ਸਮੁਤ੍ਥਾਪ੍ਯ ਸ੍ਨੁषਾਂ ਬਾਲਾਮ੍ ਊਚਤੁਰ੍ਭਯਵਿਹ੍ਵਲੌ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰੀ-ਵਧੂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਵਿਚਾਰਮੁਗ੍ਧੇ ਤਵ ਗਰ੍ਭਮਣ੍ਡਲਂ ਕਰਾਂਬੁਜਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਨਿਹਤ੍ਯ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ ਕੁਲਂ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਸਮਸ੍ਤਮਪ੍ਯਹੋ ਨਿਹਨ੍ਤੁਮਾਰ੍ਯੇ ਕਥਮੁਦ੍ਯਤਾ ਵਦ
ਹੇ ਭੁੱਲੀ ਹੋਈਏ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪੇਟ ਕਿਉਂ ਮਾਰਿਆ? ਤੂੰ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਡੇ ਤੇ ਵਿਰਲੇ ਖਾਨਦਾਨ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ? ਦੱਸ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਰੀ।
ਤਵਾਤ੍ਮਜਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸੁਤਂ ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਾਸ੍ਵਾਦ੍ਯ ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਮृਤਮ੍ ਆਰ੍ਯਸੂਨੋਃ ਤ੍ਰਾਤੁਂ ਯਤੋ ਦੇਹਮਿਮਂ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤਃ ਪਾਹਿ ਤਤਃ ਸ਼ਰੀਰਮ੍
ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਚੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਇਹ ਸਰੀਰ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਪੱਕਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸੰਭਾਲ।
ਏਵਂ ਸ੍ਨੁषਾਮੁਪਾਲਭ੍ਯ ਮੁਨਿਂ ਚਾਰੁਨ੍ਧਤੀ ਸ੍ਥਿਤਾ ਅਰੁਨ੍ਧਤੀ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਹ ਚਾਰ੍ਤੇਤਿ ਵਿਹ੍ਵਲਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਪੁੱਤਰੀ-ਵਧੂ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਕੇ, ਅਰੁੰਧਤੀ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ। ਦੁੱਖੀ ਤੇ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ ਅਰੁੰਧਤੀ ਨੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਤ੍ਵਯ੍ਯੇਵ ਜੀਵਿਤਂ ਚਾਸ੍ਯ ਮੁਨੇਰ੍ ਯਤ੍ ਸੁਵ੍ਰਤੇ ਮਮ ਜੀਵਿਤਂ ਰਕ੍ਸ਼ ਦੇਹਸ੍ਯ ਧਾਤ੍ਰੀ ਚ ਕੁਰੁ ਯਦ੍ਧਿਤਮ੍
ਹੇ ਨੇਕ ਨਾਰੀ, ਇਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਿਰਫ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲਕ ਬਣ ਕੇ ਜੋ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਰ।
ਮਯਾ ਯਦਿ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਸ੍ ਤ੍ਰਾਤੁਂ ਵੈ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਂ ਸ੍ਵਕਮ੍ ਮਮਾਸ਼ੁਭਂ ਸ਼ੁਭਂ ਦੇਹਂ ਕਥਂਚਿਤ੍ ਪਾਲਯਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਜੇ ਮੈਂ ਇਹ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਵਾਂਗੀ।
ਪ੍ਰਿਯਦੁਃਖਮਹਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਹ੍ਯ੍ ਅਸਤੀ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ਮੁਨੇ ਦੁਃਖਾਦਹਂ ਦਗ੍ਧਾ ਯਤਃ ਪੁਤ੍ਰੀ ਮੁਨੇ ਤਵ
ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੈਂ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਪਾਪੀ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਧੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸੜ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਅਹੋ ऽਦ੍ਭੁਤਂ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਂ ਦੁਃਖਪਾਤ੍ਰੀ ਹ੍ਯਹਂ ਵਿਭੋ ਦੁਃਖਤ੍ਰਾਤਾ ਭਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸੂਨੋ ਜਗਦ੍ਗੁਰੋ
ਹਾਏ, ਮੈਂ ਅਜੀਬ ਚੀਜ਼ ਵੇਖੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਦਾ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰ।
ਤਥਾਪਿ ਭਰ੍ਤृਰਹਿਤਾ ਦੀਨਾ ਨਾਰੀ ਭਵੇਦਿਹ ਪਾਹਿ ਮਾਂ ਤਤ ਆਰ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰ ਪਰਿਭੂਤਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਫਿਰ ਵੀ, ਜਿਸ ਔਰਤ ਦਾ ਪਤੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਜਾ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਬੇਇੱਜ਼ਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੀ।
ਪਿਤਾ ਮਾਤਾ ਚ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਪੌਤ੍ਰਾਃ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰ ਏਵ ਚ ਏਤੇ ਨ ਬਾਨ੍ਧਵਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਭਰ੍ਤਾ ਬਨ੍ਧੁਃ ਪਰਾ ਗਤਿਃ
ਪਿਓ, ਮਾਂ, ਪੁੱਤਰ, ਪੋਤੇ, ਤੇ ਸੱਸੁਰ—ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਅਸਲ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨਹੀਂ। ਪਤੀ ਹੀ ਅਸਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਸਰਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਨੋ ਯਦ੍ਧਿ ਕਥਿਤਮ੍ ਅਪ੍ਯਰ੍ਧਮਿਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤੈਃ ਤਦਪ੍ਯਤ੍ਰ ਮृषਾ ਹ੍ਯਾਸੀਦ੍ ਗਤਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰਹਂ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਆਤਮਾ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਵੀ ਅੱਧਾ ਸੱਚ ਸੀ; ਇੱਥੇ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਝੂਠਾ ਪੈ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਕਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਮੈਂ ਰਹਿ ਗਈ।
ਅਹੋ ਮਮਾਤ੍ਰ ਕਾਠਿਨ੍ਯਂ ਮਨਸੋ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵ ਪਤਿਂ ਪ੍ਰਾਣਸਮਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਥਿਤਾ ਯਤ੍ਰ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਯਤਃ
ਹਾਏ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਕਿੰਨਾ ਸਖਤ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਜਿੰਦ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਸੀ, ਛੱਡ ਕੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਵਸਿष੍ਠਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਹ੍ਯ੍ ਅਮृਤਾ ਤੁ ਯਥਾ ਲਤਾ ਨਿਰ੍ਮੂਲਾਪ੍ਯਮृਤਾ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਦੀਨਾ ਸ੍ਥਿਤਾਪ੍ਯਹਮ੍
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਬੇਲ ਦਰੱਖਤ ਉੱਤੇ, ਮੈਂ ਅਮਰ ਹਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਮੇਰੀ ਜੜ੍ਹ ਕੱਟੀ ਗਈ। ਪਰ ਪਤੀ ਵਲੋਂ ਛੱਡੀ ਹੋਈ, ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹਾਂ।
ਸ੍ਨੁषਾਵਾਕ੍ਯਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯੈਵ ਵਸਿष੍ਠੋ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਸਹ ਤਦਾ ਚਕ੍ਰੇ ਮਤਿਂ ਧੀਮਾਨ੍ ਯਾਤੁਂ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਮਾਸ਼੍ਰਮੀ
ਪੁੱਤਰੀ-ਵਧੂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਚਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਤ੍ਸਭਾਰ੍ਯੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਵਸਿष੍ਠਃ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ਅਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਪੁਣ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਸਂਵਿਵੇਸ਼ ਸ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍
ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਰਹੀ, ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਸਾ ਗਰ੍ਭਂ ਪਾਲਯਾਮਾਸ ਕਥਂਚਿਨ੍ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਾਃ ਕੁਲਸਂਧਾਰਣਾਰ੍ਥਾਯ ਸ਼ਕ੍ਤਿਪਤ੍ਨੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ
ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਗਰਭ ਸੰਭਾਲਦੀ ਰਹੀ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ਿਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਖਾਨਦਾਨ ਦੀ ਲਕੀਰ ਨਾ ਟੁੱਟੇ।
ਤਤਃ ਸਾਸੂਤ ਤਨਯਂ ਦਸ਼ਮੇ ਮਾਸਿ ਸੁਪ੍ਰਭਮ੍ ਸ਼ਕ੍ਤਿਪਤ੍ਨੀ ਯਥਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਨ੍ਤਮਰੁਨ੍ਧਤੀ
ਫਿਰ ਦਸਵੇਂ ਮਹੀਨੇ, ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਇਕ ਚਮਕਦਾਰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਅਰੁੰਧਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਅਸੂਤ ਸਾ ਦਿਤਿਰ੍ਵਿष੍ਣੁਂ ਯਥਾ ਸ੍ਵਾਹਾ ਗੁਹਂ ਸੁਤਮ੍ ਅਗ੍ਨਿਂ ਯਥਾਰਣਿਃ ਪਤ੍ਨੀ ਸ਼ਕ੍ਤੇਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਪਰਾਸ਼ਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਦਿਤੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ, ਸਵਾਹਾ ਨੇ ਗੁਹਾ ਨੂੰ, ਅੱਗ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਅੱਗ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਯਦਾ ਤਦਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸੂਨੁਰ੍ ਅਵਤੀਰ੍ਣੋ ਮਹੀਤਲੇ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਦੁਃਖਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਸਮਤਾਂ ਯਯੌ
ਜਦੋਂ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਭ੍ਰਾਤृਭਿਃ ਸਹ ਪੁਣ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਆਦਿਤ੍ਯੈਰ੍ ਇਵ ਭਾਸ੍ਕਰਃ ਰਰਾਜ ਪਿਤृਲੋਕਸ੍ਥੋ ਵਾਸਿष੍ਠੋ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਾਃ
ਵਾਸਿਸ਼ਠ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਪਿਤਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਚਮਕਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਆਦਿਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਜਗੁਸ੍ਤਦਾ ਚ ਪਿਤਰੋ ਨਨृਤੁਸ਼੍ ਚ ਪਿਤਾਮਹਾਃ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਾਸ਼੍ ਚ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਹ੍ਯ੍ ਅਵਤੀਰ੍ਣੇ ਪਰਾਸ਼ਰੇ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਗੀਤ ਗਾਏ, ਦਾਦਿਆਂ ਤੇ ਪਰਦਾਦਿਆਂ ਨੇ ਨੱਚਿਆ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੇ ਜਨਮ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ।
ਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨੋ ਭੂਮੌ ਨਨृਤੁਰ੍ ਦਿਵਿ ਦੇਵਤਾਃ ਪੁष੍ਕਰਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ ਚ ਸਸृਜੁਃ ਪੁष੍ਪਵਰ੍षਂ ਚ ਖੇਚਰਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨੱਚੇ, ਦੇਵਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨੱਚੇ, ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਆਦਿਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ।
ਪੁਰੇषੁ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਂ ਚ ਪ੍ਰਣਾਦਂ ਵਿषਮਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਆਸ਼੍ਰਮਸ੍ਥਾਸ਼੍ ਚ ਮੁਨਯਃ ਸਮੂਹੁਰ੍ਹਰ੍षਸਂਤਤਿਮ੍
ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਜਾਤਾਂ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ।
ਅਵਤੀਰ੍ਣੋ ਯਥਾ ਹ੍ਯਣ੍ਡਾਦ੍ ਭਾਨੁਃ ਸੋ ऽਪਿ ਪਰਾਸ਼ਰਃ ਅਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰੋ ਮੇਘਜਾਲਾਦ੍ਦਿਵਾਕਰਃ
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਅੰਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਾਸ਼ਰ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਵਾਲਾ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੂਰਜ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਖਂ ਚ ਦੁਃਖਮਭਵਦ੍ ਅਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਾਸ੍ਤਥਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪਤਿਂ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਅਰੁਨ੍ਧਤ੍ਯਾ ਮੁਨੇਸ੍ਤਥਾ
ਹੇ ਦੁਜਾਤੀਓ, ਉਸ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਯਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਅਰੁੰਧਤੀ ਵਾਂਗ, ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲੇ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਤਨਯਂ ਬਾਲਾ ਪਰਾਸ਼ਰਮਤਿਦ੍ਯੁਤਿਮ੍ ਲਲਾਪ ਵਿਹ੍ਵਲਾ ਬਾਲਾ ਸਨ੍ਨਕਣ੍ਠੀ ਪਪਾਤ ਚ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪੁੱਤਰ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਭਾਵੁਕ ਹੋ ਗਈ, ਉਸ ਦਾ ਗਲਾ ਰੁੰਝ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਰੋ ਪਈ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ।
ਸਾ ਪਰਾਸ਼ਰਮਹੋ ਮਹਾਮਤਿਂ ਦੇਵਦਾਨਵਗਣੈਸ਼੍ ਚ ਪੂਜਿਤਮ੍ ਜਾਤਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਨਘਂ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤਾ ਬੁਧ੍ਯ ਸਾਸ਼੍ਰੁਨਯਨਾ ਲਲਾਪ ਚ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੱਸਦੀ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਜੂ ਲੈ ਕੇ, ਨਵਜਨਮੇ, ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਦੇਵਤੇਆਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਹਾ ਵਸਿष੍ਠਸੁਤ ਕੁਤ੍ਰਚਿਦ੍ਗਤਃ ਪਸ਼੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਮਨਘਂ ਤਵਾਤ੍ਮਜਮ੍ ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਦੀਨਵਦਨਾਂ ਵਨਾਨ੍ਤਰੇ ਪੁਤ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਪਰਾਮਿਮਾਂ ਪ੍ਰਭੋ
"ਹੇ ਵਾਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੈਂ, ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਜੋ ਤੇਰਾ ਹੀ ਅੰਸ਼ ਹੈ! ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਹਾਂ, ਛੱਡ ਗਿਆ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ!"
ਸ਼ਕ੍ਤੇ ਸ੍ਵਂ ਚ ਸੁਤਂ ਪਸ਼੍ਯ ਭ੍ਰਾਤृਭਿਃ ਸਹ षਣ੍ਮੁਖਮ੍ ਯਥਾ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰੋ ऽਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਸਗਣੋ ਹृषਿਤਾਨਨਃ
"ਹੇ ਸ਼ਕਤੀ, ਆਪਣੇ ਛੇ ਮੁਖਾਂ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਵੇਖ, ਜਿਵੇਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਆਂ ਸਮੇਤ ਖੁਸ਼ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਸੀ।"
ਅਥ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਦਾਲਾਪਂ ਵਸਿष੍ਠੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨੁषਾਮੁਵਾਚੇਦਂ ਮਾ ਰੋਦੀਰ੍ ਇਤਿ ਦੁਃਖਿਤਃ
ਫਿਰ ਵਾਸਿਸ਼ਠ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਰੋ ਨਾ।"