ਆਤ੍ਮਵਤ੍ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਹਿਤਾਯੈਵ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨਮ੍ ਅਹਿਂਸੈषਾ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਯਾ ਚਾਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਸਿਦ੍ਧਿਦਾ
ਹਰ ਜੀਵ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੀ ਅਹਿੰਸਾ ਹੈ; ਇਹ ਅਤਮ-ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦृष੍ਟਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਚਾਨੁਮਿਤਂ ਸ੍ਵਾਨੁਭੂਤਂ ਯਥਾਰ੍ਥਤਃ ਕਥਨਂ ਸਤ੍ਯਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਪਰਪੀਡਾਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਦੇਖਿਆ, ਸੁਣਿਆ, ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ, ਉਹ ਸੱਚੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣਾ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾ ਦੇਣਾ ਹੀ ਸਚ ਹੈ।
ਨਾਸ਼੍ਲੀਲਂ ਕੀਰ੍ਤਯੇਦੇਵਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਮਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ ਪਰਦੋषਾਨ੍ ਪਰਿਜ੍ਞਾਯ ਨ ਵਦੇਦਿਤਿ ਚਾਪਰਮ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਬਾਰੇ ਅਸ਼ਲੀਲ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀਆਂ, ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ; ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਨਾ ਕਹਿਣਾ—ਇਹ ਹੋਰ ਨਿਯਮ ਹੈ।
ਅਨਾਦਾਨਂ ਪਰਸ੍ਵਾਨਾਮ੍ ਆਪਦ੍ਯਪਿ ਵਿਚਾਰਤਃ ਮਨਸਾ ਕਰ੍ਮਣਾ ਵਾਚਾ ਤਦਸ੍ਤੇਯਂ ਸਮਾਸਤਃ
ਦੂਜੇ ਦੀ ਵਸਤੂ ਨਾ ਲੈਣਾ, ਭਾਵੇਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਵੇ, ਮਨ, ਕਰਮ ਜਾਂ ਬੋਲ ਨਾਲ—ਇਹ ਹੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਅਚੋਰੀ ਹੈ।
ਮੈਥੁਨਸ੍ਯਾਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਹਿ ਮਨੋਵਾਕ੍ਕਾਯਕਰ੍ਮਣਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਮਿਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਯਤੀਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਾਮ੍
ਮਨ, ਬੋਲ ਤੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਵਿਅਭਿਚਾਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਯਤੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਵੈਖਾਨਸਾਨਾਂ ਚ ਵਿਦਾਰਾਣਾਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ਸਦਾਰਾਣਾਂ ਗृਹਸ੍ਥਾਨਂ ਤਥੈਵ ਚ ਵਦਾਮਿ ਵਃ
ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਵੈਖਾਨਸ, ਵਿਦਾਰ, ਪਤਨੀ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਘਰਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਸ੍ਵਦਾਰੇ ਵਿਧਿਵਤ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿਵृਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਤਃ ਸਦਾ ਮਨਸਾ ਕਰ੍ਮਣਾ ਵਾਚਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਮਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਭੋਗ ਕਰਕੇ, ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਸਦਾ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ, ਮਨ, ਕਰਮ ਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ—ਇਹ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੇਧ੍ਯਾ ਸ੍ਵਨਾਰੀ ਸਮ੍ਭੋਗਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨਾਨਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ ਏਵਂ ਗृਹਸ੍ਥੋ ਯੁਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਘਰਵਾਲਾ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹੈ।
ਅਹਿਂਸਾਪ੍ਯੇਵਮੇਵੈषਾ ਦ੍ਵਿਜਗੁਰ੍ਵਗ੍ਨਿਪੂਜਨੇ ਵਿਧਿਨਾ ਯਾਦृਸ਼ੀ ਹਿਂਸਾ ਸਾ ਤ੍ਵਹਿਂਸਾ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਾ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਹਿੰਸਾ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਗੁਰੂਆਂ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਉਥੇ ਹੋਏ ਹਿੰਸਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਹਿੰਸਾ ਹੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਸਦਾ ਪਰਿਤ੍ਯਾਜ੍ਯਾਃ ਸਙ੍ਗਂ ਨੈਵ ਚ ਕਾਰਯੇਤ੍ ਕੁਣਪੇषੁ ਯਥਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਤਥਾ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ; ਜਿਵੇਂ ਮੁਰਦਿਆਂ ਨਾਲ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰੋਤ੍ਸਰ੍ਗਕਾਲੇषੁ ਬਹਿਰ੍ਭੂਮੌ ਯਥਾ ਮਤਿਃ ਤਥਾ ਕਾਰ੍ਯਾ ਰਤੌ ਚਾਪਿ ਸ੍ਵਦਾਰੇ ਚਾਨ੍ਯਤਃ ਕੁਤਃ
ਪਿਸ਼ਾਬ ਤੇ ਪਖਾਣਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਬਾਹਰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਮਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਸਮੇਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।
ਅਙ੍ਗਾਰਸਦृਸ਼ੀ ਨਾਰੀ ਘृਤਕੁਮ੍ਭਸਮਃ ਪੁਮਾਨ੍ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਰੀषੁ ਸਂਸਰ੍ਗਂ ਦੂਰਤਃ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍
ਇਸਤਰੀ ਜਿਵੇਂ ਅੰਗਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਘੀ ਦੇ ਘੜੇ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਭੋਗੇਨ ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਨੈਵਾਸ੍ਤਿ ਵਿषਯਾਣਾਂ ਵਿਚਾਰਤਃ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਰਾਗਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਮਨਸਾ ਕਰ੍ਮਣਾ ਗਿਰਾ
ਭੋਗਾਂ ਦੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜੇ ਸੋਚੀਏ ਤਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਮਨ, ਕਰਮ ਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਵੈਰਾਗ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨ ਜਾਤੁ ਕਾਮਃ ਕਾਮਾਨਾਮ੍ ਉਪਭੋਗੇਨ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ਹਵਿषਾ ਕृष੍ਣਵਰ੍ਤ੍ਮੇਵ ਭੂਯ ਏਵਾਭਿਵਰ੍ਧਤੇ
ਇੱਛਾ ਭੋਗਾਂ ਦੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਟਦੀ; ਜਿਵੇਂ ਘੀ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਅੱਗ ਹੋਰ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਇੱਛਾ ਵੀ ਹੋਰ ਵਧਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਯਾਗਃ ਸਦਾ ਕਾਰ੍ਯਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਮृਤਤ੍ਵਾਯ ਯੋਗਿਨਾ ਅਵਿਰਕ੍ਤੋ ਯਤੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯੋ ਨਾਨਾਯੋਨਿषੁ ਵਰ੍ਤਤੇ
ਇਸ ਲਈ, ਜੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਅਮਰਤਾ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੈਰਾਗ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਮਰਣ ਵਾਲਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਯਾਗੇਨੈਵਾਮृਤਤ੍ਵਂ ਹਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤਿਵਿਦਾਂ ਵਰਾਃ ਕਰ੍ਮਣਾ ਪ੍ਰਜਯਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯੇਣ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਵੈਦ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਮਰਤਾ ਕੇਵਲ ਤਿਆਗ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਕਰਮ, ਸੰਤਾਨ ਜਾਂ ਧਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਰਾਗਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਮਨੋਵਾਕ੍ਕਾਯਕਰ੍ਮਣਾ ऋਤੌ ऋਤੌ ਨਿਵृਤ੍ਤਿਸ੍ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਮਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਇਸ ਲਈ ਮਨ, ਬੋਲ ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਵੈਰਾਗ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸੰਯਮ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯਮਾਃ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਨਿਯਮਾਂਸ਼੍ ਚ ਵਦਾਮਿ ਵਃ ਸ਼ੌਚਮਿਜ੍ਯਾ ਤਪੋ ਦਾਨਂ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯੋਪਸ੍ਥਨਿਗ੍ਰਹਃ
ਯਮਾਂ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਿਯਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਪਵਿਤਰਤਾ, ਯਜ, ਤਪ, ਦਾਨ, ਪਾਠ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ।
ਵ੍ਰਤੋਪਵਾਸਮੌਨਂ ਚ ਸ੍ਨਾਨਂ ਚ ਨਿਯਮਾ ਦਸ਼ ਨਿਯਮਃ ਸ੍ਯਾਦਨੀਹਾ ਚ ਸ਼ੌਚਂ ਤੁष੍ਟਿਸ੍ਤਪਸ੍ ਤਥਾ
ਵ੍ਰਤ, ਉਪਵਾਸ, ਮੌਨ ਤੇ ਸਨਾਨ — ਇਹ ਦਸ ਨਿਯਮ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਭ-ਰਹਿਤਤਾ, ਪਵਿਤਰਤਾ, ਸੰਤੋਖ ਤੇ ਤਪ ਵੀ ਹਨ।
ਜਪਃ ਸ਼ਿਵਪ੍ਰਣੀਧਾਨਂ ਪਦ੍ਮਕਾਦ੍ਯਂ ਤਥਾਸਨਮ੍ ਬਾਹ੍ਯਮਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸ਼ੌਚਮਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਵਰਮ੍
ਜਪ, ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤੀ, ਪਦਮ ਆਦਿ ਆਸਨ; ਬਾਹਰੀ ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਵਿਤਰਤਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਵਿਤਰਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਬਾਹ੍ਯਸ਼ੌਚੇਨ ਯੁਕ੍ਤਃ ਸਂਸ੍ ਤਥਾ ਚਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਚਰੇਤ੍ ਆਗ੍ਨੇਯਂ ਵਾਰੁਣਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸ਼ਿਵਪੂਜਕੈਃ
ਬਾਹਰੀ ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਵਿਤਰਤਾ ਦੋਵੇਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਪਵਿਤਰਤਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਨਾਨਂ ਵਿਧਾਨਤਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ ਆਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਚਰੇਤ੍ ਆ ਦੇਹਾਨ੍ਤਂ ਮृਦਾਲਿਪ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਤੋਯੇषੁ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਵਿਤਰਤਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਮਿੱਟੀ ਲਾ ਕੇ ਤੇ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਵਗਾਹ੍ਯਾਪਿ ਮਲਿਨੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਃ ਸ਼ੌਚਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ ਸ਼ੈਵਲਾ ਝषਕਾ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮਤ੍ਸ੍ਯੋਪਜੀਵਿਨਃ
ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਜੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਵਿਤਰਤਾ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮੈਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਲ-ਪੌਦੇ, ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਦਾਵਗਾਹ੍ਯ ਸਲਿਲੇ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਃ ਕਿਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ਤਸ੍ਮਾਦਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਸ਼ੌਚਂ ਸਦਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿਧਾਨਤਃ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਹ ਜੀਵ ਪਵਿਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ; ਇਸ ਲਈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਵਿਤਰਤਾ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਾਮ੍ਭਸਿ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸਕृਦਾਲਿਪ੍ਯ ਭਾਵਤਃ ਸੁਵੈਰਾਗ੍ਯਮृਦਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਃ ਸ਼ੌਚਮੇਵਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸੱਚੀ ਭਾਵਨਾ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਇਕ ਵਾਰੀ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਪਵਿਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਇਹੀ ਪਵਿਤਰਤਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧਯੋ ਦृष੍ਟਾ ਨੈਵਾਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧਯਃ ਨ੍ਯਾਯੇਨਾਗਤਯਾ ਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਸਂਤੁष੍ਟੋ ਯਸ੍ਤੁ ਸੁਵ੍ਰਤਃ
ਪਵਿਤਰ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਪਵਿਤਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਸੁਧਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਖੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਤੋषਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਤਤਮ੍ ਅਤੀਤਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਚਾਸ੍ਮृਤਿਃ ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਾਯਣਾਦਿਨਿਪੁਣਸ੍ ਤਪਾਂਸਿ ਸੁਸ਼ੁਭਾਨਿ ਚ
ਉਸ ਦਾ ਸੰਤੋਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਲਾਭ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਾਯਣ ਆਦਿ ਤਪ ਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਤਪਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ।
ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਸ੍ਤੁ ਜਪਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਣਵਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਧਾ ਸ੍ਮृਤਃ ਵਾਚਿਕਸ਼੍ਚਾਧਮੋ ਮੁਖ੍ਯ ਉਪਾਂਸ਼ੁਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਮੋਤ੍ਤਮਃ
ਪਾਠ ਨੂੰ ਜਪ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਪ੍ਰਣਵ ਦਾ ਜਪ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਬੋਲ ਕੇ — ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ, ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ — ਵਧੀਆ, ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ — ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ।
ਮਾਨਸੋ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣੈਵ ਕਲ੍ਪੇ ਪਞ੍ਚਾਕ੍ਸ਼ਰੇ ਸ੍ਮृਤਃ ਤਥਾ ਸ਼ਿਵਪ੍ਰਣੀਧਾਨਂ ਮਨੋਵਾਕ੍ਕਾਯਕਰ੍ਮਣਾ
ਮਨ ਵਿੱਚ ਜਪ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤੀ ਵੀ ਮਨ, ਬੋਲ ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵਜ੍ਞਾਨਂ ਗੁਰੋਰ੍ਭਕ੍ਤਿਰ੍ ਅਚਲਾ ਸੁਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾ ਨਿਗ੍ਰਹੋ ਹ੍ਯਪਹृਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਸਕ੍ਤਾਨੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ
ਸ਼ਿਵ-ਗਿਆਨ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਡਿੱਗੀ ਭਗਤੀ, ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਤੁਰੰਤ ਰੋਕ ਲੈਣਾ — ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।