ਮਨ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਗੁਣ ਕਰਕੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਂ ਤ੍ਵਕ੍ ਚਕ੍ਸ਼ੁषੀ ਜਿਹ੍ਵਾ ਨਾਸਿਕਾ ਚੈਵ ਪਞ੍ਚਮੀ ਸ਼ਬ੍ਦਾਦੀਨਾਮਵਾਪ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਬੁਦ੍ਧਿਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਵੈ

ਕੰਨ, ਚਮੜੀ, ਅੱਖਾਂ, ਜੀਭ ਅਤੇ ਨੱਕ — ਇਹ ਪੰਜ ਗਿਆਨ ਇੰਦ੍ਰੇ ਹਨ, ਜੋ ਧੁਨੀ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਪਾਦੌ ਪਾਯੁਰੁਪਸ੍ਥਸ਼੍ ਚ ਹਸ੍ਤੌ ਵਾਗ੍ਦਸ਼ਮੀ ਭਵੇਤ੍ ਗਤਿਰ੍ਵਿਸਰ੍ਗੋ ਹ੍ਯਾਨਨ੍ਦਃ ਸ਼ਿਲ੍ਪਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਚ ਕਰ੍ਮ ਤਤ੍

ਪੈਰ, ਗੁਦਾ, ਲਿੰਗ, ਹੱਥ ਅਤੇ ਬੋਲ — ਇਹ ਪੰਜ ਕਰਮ ਇੰਦ੍ਰੇ ਹਨ। ਚਲਣਾ, ਵਿਸਰਜਨ, ਸੁਖ, ਕਲਾ ਤੇ ਬੋਲਣਾ — ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਹਨ।

ਆਕਾਸ਼ਂ ਸ਼ਬ੍ਦਮਾਤ੍ਰਂ ਚ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰਂ ਸਮਾਵਿਸ਼ਤ੍ ਦ੍ਵਿਗੁਣਸ੍ਤੁ ਤਤੋ ਵਾਯੁਃ ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਤ੍ਮਕੋ ऽਭਵਤ੍

ਅਕਾਸ਼, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਧੁਨੀ ਸੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਛੂਹ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਹਵਾ ਦੋਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ — ਧੁਨੀ ਤੇ ਛੂਹ।

ਰੂਪਂ ਤਥੈਵ ਵਿਸ਼ਤਃ ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਗੁਣਾਵੁਭੌ ਤ੍ਰਿਗੁਣਸ੍ਤੁ ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਗ੍ਨਿਃ ਸਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਰੂਪਵਾਨ੍

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਰੂਪ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਧੁਨੀ ਤੇ ਛੂਹ ਦੋਵੇਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਫਿਰ ਅੱਗ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ — ਧੁਨੀ, ਛੂਹ ਤੇ ਰੂਪ।

ਸਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਰੂਪਂ ਚ ਰਸਮਾਤ੍ਰਂ ਸਮਾਵਿਸ਼ਤ੍ ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਾ ਆਪੋ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾਸ੍ਤੁ ਰਸਾਤ੍ਮਿਕਾਃ

ਧੁਨੀ, ਛੂਹ, ਰੂਪ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਵਾਦ ਮਿਲ ਗਏ। ਇਸ ਲਈ ਪਾਣੀ ਚਾਰ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਵਾਦ ਰੂਪ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ ਚ ਰੂਪਂ ਚ ਰਸੋ ਵੈ ਗਨ੍ਧਮਾਵਿਸ਼ਤ੍ ਸਂਗਤਾ ਗਨ੍ਧਮਾਤ੍ਰੇਣ ਆਵਿਸ਼ਨ੍ਤੋ ਮਹੀਮਿਮਾਮ੍

ਧੁਨੀ, ਛੂਹ, ਰੂਪ ਤੇ ਸਵਾਦ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਗੰਧ ਆ ਮਿਲੀ। ਸੁਗੰਧ ਦੇ ਗੁਣ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ।

ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਞ੍ਚਗੁਣਾ ਭੂਮਿਃ ਸ੍ਥੂਲਾ ਭੂਤੇषੁ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਘੋਰਾਸ਼੍ ਚ ਮੂਢਾਸ਼੍ ਚ ਵਿਸ਼ੇषਾਸ੍ਤੇਨ ਤੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ

ਇਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ਪੰਜ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਂਤ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਮੂੜ੍ਹ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪਰਸ੍ਪਰਾਨੁਪ੍ਰਵੇਸ਼ਾਦ੍ ਧਾਰਯਨ੍ਤਿ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ ਭੂਮੇਰਨ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਲੋਕਾਲੋਕਾਚਲਾਵृਤਮ੍

ਇਕ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ, ਲੋਕਾਲਿਆਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ੇषਾਸ਼੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾ ਨਿਯਤਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਤੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਗੁਣਂ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਯ ਸਰ੍ਗਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰੋਤ੍ਤਰਾਃ

ਇਹ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਗੁਣ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਯਾਦ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਅਗਲੀ ਰਚਨਾ ਪਿਛਲੇ ਵਾਲੇ ਦਾ ਗੁਣ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਤੇषਾਂ ਯਾਵਚ੍ਚ ਤਦ੍ ਯਚ੍ਚ ਯਚ੍ਚ ਤਾਵਦ੍ਗੁਣਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਉਪਲਭ੍ਯਾਪ੍ਸੁ ਵੈ ਗਨ੍ਧਂ ਕੇਚਿਦ੍ ਬ੍ਰੂਯੁਰ੍ ਅਪਾਂ ਗੁਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਗੁਣ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਲੋਕ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦਾ ਗੁਣ ਆਖਦੇ ਹਨ।

ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮੇਵ ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ ਅਪਾਂ ਵਾਯੋਸ਼੍ ਚ ਸਂਸ਼੍ਰਯਾਤ੍ ਏਤੇ ਸਪ੍ਤ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸ੍ਯ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯਾਤ੍

ਪਰ ਇਹ ਗੁਣ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦਾ ਹੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਾਣੀ ਤੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਕਰਕੇ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਤ ਵੱਡੇ ਤੱਤ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਕੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਗੁਣ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਪੁਰੁषਾਧਿष੍ਠਿਤਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਾਨੁਗ੍ਰਹੇਣ ਚ ਮਹਾਦਯੋ ਵਿਸ਼ੇषਾਨ੍ਤਾ ਹ੍ਯ੍ ਅਣ੍ਡਮੁਤ੍ਪਾਦਯਨ੍ਤਿ ਤੇ

ਪੁਰਖ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਤੇ ਅਵਿਅਕਤ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਵੱਡੇ ਤੱਤ, ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਅੰਡਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਏਕਕਾਲਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਜਲਬੁਦ੍ਬੁਦਵਚ੍ਚ ਤਤ੍ ਵਿਸ਼ੇषੇਭ੍ਯੋ ऽਣ੍ਡਮ੍ ਅਭਵਨ੍ ਮਹਤ੍ ਤਦ੍ ਉਦਕੇਸ਼ਯਮ੍

ਉਹ ਅੰਡਾ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬੁਲਬੁਲੇ ਵਾਂਗ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ, ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ ਤੇ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਅਦ੍ਭਿਰ੍ ਦਸ਼ਗੁਣਾਭਿਸ੍ਤੁ ਬਾਹ੍ਯਤੋ ऽਣ੍ਡਂ ਸਮਾਵृਤਮ੍ ਆਪੋ ਦਸ਼ਗੁਣੇਨੈਤਾਸ੍ ਤੇਜਸਾ ਬਾਹ੍ਯਤੋ ਵृਤਾਃ

ਉਹ ਅੰਡਾ ਬਾਹਰੋਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਦੱਸ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਵੀ ਬਾਹਰੋਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਦੱਸ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ।

ਤੇਜੋ ਦਸ਼ਗੁਣੇਨੈਵ ਵਾਯੁਨਾ ਬਾਹ੍ਯਤੋ ਵृਤਮ੍ ਵਾਯੁਰ੍ਦਸ਼ਗੁਣੇਨੈਵ ਬਾਹ੍ਯਤੋ ਨਭਸਾ ਵृਤਃ

ਅੱਗ ਨੂੰ ਵੀ ਬਾਹਰੋਂ ਹਵਾ ਨੇ ਦੱਸ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੋ ਕੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਵਾ ਨੂੰ ਵੀ ਬਾਹਰੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਨੇ ਦੱਸ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੋ ਕੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।