ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਰੇਯਾ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਾ ऋषਯੋ ਵੇਦਪਾਰਗਾਃ ਤੇषਾਂ ਦ੍ਵੌ ਖ੍ਯਾਤਯਸ਼ਸੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਿष੍ਠੌ ਚ ਮਹੌਜਸੌ
ਸਵਸਤਿਆਤ੍ਰੇਯ ਨਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੇ ਭਗਤ ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਦਤ੍ਤੋ ਹ੍ਯਤ੍ਰਿਵਰੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਦੁਰ੍ਵਾਸਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਨੁਜਃ ਯਵੀਯਸੀ ਸ੍ਵਸਾ ਤੇषਾਮ੍ ਅਮਲਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨੀ
ਦੱਤਾ, ਆਤ੍ਰੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ; ਦੁर्वਾਸਾ ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਅਮਲਾ ਸੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੀ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਗੋਤ੍ਰਦ੍ਵਯੇ ਜਾਤਾਸ਼੍ ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਪ੍ਰਥਿਤਾ ਭੁਵਿ ਸ਼੍ਯਾਵਸ਼੍ ਚ ਪ੍ਰਤ੍ਵਸਸ਼੍ਚੈਵ ਵਵਲ੍ਗੁਸ਼੍ਚਾਥ ਗਹ੍ਵਰਃ
ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਗੋਤਾਂ ਵਿਚ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ: ਸ਼ਿਆਵਾ, ਪ੍ਰਤਵਸਾ, ਵਵਲਗੁ ਤੇ ਗਹਵਰਾ।
ਆਤ੍ਰੇਯਾਣਾਂ ਚ ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਪਕ੍ਸ਼ਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ਕਾਸ਼੍ਯਪੋ ਨਾਰਦਸ਼੍ਚੈਵ ਪਰ੍ਵਤਾਨੁਦ੍ਧਤਸ੍ ਤਥਾ
ਆਤ੍ਰੇਯਾਂ ਵਿਚ ਚਾਰ ਸ਼ਾਖਾਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ: ਕਾਸ਼ਿਆਪ, ਨਾਰਦ, ਪਰਵਤ ਤੇ ਉਦ੍ਧਤ।
ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਮਾਨਸਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਅਰੁਨ੍ਧਤ੍ਯਾ ਨਿਬੋਧਤ ਨਾਰਦਸ੍ਤੁ ਵਸਿष੍ਠਾਯਾ-ਰੁਨ੍ਧਤੀਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਾਦਯਤ੍
ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਰੁੰਧਤੀ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਸੁਣੋ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਅਰੁੰਧਤੀ ਨੂੰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਰੇਤਾ ਮਹਾਤੇਜਾ ਦਕ੍ਸ਼ਸ਼ਾਪਾਤ੍ਤੁ ਨਾਰਦਃ ਪੁਰਾ ਦੇਵਾਸੁਰੇ ਯੁਦ੍ਧੇ ਘੋਰੇ ਵੈ ਤਾਰਕਾਮਯੇ
ਨਾਰਦ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਤੇ ਉੱਚੀ ਤਪਸਿਆ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਦੇਵ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਤਾਰਕਾਮਯਾ ਲੜਾਈ ਵਿਚ,
ਅਨਾਵृष੍ਟ੍ਯਾ ਹਤੇ ਲੋਕੇ ਹ੍ਯ੍ ਉਗ੍ਰੇ ਲੋਕੇਸ਼੍ਵਰੈਃ ਸਹ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਤਪਸਾ ਧੀਮਾਨ੍ ਧਾਰਯਾਮਾਸ ਵੈ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ 'ਚ ਭਿਆਨਕ ਸੁੱਕਾ ਪਿਆ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਤ ਰੱਖਿਆ।
ਅਨ੍ਨੋਦਕਂ ਮੂਲਫਲਮ੍ ਓषਧੀਸ਼੍ ਚ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਯਨ੍ ਤਾਨੇਤਾਞ੍ਜੀਵਯਾਮਾਸ ਕਾਰੁਣ੍ਯਾਦੌषਧੇਨ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਅੰਨ, ਪਾਣੀ, ਜੜਾਂ, ਫਲ ਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਵਾਈਆਂ, ਤੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਤੇ ਔਸ਼ਧੀ ਦੇਣ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਿੱਤਾ।
ਅਰੁਨ੍ਧਤ੍ਯਾਂ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਤੁ ਸੁਤਾਨ੍ ਉਤ੍ਪਾਦਯਚ੍ਛਤਮ੍ ਜ੍ਯਾਯਸੋ ऽਜਨਯਚ੍ਛਕ੍ਤੇਰ੍ ਅਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀ ਪਰਾਸ਼ਰਮ੍
ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਅਰੁੰਧਤੀ ਵਿਚ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਯੰਤੀ ਵਿਚ ਪਰਾਸ਼ਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤੇ ਸ਼ਕ੍ਤੌ ਰੁਧਿਰੇਣ ਤੁ ਵੈ ਤਦਾ ਕਾਲੀ ਪਰਾਸ਼ਰਾਜ੍ਜਜ੍ਞੇ ਕृष੍ਣਦ੍ਵੈਪਾਯਨਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍
ਜਦੋਂ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੇ ਖੂਨ ਤੋਂ ਕਾਲੀ ਨੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੂੰ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦਵੈਪਾਯਨ ਮਾਲਕ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਦ੍ਵੈਪਾਯਨੋ ਹ੍ਯਰਣ੍ਯਾਂ ਵੈ ਸ਼ੁਕਮ੍ ਉਤ੍ਪਾਦਯਤ੍ਸੁਤਮ੍ ਉਪਮਨ੍ਯੁਂ ਚ ਪੀਵਰ੍ਯਾਂ ਵਿਦ੍ਧੀਮੇ ਸ਼ੁਕਸੂਨਵਃ
ਦਵੈਪਾਯਨ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਕ ਨੂੰ ਜਨਮਿਆ। ਪੀਵਰੀ ਤੋਂ ਉਪਮਨਯੂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਇਹ ਸ਼ੁਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।
ਭੂਰਿਸ਼੍ਰਵਾਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ਸ਼ਂਭੁਃ ਕृष੍ਣੋ ਗੌਰਸ੍ਤੁ ਪਞ੍ਚਮਃ ਕਨ੍ਯਾ ਕੀਰ੍ਤਿਮਤੀ ਚੈਵ ਯੋਗਮਾਤਾ ਧृਤਵ੍ਰਤਾ
ਭੂਰੀਸ਼ਰਵਾ, ਮਾਲਕ ਸ਼ੰਭੂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਗੌਰ ਪੰਜਵੇਂ ਹਨ; ਧੀ ਕਿਰਤਿਮਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿਚ ਡਿੱਠੀ ਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ।
ਜਨਨੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀ ਸਾ ਤ੍ਵਨੁਹਸ੍ਯ ਚ ਸ਼੍ਵੇਤਃ ਕृष੍ਣਸ਼੍ ਚ ਗੌਰਸ਼੍ ਚ ਸ਼੍ਯਾਮੋ ਧੂਮ੍ਰਸ੍ਤਥਾਰੁਣਃ
ਉਹ, ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਅਨੁਹਾ ਦੀ ਵੀ ਪਤਨੀ, ਨੇ ਸ਼੍ਵੇਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਗੌਰ, ਸ਼੍ਯਾਮ, ਧੂਮਰ ਤੇ ਅਰੁਣਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਨੀਲੋ ਬਾਦਰਿਕਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵੇ ਚੈਤੇ ਪਰਾਸ਼ਰਾਃ ਪਰਾਸ਼ਰਾਣਾਮष੍ਟੌ ਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਨੀਲ ਤੇ ਬਾਦਰੀਕ ਵੀ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਹਨ। ਇਹ ਅੱਠ ਪਰਾਸ਼ਰਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵੰਸ਼ ਹਨ।
ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਨਿਬੋਧਧ੍ਵਮ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਮਿਤਿਸਂਭਵਮ੍ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਕਪਿਞ੍ਜਲ੍ਯੋ ਘृਤਾਚ੍ਯਾਮੁਦਪਦ੍ਯਤ
ਹੁਣ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਮਿਤੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ: ਵਸੀਸ਼ਠ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਪਿੰਜਲ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ।
ਤ੍ਰਿਮੂਰ੍ਤਿਰ੍ਯਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤ ਇਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਮਿਤਿਰੁਚ੍ਯਤੇ ਪृਥੋਃ ਸੁਤਾਯਾਂ ਸਮ੍ਭੂਤੋ ਭਦ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਭਵਦ੍ਵਸੁਃ
ਜੋ ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੰਦਰਪ੍ਰਮਿਤੀ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਥੂ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ; ਉਸ ਤੋਂ ਭਦ੍ਰਾ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਭਦ੍ਰਾ ਤੋਂ ਵਸੁ।
ਉਪਮਨ੍ਯੁਃ ਸੁਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਬਹਵੋ ਹ੍ਯੌਪਮਨ੍ਯਵਃ ਮਿਤ੍ਰਾਵਰੁਣਯੋਸ਼੍ਚੈਵ ਕੌਣ੍ਡਿਨ੍ਯਾ ਯੇ ਪਰਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ
ਉਪਮਨਯੂ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਤੇ ਉਪਮਨਯੂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ। ਮਿਤ੍ਰ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਕੌਂਡਿਨਯਾ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
ਏਕਾਰ੍षੇਯਾਸ੍ ਤਥਾ ਚਾਨ੍ਯੇ ਵਾਸਿष੍ਠਾ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ ਏਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ਾ ਵਸਿष੍ਠਾਨਾਂ ਸ੍ਮृਤਾ ਦਸ਼ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਇਕਾਰਸ਼ੇਯ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਇਹ ਦਸ ਵਸੀਸ਼ਠਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵੰਸ਼ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਮਾਨਸਾ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ ਭੁਵਿ ਭਰ੍ਤਾਰਸ਼੍ ਚ ਮਹਾਭਾਗਾ ਏषਾਂ ਵਂਸ਼ਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਲੋਕਧਾਰਣੇ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਦੇਵਰ੍षਿਕੁਲਸਂਭਵਾਃ ਤੇषਾਂ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ ਚ ਪੌਤ੍ਰਾਸ਼੍ ਚ ਸ਼ਤਸ਼ੋ ऽਥ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਦੇਵਰਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਜਨਮੇ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਹੈ।
ਯੈਸ੍ਤੁ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਲੋਕਾਃ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯੇਵ ਗਭਸ੍ਤਿਭਿਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਥਂ ਹਿ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਸੋ ऽਨੁਜੈਃ ਸਹ ਵਾਸਿष੍ਠੋ ਵਦਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸੂਤ ਵਕ੍ਤੁਮਿਹਾਰ੍ਹਸਿ
ਸ਼ਕਤੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਿਵੇਂ ਖਾ ਲਿਆ ਗਿਆ? ਵਸੀਸ਼ਠ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕਹੋ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਰੁਧਿਰੋ ਨਾਮ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਸੁਤਂ ਪੁਰਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਸ ਭਕ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਸ਼ਕ੍ਤੇਃ ਸ਼ਾਪਾਤ੍ਸਹਾਨੁਜੈਃ
ਰਾਖਸ਼ਸ ਰੁਧਿਰ ਨਾਮ ਦਾ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਖਾ ਗਿਆ।
ਵਸਿष੍ਠਯਾਜ੍ਯਂ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਸ੍ ਤਦਾਦਿਸ਼੍ਯੈਵ ਭੂਪਤਿਮ੍ ਕਲ੍ਮਾषਪਾਦਂ ਰੁਧਿਰੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੇਣ ਚੋਦਿਤਃ
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਵੱਲੋਂ ਉਕਸਾਏ ਹੋਏ, ਰੁਧਿਰ ਨੇ ਰਾਜਾ ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਯਜਨਾ ਦਾ ਭੋਗ ਲਿਆ।
ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਸ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਤੇਨ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਭ੍ਰਾਤृਭਿਃ ਸਹ ਧਰ੍ਮਵਿਤ੍
ਜਦ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੱਲੋਂ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਖਾ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹਾ ਪੁਤ੍ਰ ਪੁਤ੍ਰ ਪੁਤ੍ਰੇਤਿ ਕ੍ਰਨ੍ਦਮਾਨੋ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ ਅਰੁਨ੍ਧਤ੍ਯਾ ਸਹ ਮੁਨਿਃ ਪਪਾਤ ਭੁਵਿ ਦੁਃਖਿਤਃ
‘ਪੁੱਤਰ, ਪੁੱਤਰ, ਪੁੱਤਰ’ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦਾ, ਮੁਨਿ ਅਰੁੰਧਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਨष੍ਟਂ ਕੁਲਮਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਰ੍ਤੁਂ ਚਕ੍ਰੇ ਮਤਿਂ ਤਦਾ ਸ੍ਮਰਨ੍ਪੁਤ੍ਰਸ਼ਤਂ ਚੈਵ ਸ਼ਕ੍ਤਿਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਾਨ੍
ਜਦ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਮਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ, ਆਪਣੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ।
ਨ ਤਂ ਵਿਨਾਹਂ ਜੀਵਿष੍ਯੇ ਇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਦੁਃਖਿਤਃ
ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਨਿਸਚੈ ਕਰ ਲਿਆ, ‘ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਜੀਵਾਂਗਾ।’
ਆਰੁਹ੍ਯ ਮੂਰ੍ਧਾਨਮ੍ ਅਜਾਤ੍ਮਜੋ ऽਸੌ ਤਯਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ ਆਤ੍ਮਵਿਚ੍ਚ ਧਰਾਧਰਸ੍ਯੈਵ ਤਦਾ ਧਰਾਯਾਂ ਪਪਾਤ ਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਸਹ ਸਾਸ਼੍ਰੁਦृष੍ਟਿਃ
ਉਹ, ਜੋ ਅਜਾਤਮਜਾ ਸੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਚੋਟੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਆਸੂ ਲੈ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਧਰਾਧਰਾਤ੍ਤਂ ਪਤਿਤਂ ਧਰਾ ਤਦਾ ਦਧਾਰ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਕਣ੍ਠੀ ਕਰਾਂਬੁਜਾਭ੍ਯਾਂ ਕਰਿਖੇਲਗਾਮਿਨੀ ਰੁਦਨ੍ਤਮਾਦਾਯ ਰੁਰੋਦ ਸਾ ਚ
ਜਦ ਉਹ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ; ਉੱਥੇ ਵੀ, ਵਿਲੱਖਣ ਗਲ ਵਾਲੀ, ਹਾਥਾਂ ਨਾਲ, ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ, ਰੋਦੇ ਮੁਨਿ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ, ਆਪ ਵੀ ਰੋਈ।