ਗਲਾਦਧੋ ਵਿਤਸ੍ਤ੍ਯਾ ਯਨ੍ ਨਾਭੇਰੁਪਰਿ ਚੋਤ੍ਤਮਮ੍ ਯੋਗਸ੍ਥਾਨਮਧੋ ਨਾਭੇਰ੍ ਆਵਰ੍ਤਂ ਮਧ੍ਯਮਂ ਭ੍ਰੁਵੋਃ
ਗਲੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਵਿਟਸਤ ਅਤੇ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਉਪਰ ਜੋ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਹੈ; ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੇਠਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਭ੍ਰੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੱਧਲਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਜ੍ਞਾਨਨਿष੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ ਆਤ੍ਮਨੋ ਯੋਗ ਉਚ੍ਯਤੇ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਭਵੇਚ੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਦਾ ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਤਃ
ਆਤਮਾ ਲਈ ਸਾਰੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਯੋਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨ ਇੱਕ-ਚਿੱਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਾਦਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਯਤ੍ ਸ੍ਵਸਂਵੇਦ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ਵਕ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯੈਃ ਕ੍ਰਮਸ਼ੋ ਜਾਯਤੇ ਨृਣਾਮ੍
ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ, ਜੋ ਆਪ ਹੀ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੇ; ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯੋਗਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ਮਾਹੇਸ਼ਂ ਪਦਮੁਚ੍ਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਹੇਤੁਰृषੇਰ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦਤਃ
ਯੋਗ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਮਹੇਸ਼ ਦਾ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਿਰਵਾਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਮਝੋ; ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਗਿਆਨ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਨਿਰ੍ਦਹੇਤ੍ਪਾਪਂ ਨਿਰੁਧ੍ਯ ਵਿषਯਾਨ੍ ਸਦਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵृਤ੍ਤੇਸ੍ਤੁ ਯੋਗਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਦਾ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਨਾਲ ਹੀ ਯੋਗ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਿਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਯੋਗੋ ਨਿਰੋਧੋ ਵृਤ੍ਤੇषੁ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ ਸਾਧਨਾਨ੍ਯष੍ਟਧਾ ਚਾਸ੍ਯ ਕਥਿਤਾਨੀਹ ਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਯੋਗ ਮਨ ਦੇ ਵਿਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ! ਇਸ ਦੀ ਸਿਧੀ ਲਈ ਅੱਠ ਤਰੀਕੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਯਮਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਥਮਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਨਿਯਮਸ੍ ਤਥਾ ਤृਤੀਯਮਾਸਨਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਸ੍ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਯਮ ਪਹਿਲਾ ਹੈ, ਨਿਯਮ ਦੂਜਾ ਹੈ, ਤੀਜਾ ਆਸਨ ਹੈ, ਤੇ ਚੌਥਾ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਾਰਂ ਪਞ੍ਚਮੋ ਵੈ ਧਾਰਣਾ ਚ ਤਤਃ ਪਰਾ ਧ੍ਯਾਨਂ ਸਪ੍ਤਮਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਸ੍ਤ੍ਵष੍ਟਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਪੰਜਵਾਂ ਪ੍ਰਤਿਆਹਾਰ ਹੈ, ਫਿਰ ਧਾਰਣਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਸੱਤਵਾਂ ਧਿਆਨ ਹੈ, ਤੇ ਅੱਠਵਾਂ ਸਮਾਧੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਪਸ੍ਯੁਪਰਮਸ਼੍ਚੈਵ ਯਮ ਇਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ ਅਹਿਂਸਾ ਪ੍ਰਥਮੋ ਹੇਤੁਰ੍ ਯਮਸ੍ਯ ਯਮਿਨਾਂ ਵਰਾਃ
ਤਪ ਤੇ ਸੰਯਮ ਨੂੰ ਯਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਹਿੰਸਾ ਯਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਹੇ ਸੰਯਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ!
ਸਤ੍ਯਮਸ੍ਤੇਯਮਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਾਪਰਿਗ੍ਰਹੌ ਨਿਯਮਸ੍ਯਾਪਿ ਵੈ ਮੂਲਂ ਯਮ ਏਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਸਚ, ਚੋਰੀ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ, ਤੇ ਅਪਰਿਗ੍ਰਹ ਵੀ ਨਿਯਮ ਦੇ ਮੂਲ ਹਨ; ਯਮ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਆਤ੍ਮਵਤ੍ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਹਿਤਾਯੈਵ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨਮ੍ ਅਹਿਂਸੈषਾ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਯਾ ਚਾਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਸਿਦ੍ਧਿਦਾ
ਹਰ ਜੀਵ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੀ ਅਹਿੰਸਾ ਹੈ; ਇਹ ਅਤਮ-ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦृष੍ਟਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਚਾਨੁਮਿਤਂ ਸ੍ਵਾਨੁਭੂਤਂ ਯਥਾਰ੍ਥਤਃ ਕਥਨਂ ਸਤ੍ਯਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਪਰਪੀਡਾਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਦੇਖਿਆ, ਸੁਣਿਆ, ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ, ਉਹ ਸੱਚੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣਾ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾ ਦੇਣਾ ਹੀ ਸਚ ਹੈ।
ਨਾਸ਼੍ਲੀਲਂ ਕੀਰ੍ਤਯੇਦੇਵਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਮਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ ਪਰਦੋषਾਨ੍ ਪਰਿਜ੍ਞਾਯ ਨ ਵਦੇਦਿਤਿ ਚਾਪਰਮ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਬਾਰੇ ਅਸ਼ਲੀਲ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀਆਂ, ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ; ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਨਾ ਕਹਿਣਾ—ਇਹ ਹੋਰ ਨਿਯਮ ਹੈ।
ਅਨਾਦਾਨਂ ਪਰਸ੍ਵਾਨਾਮ੍ ਆਪਦ੍ਯਪਿ ਵਿਚਾਰਤਃ ਮਨਸਾ ਕਰ੍ਮਣਾ ਵਾਚਾ ਤਦਸ੍ਤੇਯਂ ਸਮਾਸਤਃ
ਦੂਜੇ ਦੀ ਵਸਤੂ ਨਾ ਲੈਣਾ, ਭਾਵੇਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਵੇ, ਮਨ, ਕਰਮ ਜਾਂ ਬੋਲ ਨਾਲ—ਇਹ ਹੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਅਚੋਰੀ ਹੈ।
ਮੈਥੁਨਸ੍ਯਾਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਹਿ ਮਨੋਵਾਕ੍ਕਾਯਕਰ੍ਮਣਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਮਿਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਯਤੀਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਾਮ੍
ਮਨ, ਬੋਲ ਤੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਵਿਅਭਿਚਾਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਯਤੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਵੈਖਾਨਸਾਨਾਂ ਚ ਵਿਦਾਰਾਣਾਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ਸਦਾਰਾਣਾਂ ਗृਹਸ੍ਥਾਨਂ ਤਥੈਵ ਚ ਵਦਾਮਿ ਵਃ
ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਵੈਖਾਨਸ, ਵਿਦਾਰ, ਪਤਨੀ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਘਰਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਸ੍ਵਦਾਰੇ ਵਿਧਿਵਤ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿਵृਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਤਃ ਸਦਾ ਮਨਸਾ ਕਰ੍ਮਣਾ ਵਾਚਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਮਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਭੋਗ ਕਰਕੇ, ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਸਦਾ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ, ਮਨ, ਕਰਮ ਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ—ਇਹ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੇਧ੍ਯਾ ਸ੍ਵਨਾਰੀ ਸਮ੍ਭੋਗਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨਾਨਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ ਏਵਂ ਗृਹਸ੍ਥੋ ਯੁਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਘਰਵਾਲਾ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹੈ।
ਅਹਿਂਸਾਪ੍ਯੇਵਮੇਵੈषਾ ਦ੍ਵਿਜਗੁਰ੍ਵਗ੍ਨਿਪੂਜਨੇ ਵਿਧਿਨਾ ਯਾਦृਸ਼ੀ ਹਿਂਸਾ ਸਾ ਤ੍ਵਹਿਂਸਾ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਾ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਹਿੰਸਾ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਗੁਰੂਆਂ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਉਥੇ ਹੋਏ ਹਿੰਸਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਹਿੰਸਾ ਹੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਸਦਾ ਪਰਿਤ੍ਯਾਜ੍ਯਾਃ ਸਙ੍ਗਂ ਨੈਵ ਚ ਕਾਰਯੇਤ੍ ਕੁਣਪੇषੁ ਯਥਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਤਥਾ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ; ਜਿਵੇਂ ਮੁਰਦਿਆਂ ਨਾਲ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰੋਤ੍ਸਰ੍ਗਕਾਲੇषੁ ਬਹਿਰ੍ਭੂਮੌ ਯਥਾ ਮਤਿਃ ਤਥਾ ਕਾਰ੍ਯਾ ਰਤੌ ਚਾਪਿ ਸ੍ਵਦਾਰੇ ਚਾਨ੍ਯਤਃ ਕੁਤਃ
ਪਿਸ਼ਾਬ ਤੇ ਪਖਾਣਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਬਾਹਰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਮਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਸਮੇਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।
ਅਙ੍ਗਾਰਸਦृਸ਼ੀ ਨਾਰੀ ਘृਤਕੁਮ੍ਭਸਮਃ ਪੁਮਾਨ੍ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਰੀषੁ ਸਂਸਰ੍ਗਂ ਦੂਰਤਃ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍
ਇਸਤਰੀ ਜਿਵੇਂ ਅੰਗਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਘੀ ਦੇ ਘੜੇ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਭੋਗੇਨ ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਨੈਵਾਸ੍ਤਿ ਵਿषਯਾਣਾਂ ਵਿਚਾਰਤਃ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਰਾਗਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਮਨਸਾ ਕਰ੍ਮਣਾ ਗਿਰਾ
ਭੋਗਾਂ ਦੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜੇ ਸੋਚੀਏ ਤਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਮਨ, ਕਰਮ ਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਵੈਰਾਗ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨ ਜਾਤੁ ਕਾਮਃ ਕਾਮਾਨਾਮ੍ ਉਪਭੋਗੇਨ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ਹਵਿषਾ ਕृष੍ਣਵਰ੍ਤ੍ਮੇਵ ਭੂਯ ਏਵਾਭਿਵਰ੍ਧਤੇ
ਇੱਛਾ ਭੋਗਾਂ ਦੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਟਦੀ; ਜਿਵੇਂ ਘੀ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਅੱਗ ਹੋਰ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਇੱਛਾ ਵੀ ਹੋਰ ਵਧਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਯਾਗਃ ਸਦਾ ਕਾਰ੍ਯਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਮृਤਤ੍ਵਾਯ ਯੋਗਿਨਾ ਅਵਿਰਕ੍ਤੋ ਯਤੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯੋ ਨਾਨਾਯੋਨਿषੁ ਵਰ੍ਤਤੇ
ਇਸ ਲਈ, ਜੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਅਮਰਤਾ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੈਰਾਗ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਮਰਣ ਵਾਲਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਯਾਗੇਨੈਵਾਮृਤਤ੍ਵਂ ਹਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤਿਵਿਦਾਂ ਵਰਾਃ ਕਰ੍ਮਣਾ ਪ੍ਰਜਯਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯੇਣ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਵੈਦ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਮਰਤਾ ਕੇਵਲ ਤਿਆਗ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਕਰਮ, ਸੰਤਾਨ ਜਾਂ ਧਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਰਾਗਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਮਨੋਵਾਕ੍ਕਾਯਕਰ੍ਮਣਾ ऋਤੌ ऋਤੌ ਨਿਵृਤ੍ਤਿਸ੍ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਮਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਇਸ ਲਈ ਮਨ, ਬੋਲ ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਵੈਰਾਗ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸੰਯਮ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯਮਾਃ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਨਿਯਮਾਂਸ਼੍ ਚ ਵਦਾਮਿ ਵਃ ਸ਼ੌਚਮਿਜ੍ਯਾ ਤਪੋ ਦਾਨਂ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯੋਪਸ੍ਥਨਿਗ੍ਰਹਃ
ਯਮਾਂ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਿਯਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਪਵਿਤਰਤਾ, ਯਜ, ਤਪ, ਦਾਨ, ਪਾਠ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ।
ਵ੍ਰਤੋਪਵਾਸਮੌਨਂ ਚ ਸ੍ਨਾਨਂ ਚ ਨਿਯਮਾ ਦਸ਼ ਨਿਯਮਃ ਸ੍ਯਾਦਨੀਹਾ ਚ ਸ਼ੌਚਂ ਤੁष੍ਟਿਸ੍ਤਪਸ੍ ਤਥਾ
ਵ੍ਰਤ, ਉਪਵਾਸ, ਮੌਨ ਤੇ ਸਨਾਨ — ਇਹ ਦਸ ਨਿਯਮ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਭ-ਰਹਿਤਤਾ, ਪਵਿਤਰਤਾ, ਸੰਤੋਖ ਤੇ ਤਪ ਵੀ ਹਨ।
ਜਪਃ ਸ਼ਿਵਪ੍ਰਣੀਧਾਨਂ ਪਦ੍ਮਕਾਦ੍ਯਂ ਤਥਾਸਨਮ੍ ਬਾਹ੍ਯਮਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸ਼ੌਚਮਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਵਰਮ੍
ਜਪ, ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤੀ, ਪਦਮ ਆਦਿ ਆਸਨ; ਬਾਹਰੀ ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਵਿਤਰਤਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਵਿਤਰਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।