ਦ੍ਵੈਪਾਯਨੋ ਹ੍ਯਰਣ੍ਯਾਂ ਵੈ ਸ਼ੁਕਮ੍ ਉਤ੍ਪਾਦਯਤ੍ਸੁਤਮ੍ ਉਪਮਨ੍ਯੁਂ ਚ ਪੀਵਰ੍ਯਾਂ ਵਿਦ੍ਧੀਮੇ ਸ਼ੁਕਸੂਨਵਃ
ਦਵੈਪਾਯਨ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਕ ਨੂੰ ਜਨਮਿਆ। ਪੀਵਰੀ ਤੋਂ ਉਪਮਨਯੂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਇਹ ਸ਼ੁਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।
ਭੂਰਿਸ਼੍ਰਵਾਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ਸ਼ਂਭੁਃ ਕृष੍ਣੋ ਗੌਰਸ੍ਤੁ ਪਞ੍ਚਮਃ ਕਨ੍ਯਾ ਕੀਰ੍ਤਿਮਤੀ ਚੈਵ ਯੋਗਮਾਤਾ ਧृਤਵ੍ਰਤਾ
ਭੂਰੀਸ਼ਰਵਾ, ਮਾਲਕ ਸ਼ੰਭੂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਗੌਰ ਪੰਜਵੇਂ ਹਨ; ਧੀ ਕਿਰਤਿਮਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿਚ ਡਿੱਠੀ ਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ।
ਜਨਨੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀ ਸਾ ਤ੍ਵਨੁਹਸ੍ਯ ਚ ਸ਼੍ਵੇਤਃ ਕृष੍ਣਸ਼੍ ਚ ਗੌਰਸ਼੍ ਚ ਸ਼੍ਯਾਮੋ ਧੂਮ੍ਰਸ੍ਤਥਾਰੁਣਃ
ਉਹ, ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਅਨੁਹਾ ਦੀ ਵੀ ਪਤਨੀ, ਨੇ ਸ਼੍ਵੇਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਗੌਰ, ਸ਼੍ਯਾਮ, ਧੂਮਰ ਤੇ ਅਰੁਣਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਨੀਲੋ ਬਾਦਰਿਕਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵੇ ਚੈਤੇ ਪਰਾਸ਼ਰਾਃ ਪਰਾਸ਼ਰਾਣਾਮष੍ਟੌ ਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਨੀਲ ਤੇ ਬਾਦਰੀਕ ਵੀ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਹਨ। ਇਹ ਅੱਠ ਪਰਾਸ਼ਰਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵੰਸ਼ ਹਨ।
ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਨਿਬੋਧਧ੍ਵਮ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਮਿਤਿਸਂਭਵਮ੍ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਕਪਿਞ੍ਜਲ੍ਯੋ ਘृਤਾਚ੍ਯਾਮੁਦਪਦ੍ਯਤ
ਹੁਣ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਮਿਤੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ: ਵਸੀਸ਼ਠ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਪਿੰਜਲ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ।
ਤ੍ਰਿਮੂਰ੍ਤਿਰ੍ਯਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤ ਇਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਮਿਤਿਰੁਚ੍ਯਤੇ ਪृਥੋਃ ਸੁਤਾਯਾਂ ਸਮ੍ਭੂਤੋ ਭਦ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਭਵਦ੍ਵਸੁਃ
ਜੋ ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੰਦਰਪ੍ਰਮਿਤੀ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਥੂ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ; ਉਸ ਤੋਂ ਭਦ੍ਰਾ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਭਦ੍ਰਾ ਤੋਂ ਵਸੁ।
ਉਪਮਨ੍ਯੁਃ ਸੁਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਬਹਵੋ ਹ੍ਯੌਪਮਨ੍ਯਵਃ ਮਿਤ੍ਰਾਵਰੁਣਯੋਸ਼੍ਚੈਵ ਕੌਣ੍ਡਿਨ੍ਯਾ ਯੇ ਪਰਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ
ਉਪਮਨਯੂ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਤੇ ਉਪਮਨਯੂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ। ਮਿਤ੍ਰ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਕੌਂਡਿਨਯਾ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
ਏਕਾਰ੍षੇਯਾਸ੍ ਤਥਾ ਚਾਨ੍ਯੇ ਵਾਸਿष੍ਠਾ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ ਏਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ਾ ਵਸਿष੍ਠਾਨਾਂ ਸ੍ਮृਤਾ ਦਸ਼ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਇਕਾਰਸ਼ੇਯ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਇਹ ਦਸ ਵਸੀਸ਼ਠਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵੰਸ਼ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਮਾਨਸਾ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ ਭੁਵਿ ਭਰ੍ਤਾਰਸ਼੍ ਚ ਮਹਾਭਾਗਾ ਏषਾਂ ਵਂਸ਼ਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਲੋਕਧਾਰਣੇ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਦੇਵਰ੍षਿਕੁਲਸਂਭਵਾਃ ਤੇषਾਂ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ ਚ ਪੌਤ੍ਰਾਸ਼੍ ਚ ਸ਼ਤਸ਼ੋ ऽਥ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਦੇਵਰਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਜਨਮੇ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਹੈ।
ਯੈਸ੍ਤੁ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਲੋਕਾਃ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯੇਵ ਗਭਸ੍ਤਿਭਿਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਥਂ ਹਿ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਸੋ ऽਨੁਜੈਃ ਸਹ ਵਾਸਿष੍ਠੋ ਵਦਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸੂਤ ਵਕ੍ਤੁਮਿਹਾਰ੍ਹਸਿ
ਸ਼ਕਤੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਿਵੇਂ ਖਾ ਲਿਆ ਗਿਆ? ਵਸੀਸ਼ਠ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕਹੋ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਰੁਧਿਰੋ ਨਾਮ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਸੁਤਂ ਪੁਰਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਸ ਭਕ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਸ਼ਕ੍ਤੇਃ ਸ਼ਾਪਾਤ੍ਸਹਾਨੁਜੈਃ
ਰਾਖਸ਼ਸ ਰੁਧਿਰ ਨਾਮ ਦਾ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਖਾ ਗਿਆ।
ਵਸਿष੍ਠਯਾਜ੍ਯਂ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਸ੍ ਤਦਾਦਿਸ਼੍ਯੈਵ ਭੂਪਤਿਮ੍ ਕਲ੍ਮਾषਪਾਦਂ ਰੁਧਿਰੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੇਣ ਚੋਦਿਤਃ
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਵੱਲੋਂ ਉਕਸਾਏ ਹੋਏ, ਰੁਧਿਰ ਨੇ ਰਾਜਾ ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਯਜਨਾ ਦਾ ਭੋਗ ਲਿਆ।
ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਸ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਤੇਨ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਭ੍ਰਾਤृਭਿਃ ਸਹ ਧਰ੍ਮਵਿਤ੍
ਜਦ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੱਲੋਂ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਖਾ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹਾ ਪੁਤ੍ਰ ਪੁਤ੍ਰ ਪੁਤ੍ਰੇਤਿ ਕ੍ਰਨ੍ਦਮਾਨੋ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ ਅਰੁਨ੍ਧਤ੍ਯਾ ਸਹ ਮੁਨਿਃ ਪਪਾਤ ਭੁਵਿ ਦੁਃਖਿਤਃ
‘ਪੁੱਤਰ, ਪੁੱਤਰ, ਪੁੱਤਰ’ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦਾ, ਮੁਨਿ ਅਰੁੰਧਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਨष੍ਟਂ ਕੁਲਮਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਰ੍ਤੁਂ ਚਕ੍ਰੇ ਮਤਿਂ ਤਦਾ ਸ੍ਮਰਨ੍ਪੁਤ੍ਰਸ਼ਤਂ ਚੈਵ ਸ਼ਕ੍ਤਿਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਾਨ੍
ਜਦ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਮਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ, ਆਪਣੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ।
ਨ ਤਂ ਵਿਨਾਹਂ ਜੀਵਿष੍ਯੇ ਇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਦੁਃਖਿਤਃ
ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਨਿਸਚੈ ਕਰ ਲਿਆ, ‘ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਜੀਵਾਂਗਾ।’
ਆਰੁਹ੍ਯ ਮੂਰ੍ਧਾਨਮ੍ ਅਜਾਤ੍ਮਜੋ ऽਸੌ ਤਯਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ ਆਤ੍ਮਵਿਚ੍ਚ ਧਰਾਧਰਸ੍ਯੈਵ ਤਦਾ ਧਰਾਯਾਂ ਪਪਾਤ ਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਸਹ ਸਾਸ਼੍ਰੁਦृष੍ਟਿਃ
ਉਹ, ਜੋ ਅਜਾਤਮਜਾ ਸੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਚੋਟੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਆਸੂ ਲੈ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਧਰਾਧਰਾਤ੍ਤਂ ਪਤਿਤਂ ਧਰਾ ਤਦਾ ਦਧਾਰ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਕਣ੍ਠੀ ਕਰਾਂਬੁਜਾਭ੍ਯਾਂ ਕਰਿਖੇਲਗਾਮਿਨੀ ਰੁਦਨ੍ਤਮਾਦਾਯ ਰੁਰੋਦ ਸਾ ਚ
ਜਦ ਉਹ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ; ਉੱਥੇ ਵੀ, ਵਿਲੱਖਣ ਗਲ ਵਾਲੀ, ਹਾਥਾਂ ਨਾਲ, ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ, ਰੋਦੇ ਮੁਨਿ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ, ਆਪ ਵੀ ਰੋਈ।
ਤਦਾ ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਨੁषਾ ਪ੍ਰਾਹ ਪਤ੍ਨੀ ਸ਼ਕ੍ਤੇਰ੍ਮਹਾਮੁਨਿਮ੍ ਵਸਿष੍ਠਂ ਵਦਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਰੁਦਨ੍ਤੀ ਭਯਵਿਹ੍ਵਲਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਪੁੱਤ੍ਰਵਧੂ ਸੀ, ਡਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਰੋਦੀ ਹੋਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ।
ਭਗਵਨ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤਵ ਦੇਹਮ੍ ਇਦਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ਪਾਲਯਸ੍ਵ ਵਿਭੋ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਤਵ ਪੌਤ੍ਰਂ ਮਮਾਤ੍ਮਜਮ੍
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਪਣਾ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੀਰ ਬਚਾ ਲਵੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੌਤ੍ਰ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕੋ।
ਨ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਂ ਤਵ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਦੇਹਮੇਤਤ੍ਸੁਸ਼ੋਭਨਮ੍ ਗਰ੍ਭਸ੍ਥੋ ਮਮ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਸਾਧਕਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਜੋ ਯਤਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਇਹ ਸੋਹਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡਣਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਬੱਚਾ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਜੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾਥ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾ ਕਰਾਭ੍ਯਾਂ ਕਮਲੇਕ੍ਸ਼ਣਾ ਉਤ੍ਥਾਪ੍ਯ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਂ ਨਤ੍ਵਾ ਨੇਤ੍ਰੇ ਸਂਮृਜ੍ਯ ਵਾਰਿਣਾ
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ, ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੱਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪੋਂਛੀਆਂ।
ਦੁਃਖਿਤਾਪਿ ਪਰਿਤ੍ਰਾਤੁਂ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਂ ਦੁਃਖਿਤਂ ਤਦਾ ਅਰੁਨ੍ਧਤੀਂ ਚ ਕਲ੍ਯਾਣੀਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਾਮਾਸ ਦੁਃਖਿਤਾਮ੍
ਦੁੱਖੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁਖੀ ਸੱਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਨੇਕ ਅਰੁੰਧਤੀ, ਜੋ ਖੁਦ ਵੀ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਵੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
ਸ੍ਨੁषਾਵਾਕ੍ਯਂ ਤਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਸਿष੍ਠ ਉਤ੍ਥਾਯ ਭੂਤਲਾਤ੍ ਸਂਜ੍ਞਾਮਵਾਪ੍ਯ ਚਾਲਿਙ੍ਗ੍ਯ ਸਾ ਪਪਾਤ ਸੁਦੁਃਖਿਤਾ
ਪੁੱਤ੍ਰਵਧੂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਉੱਠਿਆ, ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਉਹ ਔਰਤ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਢਹਿ ਪਈ।
ਅਰੁਨ੍ਧਤੀ ਕਰਾਭ੍ਯਾਂ ਤਾਂ ਸਂਸ੍ਪृਸ਼੍ਯਾਸ੍ਰਾਕੁਲੇਕ੍ਸ਼ਣਾਮ੍ ਰੁਰੋਦ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੋ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਸੁਤਵਤ੍ਸਲਃ
ਅਰੁੰਧਤੀ ਨੇ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਪੁੱਤ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਰੋ ਪਿਆ।
ਅਥ ਨਾਭ੍ਯਂਬੁਜੇ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ ਯਥਾ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਃ ਆਸੀਨੋ ਗਰ੍ਭਸ਼ਯ੍ਯਾਯਾਂ ਕੁਮਾਰ ऋਚਮਾਹ ਸਃ
ਫਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਾਭੀ ਵਿਚਲੇ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਚਤੁਰਮੁਖ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਬੱਚਾ ਇੱਕ ਰਿਗ ਵੇਦ ਦੀ ਰਚਨਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ ਵਸਿष੍ਠ ऋਚਮਾਦਰਾਤ੍ ਕੇਨੋਕ੍ਤਮਿਤਿ ਸਂਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਤਦਾਤਿष੍ਠਤ੍ਸਮਾਹਿਤਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੌਣ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ਵ੍ਯੋਮਾਙ੍ਗਣਸ੍ਥੋ ऽਥ ਹਰਿਃ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਨਿਭੇਕ੍ਸ਼ਣਃ ਵਸਿष੍ਠਮਾਹ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਘृਣਯਾ ਸ ਘृਣਾਨਿਧਿਃ
ਫਿਰ ਹਰੀ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਤੇ ਦਇਆ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਮਿਹਰ ਨਾਲ ਆਖਿਆ।