ਉਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਪृਥਿਵੀਛਾਯਾਂ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾਂ ਮਣ੍ਡਲਾਕृਤਿਮ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੋਸ੍ਤੁ ਬृਹਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਤृਤੀਯਂ ਯਤ੍ਤਮੋਮਯਮ੍
ਪृथਵੀ ਦੀ ਛਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ, ਇੱਕ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ; ਸਵਰਭਾਨੂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਥਾਂ ਤੀਜਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਆਦਿਤ੍ਯਾਤ੍ਤਚ੍ਚ ਨਿष੍ਕ੍ਰਮ੍ਯ ਸਮਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਪਰ੍ਵਸੁ ਆਦਿਤ੍ਯਮੇਤਿ ਸੋਮਾਚ੍ਚ ਪੁਨਃ ਸੌਰੇषੁ ਪਰ੍ਵਸੁ
ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਇਹ ਚੰਦ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ-ਸਮਾਂ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਚੰਦ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਚੰਦ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜੀ ਦਿਨਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੁਂ ਨੁਦਤੇ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੁਰੁਚ੍ਯਤੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ षੋਡਸ਼ੋ ਭਾਗੋ ਭਾਰ੍ਗਵਸ੍ਯ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਵਰਭਾਨੂ ਨੂੰ ਧੱਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵਰਭਾਨੂ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਚੰਦ ਦਾ ਸੋਲਾਂਵਾਂ ਭਾਗ ਭਾਰਗਵ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿष੍ਕਂਭਾਨ੍ਮਣ੍ਡਲਾਚ੍ਚੈਵ ਯੋਜਨਾਗ੍ਰਾਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਤਃ ਭਾਰ੍ਗਵਾਤ੍ਪਾਦਹੀਨਸ੍ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਵੈ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ
ਸਹਾਰੇ ਅਤੇ ਗੋਲ ਆਕਾਰਾਂ ਤੋਂ, ਯੋਜਨ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਮਾਪ ਕੇ, ਭਾਰਗਵ ਤੋਂ ਚੌਥਾ ਭਾਗ ਘੱਟ ਜੋ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਜਾਣੋ।
ਬृਹਸ੍ਪਤੇਃ ਪਾਦਹੀਨੌ ਵਕ੍ਰਸੌਰੀ ਉਭੌ ਸ੍ਮृਤੌ ਵਿਸ੍ਤਾਰਾਨ੍ਮਣ੍ਡਲਾਚ੍ਚੈਵ ਪਾਦਹੀਨਸ੍ਤਯੋਰ੍ਬੁਧਃ
ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਤੋਂ ਚੌਥਾ ਭਾਗ ਘੱਟ ਵਕ੍ਰ ਅਤੇ ਸੌਰੀ ਦੋਵੇਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਵਿਸਤਾਰ ਅਤੇ ਗੋਲ ਆਕਾਰਾਂ ਤੋਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਚੌਥਾ ਭਾਗ ਘੱਟ ਬੁਧ ਹੈ।
ਤਾਰਾਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਰੂਪਾਣਿ ਵਪੁष੍ਮਨ੍ਤੀਹ ਯਾਨਿ ਵੈ ਬੁਧੇਨ ਤਾਨਿ ਤੁਲ੍ਯਾਨਿ ਵਿਸ੍ਤਾਰਾਨ੍ਮਣ੍ਡਲਾਚ੍ਚ ਵੈ
ਇੱਥੇ ਜੋ ਤਾਰੇ ਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਸਤਾਰ ਅਤੇ ਗੋਲ ਆਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਧ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਯੋਗੀਨਿ ਵਿਦ੍ਯਾਦृਕ੍ਸ਼ਾਣਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਤ੍ ਤਾਰਾਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਰੂਪਾਣਿ ਹੀਨਾਨਿ ਤੁ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਜੋ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਝੇ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤਾਰੇ ਚੰਦ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਤਾਰੇ ਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਹਨ।
ਸ਼ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਦ੍ਵੇ ਚੈਵ ਯੋਜਨੇ ਸਰ੍ਵੋਪਰਿ ਨਿਕृष੍ਟਾਨਿ ਤਾਰਕਾਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਤੁ
ਚਾਰ ਸੌ, ਤਿੰਨ ਸੌ, ਦੋ ਸੌ ਯੋਜਨ — ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਹਨ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਗੋਲ ਆਕਾਰ।
ਯੋਜਨਾਨ੍ਯਰ੍ਧਮਾਤ੍ਰਾਣਿ ਤੇਭ੍ਯੋ ਹ੍ਰਸ੍ਵਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਉਪਰਿष੍ਟਾਤ੍ਤ੍ਰਯਸ੍ਤੇषਾਂ ਗ੍ਰਹਾਸ੍ਤੇ ਦੂਰਸਰ੍ਪਿਣਃ
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਧ ਯੋਜਨ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੋਈ ਮਾਪ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਗ੍ਰਹਿ ਹਨ, ਜੋ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਚਲਦੇ ਹਨ।
ਸੌਰੋ ऽਙ੍ਗਿਰਾਸ਼੍ ਚ ਵਕ੍ਰਸ਼੍ ਚ ਜ੍ਞੇਯਾ ਮਨ੍ਦਵਿਚਾਰਿਣਃ ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਗਤਿਸ੍ਤੇषਾਂ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਸੌਰੀ, ਅੰਗਿਰਸ ਤੇ ਵਕ੍ਰ ਮੰਦੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਜਾਣੋ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਲਣ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਏਤੇष੍ਵੇਵ ਗ੍ਰਹਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇषੁ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਾਃ ਵਿਵਸ੍ਵਾਨਦਿਤੇਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸੂਰ੍ਯੋ ਵੈ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਇਹਨਾਂ ਹੀ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਗ੍ਰਹਿ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਸੂਰਜ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਵਿਵਸਵਾਨ ਤੇ ਅਦਿਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਾਖਾਸੁ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਪ੍ਰਥਮੋ ਗ੍ਰਹਃ ਤ੍ਵਿषਿਮਾਨ੍ ਧਰ੍ਮਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਸੋਮੋ ਦੇਵੋ ਵਸੁਸ੍ਤੁ ਸਃ
ਵਿਸਾਖਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਧਰਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ; ਸੋਮਾ ਦੇਵ, ਵਸੁ ਹੈ।
ਸ਼ੀਤਰਸ਼੍ਮਿਃ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਕृਤ੍ਤਿਕਾਸੁ ਨਿਸ਼ਾਕਰਃ षੋਡਸ਼ਾਰ੍ਚਿਰ੍ਭृਗੋਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਃ ਸੂਰ੍ਯਾਦਨਨ੍ਤਰਮ੍
ਠੰਢੀ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਰਾਤ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ; ਸੋਲਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਭਰਿਗੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਾਰਾਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਪ੍ਰਵਰਸ੍ ਤਿष੍ਯੇ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਃ ਗ੍ਰਹਸ਼੍ਚਾਙ੍ਗਿਰਸਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਰ੍ਚਿਰ੍ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ
ਤਾਰਾ-ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਿਸ਼ਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਅੰਗਿਰਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਬਾਰਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਗ੍ਰਹਿ ਜਨਮਿਆ।
ਫਾਲ੍ਗੁਨੀषੁ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਪੂਰ੍ਵਾਖ੍ਯਾਸੁ ਜਗਦ੍ਗੁਰੁਃ ਨਵਾਰ੍ਚਿਰ੍ਲੋਹਿਤਾਙ੍ਗਸ਼੍ ਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਸੁਤੋ ਗ੍ਰਹਃ
ਪੂਰਵ ਫਾਲਗੁਨੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਜਗਤ ਦਾ ਗੁਰੂ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਨੌਂ ਕਿਰਣਾਂ ਤੇ ਲਾਲ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਗ੍ਰਹਿ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।
ਆषਾਢਾਸ੍ਵਿਹ ਪੂਰ੍ਵਾਸੁ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ ਰੇਵਤੀष੍ਵੇਵ ਸਪ੍ਤਾਰ੍ਚਿਃਸ੍ਥਾਨੇ ਸੌਰਿਃ ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰਃ
ਪੂਰਵ ਆਸ਼ਾਢਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਰੇਵਤੀ ਵਿੱਚ, ਸੱਤ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ ਥਾਂ 'ਤੇ, ਸੌਰੀ, ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ, ਟਿਕਿਆ।
ਸੌਮ੍ਯੋ ਬੁਧੋ ਧਨਿष੍ਠਾਸੁ ਪਞ੍ਚਾਰ੍ਚਿਰ੍ ਉਦਿਤੋ ਗ੍ਰਹਃ ਤਮੋਮਯੋ ਮृਤ੍ਯੁਸੁਤਃ ਪ੍ਰਜਾਕ੍ਸ਼ਯਕਰਃ ਸ਼ਿਖੀ
ਸੌਮਿਆ, ਬੁਧ, ਧਨਿਸ਼ਠਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਗ੍ਰਹਿ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਮੌਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ਿਖੀ ਜਨਮਿਆ।
ਆਸ਼੍ਲੇषਾਸੁ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸਰ੍ਵਹਾਰੀ ਮਹਾਗ੍ਰਹਃ ਤਥਾ ਸ੍ਵਨਾਮਧੇਯੇषੁ ਦਾਕ੍ਸ਼ਾਯਣ੍ਯਃ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਾਃ
ਆਸ਼ਲੇਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਖਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮਹਾ-ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੱਖ ਦੇ ਪੁੱਤਰੀਆਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ।
ਤਮੋਵੀਰ੍ਯਮਯੋ ਰਾਹੁਃ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾ ਕृष੍ਣਮਣ੍ਡਲਃ ਭਰਣੀषੁ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਗ੍ਰਹਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਮਰ੍ਦਨਃ
ਰਾਹੂ, ਜੋ ਹਨੇਰੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਲਾ ਗੋਲ ਹੈ। ਉਹ ਭਰਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਸੀ ਤੇ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।
ਏਤੇ ਤਾਰਾ ਗ੍ਰਹਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਾ ਭਾਰ੍ਗਵਾਦਯਃ ਜਨ੍ਮਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਪੀਡਾਸੁ ਯਾਨ੍ਤਿ ਵੈਗੁਣ੍ਯਤਾਂ ਯਤਃ
ਇਹ ਤਾਰੇ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿ, ਭਾਰਗਵ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਹੋਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਮਝਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਨਮ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੀ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਸ਼ੁਭ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਤੇਨ ਦੋषੇਣ ਤਤਸ੍ਤਦ੍ਗ੍ਰਹਭਕ੍ਤਿਤਃ ਸਰ੍ਵਗ੍ਰਹਾਣਾਮੇਤੇषਾਮ੍ ਆਦਿਰਾਦਿਤ੍ਯ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਉਸ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਪਹਿਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਾਰਾਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਤੁ ਕੇਤੂਨਾਂ ਚਾਪਿ ਧੂਮਵਾਨ੍ ਧ੍ਰੁਵਃ ਕਿਲ ਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਤੁ ਵਿਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਚਤੁਰ੍ਦਿਸ਼ਮ੍
ਤਾਰਿਆਂ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਪੁੰਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਧੂਮਵਾਨ; ਤੇ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧ੍ਰੁਵ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸ਼੍ਰਵਿष੍ਠਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਅਯਨਾਨਾਂ ਤਥੋਤ੍ਤਰਮ੍ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਚੈਵ ਪਞ੍ਚਾਨਾਮ੍ ਆਦ੍ਯਃ ਸਂਵਤ੍ਸਰਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰਵਿਸ਼ਠਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਅਯਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ; ਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਾਲ ਹੀ ਸਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ऋਤੂਨਾਂ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਮਾਸਾਨਾਂ ਮਾਘ ਉਚ੍ਯਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤੁ ਤਿਥੀਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਥਾ
ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਤ, ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਘ, ਪੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਲਪੱਖ, ਤੇ ਤਿਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਪਤ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਹਨ।
ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਵਿਭਾਗਾਨਾਮ੍ ਅਹਸ਼੍ਚਾਦਿਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਨਾਂ ਤਥੈਵਾਦਿਰ੍ ਮੁਹੂਰ੍ਤੋ ਰੁਦ੍ਰਦੈਵਤਃ
ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੇ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਮੁਹੂਰਤ ਰੁਦਰ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਣਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨਿਮੇषਾਦਿਃ ਕਾਲਃ ਕਾਲਵਿਦਾਂ ਵਰਾਃ ਸ਼੍ਰਵਣਾਨ੍ਤਂ ਧਨਿष੍ਠਾਦਿ ਯੁਗਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਞ੍ਚਵਾਰ੍षਿਕਮ੍
ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ; ਹੇ ਕਾਲ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਯੁਗ ਸ਼੍ਰਵਣ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਧਨਿਸ਼ਠਾ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੱਕ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਨੋਰ੍ਗਤਿਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਚਕ੍ਰਵਤ੍ਪਰਿਵਰ੍ਤਤੇ ਦਿਵਾਕਰਃ ਸ੍ਮृਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਾਲਕृਦ੍ਵਿਭੁਰੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਸੂਰਜ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਾਲ ਨਾਲ, ਦਿਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਕਾਲ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾਨਾਂ ਭੂਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਨਿਵਰ੍ਤਕਃ ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਭਗਵਾਨ੍ ਰੁਦ੍ਰਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਦੇਵਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਃ
ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਚਲਾਉਣ ਤੇ ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਹੈ; ਤੇ ਉਸ ਲਈ ਵੀ ਭਗਵਾਨ ਰੁਦਰ ਸਿੱਧਾ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵ।
ਇਤ੍ਯੇष ਜ੍ਯੋਤਿषਾਮੇਵਂ ਸਂਨਿਵੇਸ਼ੋ ऽਰ੍ਥਨਿਸ਼੍ਚਯਃ ਲੋਕਸਂਵ੍ਯਵਹਾਰਾਰ੍ਥਂ ਮਹਾਦੇਵੇਨ ਨਿਰ੍ਮਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋਤੀਆਂ ਦੀ ਇਹ ਬਣਾਵਟ ਤੇ ਅਰਥ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਬਣਾਈ।
ਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਂ ਭਗਵਤਾ ਕਲ੍ਪਾਦੌ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤਃ ਸ ਆਸ਼੍ਰਯੋ ऽਭਿਮਾਨੀ ਚ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਜ੍ਯੋਤਿਰਾਤ੍ਮਕਃ
ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ; ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਮੁਖੀ ਤੇ ਜੋਤੀਆਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ।