ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਦਿਵਿ ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਚੇਦਂ ਪੁਨਰ੍ਜਗਤ੍ ਨ ਕ੍ਸ਼ੀਯਨ੍ਤੇ ਯਤਸ੍ਤਾਨਿ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਤਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਇਹ ਸਭ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਵੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਣ੍ਯੇਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਆਤਪਨ੍ਤਿ ਗਭਸ੍ਤਿਭਿਃ ਤੇषਾਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਣ੍ਯਥਾਦਤ੍ਤੇ ਸੂਰ੍ਯੋ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਤਾਰਕਾਃ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ; ਸੂਰਜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਚੀਰ੍ਣੇਨ ਸੁਕृਤੇਨੇਹ ਸੁਕृਤਾਨ੍ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਸ਼੍ਰਯਾਃ ਤਾਰਣਾਤ੍ਤਾਰਕਾ ਹ੍ਯੇਤਾਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਤ੍ਵਾਚ੍ਚੈਵ ਤਾਰਕਾਃ
ਇਥੇ ਕੀਤੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਹ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਪਾਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਤਾਰੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵੀ ਤਾਰੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦਿਵ੍ਯਾਨਾਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਨਾਂ ਚ ਨੈਸ਼ਾਨਾਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ਆਦਾਨਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮਾਦਿਤ੍ਯਸ੍ ਤੇਜਸਾਂ ਤਮਸਾਮਪਿ
ਦੇਵਤਿਆਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ, ਸਭ ਦੇ, ਸੂਰਜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਹਨੇਰੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵੀ।
ਸਵਨੇ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨੇ ऽਰ੍ਥੇ ਚ ਧਾਤੁਰ੍ ਏष ਵਿਭਾष੍ਯਤੇ ਸਵਨਾਤ੍ਤੇਜਸੋ ऽਪਾਂ ਚ ਤੇਨਾਸੌ ਸਵਿਤਾ ਮਤਃ
ਯਜਨਾ ਅਤੇ ਚਲਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ, ਇਹ ਤੱਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਦੀ ਚਮਕ ਖਿੱਚਣ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਵਿਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁਲਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰ ਇਤ੍ਯੇष ਹ੍ਲਾਦਨੇ ਧਾਤੁਰੁਚ੍ਯਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਤ੍ਵੇ ਚਾਮृਤਤ੍ਵੇ ਚ ਸ਼ੀਤਤ੍ਵੇ ਚ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ
ਪੂਰਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦਾ ਤੱਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਚਿੱਟੇ, ਅਮਰਤਾ ਅਤੇ ਠੰਡਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯਾਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸੋਰ੍ਦਿਵ੍ਯੇ ਮਣ੍ਡਲੇ ਭਾਸ੍ਵਰੇ ਖਗੇ ਜਲਤੇਜੋਮਯੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਵृਤ੍ਤਕੁਂਭਨਿਭੇ ਸ਼ੁਭੇ
ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਰੌਸ਼ਨ, ਆਕਾਸ਼ੀ ਗੋਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਚਮਕਦੇ, ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ, ਚਿੱਟੇ, ਗੋਲ ਅਤੇ ਮਟਕੇ ਵਾਂਗ ਸੁਭਾਵਨ ਹਨ—
ਘਨਤੋਯਾਤ੍ਮਕਂ ਤਤ੍ਰ ਮਣ੍ਡਲਂ ਸ਼ਸ਼ਿਨਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਘਨਤੇਜੋਮਯਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਮਣ੍ਡਲਂ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਤੁ
ਉਥੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਾ ਗੋਲ ਸੰਘਣੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੂਰਜ ਦਾ ਗੋਲ ਚਮਕਦਾਰ, ਸੰਘਣੀ ਚਮਕ ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ ਹੈ।
ਵਸਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਸ਼੍ ਚ ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ऋਕ੍ਸ਼ਸੂਰ੍ਯਗ੍ਰਹਾਸ਼੍ਰਯਾਃ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਹਰ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਤਾਰਿਆਂ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤੇਨ ਗ੍ਰਹਾ ਗृਹਾਣ੍ਯੇਵ ਤਦਾਖ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਚ ਸੌਰਂ ਸੂਰ੍ਯੋ ऽਵਿਸ਼ਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਸੌਮ੍ਯਂ ਸੋਮਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਗ੍ਰਹਿ ਘਰਾਂ ਵਾਂਗ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸੂਰਜ ਸੂਰਜੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।
ਸ਼ੌਕ੍ਰਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰੋ ऽਵਿਸ਼ਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ षੋਡਸ਼ਾਰ੍ਚਿਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ ਬृਹਦ੍ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਲੋਹਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਲੋਹਿਤਮ੍
ਸ਼ੁਕਰ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਕਰੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਸੋਲਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ; ਵੱਡਾ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਲੋਹਿਤ (ਮੰਗਲ) ਲੋਹਿਤ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।
ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰਂ ਤਥਾ ਸ੍ਥਾਨਂ ਦੇਵਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰਃ ਬੌਧਂ ਬੁਧਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੁਃ ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੁਸ੍ਥਾਨਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ਨੀ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ ਵੀ; ਬੁਧ ਬੁਧ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸਵਰਭਾਨੁ ਸਵਰਭਾਨੁ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਿ ਚ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਚ ਗृਹਾਣ੍ਯੇਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਜ੍ਯੋਤੀਂषਿ ਸੁਕृਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਸਾਰੇ ਤਾਰੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਤੇ ਚਾਨਣ ਵਾਲੇ ਤੱਤ ਨੇਕ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਹਨ।
ਕਲ੍ਪਾਦੌ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਨਿ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾਨਿ ਸ੍ਵਯਂਭੁਵਾ ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਯਾਵਦ੍ ਆਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਮ੍
ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਵੈਭੂ ਨੇ ਬਣਾਏ ਤੇ ਚਲਾਏ; ਇਹ ਥਾਂਵਾਂ ਆਖਰੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਤੱਕ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਦੇਵਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਤਾਨਿ ਵੈ ਅਭਿਮਾਨਿਨੋ ऽਵਤਿष੍ਠਨ੍ਤੇ ਦੇਵਾਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਸਭ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਥਾਂਵਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਹਨ; ਅਭਿਮਾਨੀ ਦੇਵਤਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਵਸਦੇ ਹਨ।
ਅਤੀਤੈਸ੍ਤੁ ਸਹੈਤਾਨਿ ਭਾਵ੍ਯਾਭਾਵ੍ਯੈਃ ਸੁਰੈਃ ਸਹ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਵਰ੍ਤਮਾਨੈਸ਼੍ ਚ ਸ੍ਥਾਨਿਭਿਸ੍ਤੈਃ ਸੁਰੈਃ ਸਹ
ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਹੋ ਚੁਕੇ, ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਨਾ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਥਾਂਵਾਂ ਸਦਾ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਚੈਵ ਗ੍ਰਹਾ ਵੈਮਾਨਿਕਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਵਿਵਸ੍ਵਾਨਦਿਤੇਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸੂਰ੍ਯੋ ਵੈਵਸ੍ਵਤੇ ऽਨ੍ਤਰੇ
ਇਸ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿ ਆਕਾਸ਼ੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਵਿਵਸਵਾਨ ਤੇ ਅਦਿਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੂਰਜ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨृषਿਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਸੋਮੋ ਦੇਵੋ ਵਸੁਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰੋ ਦੇਵਸ੍ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਭਾਰ੍ਗਵੋ ऽਸੁਰਯਾਜਕਃ
ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਮ, ਜੋ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਵਸੁ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸ਼ੁਕਰ, ਦੇਵਤਾ, ਭਾਰਗਵ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬृਹਤ੍ਤੇਜਾਃ ਸ੍ਮृਤੋ ਦੇਵੋ ਦੇਵਾਚਾਰ੍ਯੋ ऽਙ੍ਗਿਰਃਸੁਤਃ ਬੁਧੋ ਮਨੋਹਰਸ਼੍ਚੈਵ ऋषਿਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਸ ਸ੍ਮृਤਃ
ਵੱਡੀ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ, ਅੰਗਿਰਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬੁਧ, ਮਨੋਹਰ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰੋ ਵਿਰੂਪਸ੍ਤੁ ਸਂਜ੍ਞਾਪੁਤ੍ਰੋ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ ਅਗ੍ਨਿਰ੍ਵਿਕੇਸ਼੍ਯਾਂ ਜਜ੍ਞੇ ਤੁ ਯੁਵਾਸੌ ਲੋਹਿਤਾਰ੍ਚਿषਃ
ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ, ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਸੰਜਨਾ ਤੇ ਵਿਵਸਵਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ; ਅੱਗ ਵਿਕੇਸ਼ੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਲਾਲ ਲਪਕਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰऋਕ੍ਸ਼ਨਾਮਿਨ੍ਯੋ ਦਾਕ੍ਸ਼ਾਯਣ੍ਯਸ੍ਤੁ ਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੁਃ ਸਿਂਹਿਕਾਪੁਤ੍ਰੋ ਭੂਤਸਂਤਾਪਨੋ ऽਸੁਰਃ
ਦਕਸ਼ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਤਾਰੇ ਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਸਵਰਭਾਨੁ, ਸਿੰਹਿਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਅਸੁਰ ਹੈ ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸੋਮਰ੍ਕ੍ਸ਼ਗ੍ਰਹਸੂਰ੍ਯੇषੁ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਸ੍ਤ੍ਵਭਿਮਾਨਿਨਃ ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਯੇਤਾਨ੍ਯਥੋਕ੍ਤਾਨਿ ਸ੍ਥਾਨਿਨ੍ਯਸ਼੍ਚੈਵ ਦੇਵਤਾਃ
ਚੰਦ, ਤਾਰੇ, ਗ੍ਰਹਿ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਅਭਿਮਾਨੀ ਜਣੇ ਉਲੇਖੇ ਗਏ ਹਨ; ਇਹ ਥਾਂਵਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗੇ ਹੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਂਵਾਂ 'ਤੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵੀ ਟਿਕੇ ਹਨ।
ਸੌਰਮ੍ ਅਗ੍ਨਿਮਯਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੋਰ੍ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ ਹਿਮਾਂਸ਼ੋਸ੍ਤੁ ਸ੍ਮृਤਂ ਸ੍ਥਾਨਮ੍ ਅਮ੍ਮਯਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਮੇਵ ਚ
ਵਿਵਸਵਾਨ, ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਦਾ ਸੂਰਜੀ ਥਾਂ ਅੱਗ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਚੰਦ ਦਾ ਥਾਂ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਤੇ ਚਿੱਟਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਪ੍ਯਂ ਸ਼੍ਯਾਮਂ ਮਨੋਜ੍ਞਂ ਚ ਬੁਧਰਸ਼੍ਮਿਗृਹਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਸ਼ੁਕ੍ਲਸ੍ਯਾਪ੍ਯਮ੍ਮਯਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਪਦਂ षੋਡਸ਼ਰਸ਼੍ਮਿਵਤ੍
ਬੁਧ ਦੀ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੀ ਵਾਸਥੀ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ, ਕਾਲੀ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸ਼ੁਕਰ ਦੀ ਵਾਸਥੀ ਵੀ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਤੇ ਚਿੱਟੀ ਹੈ, ਸੋਲਾਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਨਵਰਸ਼੍ਮਿ ਤੁ ਭੌਮਸ੍ਯ ਲੋਹਿਤਂ ਸ੍ਥਾਨਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਮ੍ ਹਰਿਦ੍ਰਾਭਂ ਬृਹਚ੍ਚਾਪਿ षੋਡਸ਼ਾਰ੍ਚਿਰ੍ਬृਹਸ੍ਪਤੇਃ
ਭੌਮ (ਮੰਗਲ) ਦੀ ਵਧੀਆ ਵਾਸਥੀ ਲਾਲ ਹੈ, ਨੌਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੀ; ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੀ ਵਾਸਥੀ ਪੀਲੀ, ਵੱਡੀ ਤੇ ਸੋਲਾਂ ਲਪਕਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਅष੍ਟਰਸ਼੍ਮਿਗृਹਂ ਚਾਪਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਕृष੍ਣਂ ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰੇ ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੋਸ੍ਤਾਮਸਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਭੂਤਸਂਤਾਪਨਾਲਯਮ੍
ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ (ਸ਼ਨੀ) ਦੀ ਵਾਸਥੀ ਕਾਲੀ ਤੇ ਅੱਠ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸਵਰਭਾਨੁ ਦੀ ਵਾਸਥੀ ਹਨੇਰੀ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਥਾਂ।
ਵਿਜ੍ਞੇਯਾਸ੍ਤਾਰਕਾਃ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ऋषਯਸ੍ਤ੍ਵੇਕਰਸ਼੍ਮਯਃ ਆਸ਼੍ਰਯਾਃ ਪੁਣ੍ਯਕੀਰ੍ਤੀਨਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸ੍ਵਵਰ੍ਣਤਃ
ਸਾਰੇ ਤਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਰਨ ਹੈ; ਇਹ ਨੇਕ ਨਾਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵਾਸਥੀ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਚਿੱਟੇ ਹਨ।
ਘਨਤੋਯਾਤ੍ਮਿਕਾ ਜ੍ਞੇਯਾਃ ਕਲ੍ਪਾਦਾਵੇਵ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾਃ ਆਦਿਤ੍ਯਰਸ਼੍ਮਿਸਂਯੋਗਾਤ੍ ਸਂਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਤ੍ਮਿਕਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਇਹ ਗਢੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਣੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਬਣੇ; ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਚਾਨਣ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਵਯੋਜਨਸਾਹਸ੍ਰੋ ਵਿष੍ਕਂਭਃ ਸਵਿਤੁਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਤ੍ਰਿਗੁਣਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਾਰੋ ਮਣ੍ਡਲਸ੍ਯ ਪ੍ਰਮਾਣਤਃ
ਸਵਿਤਾ (ਸੂਰਜ) ਦਾ ਆਧਾਰ ਨੌਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਗੋਲਾਈ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੈ, ਚਕਰ ਦੇ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ।
ਦ੍ਵਿਗੁਣਃ ਸੂਰ੍ਯਵਿਸ੍ਤਾਰਾਦ੍ ਵਿਸ੍ਤਾਰਃ ਸ਼ਸ਼ਿਨਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਤੁਲ੍ਯਸ੍ਤਯੋਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੁਰ੍ ਭੂਤ੍ਵਾਧਸ੍ਤਾਤ੍ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਿ
ਚੰਦ ਦੀ ਵਧੀਕਤਾ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਹੈ; ਸਵਰਭਾਨੁ ਦੋਵੇਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।