ਸ਼੍ਵੇਤਃ ਸ਼੍ਵੇਤਸ਼ਿਖਣ੍ਡੀ ਚ ਸ਼੍ਵੇਤਾਸ਼੍ਵਃ ਸ਼੍ਵੇਤਲੋਹਿਤਃ ਦੁਨ੍ਦੁਭਿਃ ਸ਼ਤਰੂਪਸ਼੍ ਚ ऋਚੀਕਃ ਕੇਤੁਮਾਂਸ੍ ਤਥਾ
ਸ਼ਵੇਤ, ਸ਼ਵੇਤਸ਼ਿਖੰਡੀ, ਸ਼ਵੇਤਾਸ਼ਵ, ਸ਼ਵੇਤਲੋਹਿਤ; ਦੁੰਦੁਭੀ, ਸ਼ਤਰੂਪ, ਚੀਕ ਅਤੇ ਕੇਤੁਮਾਂ ਵੀ।
ਵਿਸ਼ੋਕਸ਼੍ਚ ਵਿਕੇਸ਼ਸ਼੍ ਚ ਵਿਪਾਸ਼ਃ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਃ ਸੁਮੁਖੋ ਦੁਰ੍ਮੁਖਸ਼੍ਚੈਵ ਦੁਰ੍ਦਮੋ ਦੁਰਤਿਕ੍ਰਮਃ
ਵਿਸ਼ੋਕ, ਵਿਕੇਸ਼, ਵਿਪਾਸ਼, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਸੁਮੁਖ, ਦੁਰਮੁਖ, ਦੁਰਦਮ ਅਤੇ ਦੁਰਤਿਕ੍ਰਮ।
ਸਨਕਸ਼੍ ਚ ਸਨਨ੍ਦਸ਼੍ ਚ ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਯਸ਼੍ ਚ ਸਨਾਤਨਃ ऋਭੁਃ ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰਸ਼੍ ਚ ਸੁਧਾਮਾ ਵਿਰਜਾਸ੍ ਤਥਾ
ਸਨਕ, ਸਨੰਦ, ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਸਨਾਤਨ; ਭੂ, ਸਨਤਕੁਮਾਰ, ਸੁਧਾਮਾ ਅਤੇ ਵੀਰਜਾ।
ਸ਼ਙ੍ਖਪਾਦ੍ ਵੈਰਜਸ਼੍ਚੈਵ ਮੇਘਃ ਸਾਰਸ੍ਵਤਸ੍ ਤਥਾ ਸੁਵਾਹਨੋ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਮੇਘਵਾਹੋ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਸ਼ੰਖਪਾਦ, ਵੈਰਜ, ਮੇਘ; ਸਾਰਸਵਤ, ਸੁਵਾਹਨ, ਵਧੀਆ ਮੁਨੀ; ਮੇਘਵਾਹ ਮਹਾਂ ਤੇਜ ਵਾਲਾ।
ਕਪਿਲਸ਼੍ਚਾਸੁਰਿਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥਾ ਪਞ੍ਚਸ਼ਿਖੋ ਮੁਨਿਃ ਵਾਲ੍ਕਲਸ਼੍ ਚ ਮਹਾਯੋਗੀ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾਨੋ ਮਹੌਜਸਃ
ਕਪਿਲ, ਆਸੁਰੀ, ਪੰਚਸ਼ਿਖਾ ਮੁਨੀ; ਵਾਲਕਲ ਮਹਾਂਯੋਗੀ, ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਉਰਜਾ ਵਾਲੇ।
ਪਰਾਸ਼ਰਸ਼੍ ਚ ਗਰ੍ਗਸ਼੍ ਚ ਭਾਰ੍ਗਵਸ਼੍ਚਾਙ੍ਗਿਰਾਸ੍ ਤਥਾ ਬਲਬਨ੍ਧੁਰ੍ ਨਿਰਾਮਿਤ੍ਰਃ ਕੇਤੁਸ਼ृਙ੍ਗਸ੍ਤਪੋਧਨਃ
ਪਰਾਸ਼ਰ, ਗਰਗ, ਭਾਰਗਵ ਅਤੇ ਆੰਗਿਰਸ; ਬਲਬੰਧੁ, ਨਿਰਾਮਿਤ੍ਰ, ਕੇਤੁਸ਼੍ਰਿੰਗ ਅਤੇ ਤਪੋਧਨ।
ਲਮ੍ਬੋਦਰਸ਼੍ ਚ ਲਮ੍ਬਸ਼੍ਚ ਲਮ੍ਬਾਕ੍ਸ਼ੋ ਲਮ੍ਬਕੇਸ਼ਕਃ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਃ ਸਮਬੁਦ੍ਧਿਸ਼੍ ਚ ਸਾਧ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਉਹ ਲੰਬੋਦਰ, ਲੰਬਾ, ਲੰਬਾਕ੍ਸ਼, ਲੰਬਕੇਸ਼ਕ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸਮਾਨ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਧਿਆ ਅਤੇ ਸਰਵਾ ਹੈ।
ਸੁਧਾਮਾ ਕਾਸ਼੍ਯਪਸ਼੍ਚੈਵ ਵਾਸਿष੍ਠੋ ਵਿਰਜਾਸ੍ ਤਥਾ ਅਤ੍ਰਿਰ੍ ਦੇਵਸਦਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼੍ਰਵਣੋ ऽਥ ਸ਼੍ਰਵਿष੍ਠਕਃ ਕੁਣਿਸ਼੍ ਚ ਕੁਣਿਬਾਹੁਸ਼੍ ਚ ਕੁਸ਼ਰੀਰਃ ਕੁਨੇਤ੍ਰਕਃ
ਸੁਧਾਮਾ, ਕਾਸ਼ਯਪ, ਵਾਸਿਸ਼ਠ, ਵਿਰਜਾ, ਅਤ੍ਰਿ, ਦੇਵਸਦਾ, ਸ਼ਰਵਣ, ਸ਼ਰਵਿਸ਼ਠਕ, ਕੁਣਿ, ਕੁਣਿਬਾਹੁ, ਕੁਸ਼ਰੀਰਾ ਅਤੇ ਕੁਨੇਤ੍ਰਕ ਹਨ।
ਕਸ਼੍ਯਪੋ ऽਪ੍ਯੁਸ਼ਨਾਸ਼੍ਚੈਵ ਚ੍ਯਵਨੋ ऽਥ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ ਉਤਥ੍ਯੋ ਵਾਮਦੇਵਸ਼੍ ਚ ਮਹਾਯੋਗੋ ਮਹਾਬਲਃ
ਕਾਸ਼ਯਪ, ਉਸ਼ਨਾ, ਚ੍ਯਵਨ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਉਤਥਿਆ, ਵਾਮਦੇਵ, ਮਹਾਂਯੋਗੀ ਅਤੇ ਮਹਾਂਬਲ ਹਨ।
ਵਾਚਸ਼੍ਰਵਾਃ ਸੁਧੀਕਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਯਾਵਾਸ਼੍ਵਸ਼੍ ਚ ਯਤੀਸ਼੍ਵਰਃ ਹਿਰਣ੍ਯਨਾਭਃ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯੋ ਲੋਗਾਕ੍ਸ਼ਿਃ ਕੁਥੁਮਿਸ੍ ਤਥਾ
ਵਾਚਸ਼ਰਵਾ, ਸੁਧੀਕ, ਸ਼ਿਆਵਾਸ਼ਵ, ਯਤੀਸ਼ਵਰ, ਹਿਰਣਯਨਾਭ, ਕੌਸ਼ਲਯ, ਲੋਗਾਕ੍ਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕੁਥੁਮੀ ਵੀ ਹਨ।
ਸੁਮਨ੍ਤੁਰ੍ਬਰ੍ਬਰੀ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਕਬਨ੍ਧਃ ਕੁਸ਼ਿਕਂਧਰਃ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ੋ ਦਾਲ੍ਭ੍ਯਾਯਣਿਸ਼੍ਚੈਵ ਕੇਤੁਮਾਨ੍ ਗੋਪਨਸ੍ ਤਥਾ
ਸੁਮੰਤੁ, ਬਰਬਰੀ ਵਿਦਵਾਨ, ਕਬੰਧ, ਕੁਸ਼ਿਕੰਧਰ, ਪਲਕਸ਼, ਦਾਲਭਿਆਯਣੀ, ਕੇਤੁਮਾਨ ਅਤੇ ਗੋਪਨ ਵੀ ਹਨ।
ਭਲ੍ਲਾਵੀ ਮਧੁਪਿਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੁਸ੍ਤਪੋਨਿਧਿਃ ਉਸ਼ਿਕੋ ਬृਹਦਸ਼੍ਵਸ਼੍ ਚ ਦੇਵਲਃ ਕਵਿਰੇਵ ਚ
ਭੱਲਾਵੀ, ਮਧੁਪਿੰਗ, ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੁ, ਤਪੋਨਿਧਿ, ਉਸ਼ਿਕਾ, ਬ੍ਰਹਦਸ਼ਵ, ਦੇਵਲਾ ਅਤੇ ਕਵੀ ਵੀ ਹਨ।
ਸ਼ਾਲਿਹੋਤ੍ਰੋ ऽਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਸ਼੍ਚ ਯੁਵਨਾਸ਼੍ਵਃ ਸ਼ਰਦ੍ਵਸੁਃ ਛਗਲਃ ਕੁਣ੍ਡਕਰ੍ਣਸ਼੍ ਚ ਕੁਮ੍ਭਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਵਾਹਕਃ
ਸ਼ਾਲੀਹੋਤਰ, ਅਗਨਿਵੇਸ਼, ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ, ਸ਼ਰਦਵਸੁ, ਚਗਲਾ, ਕੁੰਡਕਰਨ, ਕੁੰਭ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਹਕ ਹਨ।
ਉਲੂਕੋ ਵਿਦ੍ਯੁਤਸ਼੍ਚੈਵ ਮਣ੍ਡੂਕੋ ਹ੍ਯਾਸ਼੍ਵਲਾਯਨਃ ਅਕ੍ਸ਼ਪਾਦਃ ਕੁਮਾਰਸ਼੍ ਚ ਉਲੂਕੋ ਵਤ੍ਸ ਏਵ ਚ
ਉਲੂਕਾ, ਵਿਦ੍ਯੁਤ, ਮੰਡੂਕਾ, ਆਸ਼ਵਲਾਯਨ, ਅਕ੍ਸ਼ਪਾਦ, ਕੁਮਾਰ, ਉਲੂਕਾ ਅਤੇ ਵਤਸ ਵੀ ਹਨ।
ਕੁਸ਼ਿਕਸ਼੍ਚੈਵ ਗਰ੍ਭਸ਼੍ ਚ ਮਿਤ੍ਰਃ ਕੌਰੁष੍ਯ ਏਵ ਚ ਸ਼ਿष੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵੇਤੇ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਸਰ੍ਵਾਵਰ੍ਤੇषੁ ਯੋਗਿਨਾਮ੍
ਕੁਸ਼ਿਕਾ, ਗਰਭ, ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਕੌਰੁਸ਼ਿਆ — ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਿਸ਼ ਹਨ।
ਵਿਮਲਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਯਿष੍ਠਾ ਜ੍ਞਾਨਯੋਗਪਰਾਯਣਾਃ ਏਤੇ ਪਾਸ਼ੁਪਤਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾ ਭਸ੍ਮੋਦ੍ਧੂਲਿਤਵਿਗ੍ਰਹਾਃ
ਵਿਮਲ, ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਿਤ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ — ਇਹ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਸਿੱਧ ਲੋਕ ਪਵਿੱਤਰ ਭਸਮ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸ਼ਿष੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸ਼ਿष੍ਯਾਸ਼੍ਚੈਤੇषਾਂ ਸ਼ਤਸ਼ੋ ऽਥ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪਾਸ਼ੁਪਤਂ ਯੋਗਂ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕਾਯ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਿਸ਼, ਸੈਂਕੜੇ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ, ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਰੁਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੋਏ ਹਨ।
ਦੇਵਾਦਯਃ ਪਿਸ਼ਾਚਾਨ੍ਤਾਃ ਪਸ਼ਵਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ ਤੇषਾਂ ਪਤਿਤ੍ਵਾਤ੍ਸਰ੍ਵੇਸ਼ੋ ਭਵਃ ਪਸ਼ੁਪਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਤੱਕ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਪਸ਼ੂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਭਵ ਨੂੰ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੇਨ ਪ੍ਰਣੀਤੋ ਰੁਦ੍ਰੇਣ ਪਸ਼ੂਨਾਂ ਪਤਿਨਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਯੋਗਃ ਪਾਸ਼ੁਪਤੋ ਜ੍ਞੇਯਃ ਪਰਾਵਰਵਿਭੂਤਯੇ
ਇਹ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਯੋਗ ਰੁਦਰ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਉੱਚ ਤੇ ਨੀਵੀਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਤਃ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯੋਗਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍ ਕਲ੍ਪਿਤਾਨਿ ਸ਼ਿਵੇਨੈਵ ਹਿਤਾਯ ਜਗਤਾਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਯੋਗ ਦੇ ਸਥਾਨ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਬਣਾਏ ਹਨ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ।
ਗਲਾਦਧੋ ਵਿਤਸ੍ਤ੍ਯਾ ਯਨ੍ ਨਾਭੇਰੁਪਰਿ ਚੋਤ੍ਤਮਮ੍ ਯੋਗਸ੍ਥਾਨਮਧੋ ਨਾਭੇਰ੍ ਆਵਰ੍ਤਂ ਮਧ੍ਯਮਂ ਭ੍ਰੁਵੋਃ
ਗਲੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਵਿਟਸਤ ਅਤੇ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਉਪਰ ਜੋ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਹੈ; ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੇਠਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਭ੍ਰੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੱਧਲਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਜ੍ਞਾਨਨਿष੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ ਆਤ੍ਮਨੋ ਯੋਗ ਉਚ੍ਯਤੇ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਭਵੇਚ੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਦਾ ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਤਃ
ਆਤਮਾ ਲਈ ਸਾਰੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਯੋਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨ ਇੱਕ-ਚਿੱਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਾਦਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਯਤ੍ ਸ੍ਵਸਂਵੇਦ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ਵਕ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯੈਃ ਕ੍ਰਮਸ਼ੋ ਜਾਯਤੇ ਨृਣਾਮ੍
ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ, ਜੋ ਆਪ ਹੀ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੇ; ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯੋਗਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ਮਾਹੇਸ਼ਂ ਪਦਮੁਚ੍ਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਹੇਤੁਰृषੇਰ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦਤਃ
ਯੋਗ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਮਹੇਸ਼ ਦਾ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਿਰਵਾਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਮਝੋ; ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਗਿਆਨ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਨਿਰ੍ਦਹੇਤ੍ਪਾਪਂ ਨਿਰੁਧ੍ਯ ਵਿषਯਾਨ੍ ਸਦਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵृਤ੍ਤੇਸ੍ਤੁ ਯੋਗਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਦਾ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਨਾਲ ਹੀ ਯੋਗ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਿਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਯੋਗੋ ਨਿਰੋਧੋ ਵृਤ੍ਤੇषੁ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ ਸਾਧਨਾਨ੍ਯष੍ਟਧਾ ਚਾਸ੍ਯ ਕਥਿਤਾਨੀਹ ਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਯੋਗ ਮਨ ਦੇ ਵਿਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ! ਇਸ ਦੀ ਸਿਧੀ ਲਈ ਅੱਠ ਤਰੀਕੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਯਮਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਥਮਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਨਿਯਮਸ੍ ਤਥਾ ਤृਤੀਯਮਾਸਨਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਸ੍ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਯਮ ਪਹਿਲਾ ਹੈ, ਨਿਯਮ ਦੂਜਾ ਹੈ, ਤੀਜਾ ਆਸਨ ਹੈ, ਤੇ ਚੌਥਾ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਾਰਂ ਪਞ੍ਚਮੋ ਵੈ ਧਾਰਣਾ ਚ ਤਤਃ ਪਰਾ ਧ੍ਯਾਨਂ ਸਪ੍ਤਮਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਸ੍ਤ੍ਵष੍ਟਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਪੰਜਵਾਂ ਪ੍ਰਤਿਆਹਾਰ ਹੈ, ਫਿਰ ਧਾਰਣਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਸੱਤਵਾਂ ਧਿਆਨ ਹੈ, ਤੇ ਅੱਠਵਾਂ ਸਮਾਧੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਪਸ੍ਯੁਪਰਮਸ਼੍ਚੈਵ ਯਮ ਇਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ ਅਹਿਂਸਾ ਪ੍ਰਥਮੋ ਹੇਤੁਰ੍ ਯਮਸ੍ਯ ਯਮਿਨਾਂ ਵਰਾਃ
ਤਪ ਤੇ ਸੰਯਮ ਨੂੰ ਯਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਹਿੰਸਾ ਯਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਹੇ ਸੰਯਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ!
ਸਤ੍ਯਮਸ੍ਤੇਯਮਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਾਪਰਿਗ੍ਰਹੌ ਨਿਯਮਸ੍ਯਾਪਿ ਵੈ ਮੂਲਂ ਯਮ ਏਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਸਚ, ਚੋਰੀ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ, ਤੇ ਅਪਰਿਗ੍ਰਹ ਵੀ ਨਿਯਮ ਦੇ ਮੂਲ ਹਨ; ਯਮ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।