ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮੁਨਯਃ ਪੁਨਸ੍ਤਂ ਸਂਸ਼ਯਾਨ੍ਵਿਤਾਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਰੁਤ੍ਤਰਂ ਭੂਯਸ੍ ਤਦਾ ਤੇ ਰੋਮਹਰ੍षਣਮ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਫਿਰ ਵੀ ਸੰਦੇਹ ਨਾਲ, ਰੋਮਹਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਯਦੇਤਦੁਕ੍ਤਂ ਭਵਤਾ ਸੂਤੇਹ ਵਦਤਾਂ ਵਰ ਏਤਦ੍ਵਿਸ੍ਤਰਤੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਚ ਵਿਨਿਰ੍ਣਯਮ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਦੱਸਿਆ; ਹੁਣ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਤੇ ਜੋਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਵੀ ਦੱਸੋ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਚਨਂ ਤੇषਾਂ ਤਦਾ ਸੂਤਃ ਸਮਾਹਿਤਃ ਉਵਾਚ ਪਰਮਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਤੇषਾਂ ਸਂਸ਼ਯਨਿਰ੍ਣਯੇ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੂਤ ਨੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਚਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਨਰ੍ਥੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞੈਰ੍ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਬੁਦ੍ਧਿਭਿਃ ਏਤਦ੍ਵੋ ऽਹਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸੂਰ੍ਯਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸੋਰ੍ਗਤਿਮ੍
ਇਸ ਬਾਰੇ ਜੋ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ — ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਚਾਲ।
ਯਥਾ ਦੇਵਗृਹਾਣੀਹ ਸੂਰ੍ਯਚਨ੍ਦ੍ਰਾਦਯੋ ਗ੍ਰਹਾਃ ਅਤਃ ਪਰਂ ਤੁ ਤ੍ਰਿਵਿਧਮ੍ ਅਗ੍ਨੇਰ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
ਇਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਤੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਾਂ ਕਿਵੇਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ — ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਅੱਗ ਦੇ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕੇ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਦਿਵ੍ਯਸ੍ਯ ਭੌਤਿਕਸ੍ਯਾਗ੍ਨੇਰ੍ ਅਥੋ ऽਗ੍ਨੇਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵਸ੍ਯ ਚ ਵ੍ਯੁष੍ਟਾਯਾਂ ਤੁ ਰਜਨ੍ਯਾਂ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ऽਵ੍ਯਕ੍ਤਜਨ੍ਮਨਃ
ਦਿਵਿਆ, ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਅੱਗ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅੱਗ — ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਅਪਰਗਟ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮ ਤੋਂ।
ਅਵ੍ਯਾਕृਤਮਿਦਂ ਤ੍ਵਾਸੀਨ੍ ਨੈਸ਼ੇਨ ਤਮਸਾ ਵृਤਮ੍ ਚਤੁਰ੍ਭਾਗਾਵਸ਼ਿष੍ਟੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਲੋਕੇ ਨष੍ਟੇ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਇਹ ਸਭ ਅਪਰਗਟ ਸੀ, ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ; ਜਦੋਂ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੀ ਬਚਿਆ, ਸੰਸਾਰ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ੍ਵਯਂਭੂਰ੍ਭਗਵਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਲੋਕਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਸਾਧਕਃ ਖਦ੍ਯੋਤਵਤ੍ਸ ਵ੍ਯਚਰਦ੍ ਆਵਿਰ੍ਭਾਵਚਿਕੀਰ੍षਯਾ
ਉਥੇ, ਸਵੈ-ਭੂ ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ, ਅੱਗ ਦੇ ਕੀੜੇ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ।
ਸੋ ऽਗ੍ਨਿਂ ਸृष੍ਟ੍ਵਾਥ ਲੋਕਾਦੌ ਪृਥਿਵੀਜਲਸਂਸ਼੍ਰਿਤਃ ਸਂਹृਤ੍ਯ ਤਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਤ੍ਰਿਧਾ ਵ੍ਯਭਜਦੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਫਿਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਅੱਗ ਬਣਾਕੇ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਵੱਸ ਕੇ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ।
ਪਵਨੋ ਯਸ੍ਤੁ ਲੋਕੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਾਰ੍ਥਿਵੋ ਵਹ੍ਨਿਰੁਚ੍ਯਤੇ ਯਸ਼੍ਚਾਸੌ ਲੋਕਾਦੌ ਸੂਰ੍ਯੇ ਸ਼ੁਚਿਰਗ੍ਨਿਸ੍ਤੁ ਸ ਸ੍ਮृਤਃ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਜੋ ਹਵਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੀ ਅੱਗ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਸੀ, ਉਹ ਅੱਗੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵੈਦ੍ਯੁਤੋ ऽਬ੍ਜਸ੍ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯਸ੍ ਤੇषਾਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਤੁ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਵੈਦ੍ਯੁਤੋ ਜਾਠਰਃ ਸੌਰੋ ਵਾਰਿਗਰ੍ਭਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ऽਗ੍ਨਯਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਿਜਲੀ ਵਾਲਾ, ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਤੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਅੱਗ ਸਮਝਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੀ, ਪੇਟ ਦੀ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਅੱਗਾਂ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਦਪਃ ਪਿਬਨ੍ਸੂਰ੍ਯੋ ਗੋਭਿਰ੍ ਦੀਪ੍ਯਤ੍ਯਸੌ ਵਿਭੁਃ ਜਲੇ ਚਾਬ੍ਜਃ ਸਮਾਵਿष੍ਟੋ ਨਾਦ੍ਭਿਰ੍ ਅਗ੍ਨਿਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਕਮਲ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਅੱਗ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਗ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਬੁਝਦੀ ਨਹੀਂ।
ਮਾਨਵਾਨਾਂ ਚ ਕੁਕ੍ਸ਼ਿਸ੍ਥੋ ਨਾਗ੍ਨਿਃ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ਪਾਵਕਃ ਅਰ੍ਚਿष੍ਮਾਨ੍ਪਵਨਃ ਸੋ ऽਗ੍ਨਿਰ੍ ਨਿष੍ਪ੍ਰਭੋ ਜਾਠਰਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਮਾਨਵਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਕਦੇ ਬੁਝਦੀ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਅੱਗ ਹਵਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਲਪਕਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪੇਟ ਦੀ ਅੱਗ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਚਾਨਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਯਸ਼੍ਚਾਯਂ ਮਣ੍ਡਲੀ ਸ਼ੁਕ੍ਲੀ ਨਿਰੂष੍ਮਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ਪ੍ਰਭਾ ਸੌਰੀ ਤੁ ਪਾਦੇਨ ਹ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤਂ ਯਾਤੇ ਦਿਵਾਕਰੇ
ਜੋ ਚੱਕਰਾਕਾਰ, ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਠੰਢਾ ਰੂਪ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅਸਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸੂਰਜੀ ਚਾਨਣ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨਿਮਾਵਿਸ਼ਤੇ ਰਾਤ੍ਰੌ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੂਰਾਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ ਉਦ੍ਯਨ੍ਤਂ ਚ ਪੁਨਃ ਸੂਰ੍ਯਮ੍ ਔष੍ਣ੍ਯਮ੍ ਅਗ੍ਨੇਃ ਸਮਾਵਿਸ਼ੇਤ੍
ਰਾਤ ਨੂੰ ਅੱਗ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗੋਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੂਰੋਂ ਚਮਕਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਮੁੜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਅੱਗ ਦੀ ਗਰਮੀ ਫਿਰ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਾਦੇਨ ਪਾਰ੍ਥਿਵਸ੍ਯਾਗ੍ਨੇਸ੍ ਤਸ੍ਮਾਦਗ੍ਨਿਸ੍ਤਪਤ੍ਯਸੌ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੋष੍ਣਸ੍ਵਰੂਪੇ ਚ ਸੌਰਾਗ੍ਨੇਯੇ ਤੁ ਤੇਜਸੀ
ਧਰਤੀ ਦੀ ਅੱਗ ਦੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਉਹ ਅੱਗ ਤਪਦੀ ਹੈ; ਚਾਨਣ ਤੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜੀ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਦੋਹਾਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਰਸ੍ਪਰਾਨੁਪ੍ਰਵੇਸ਼ਾਦ੍ ਆਪ੍ਯਾਯੇਤੇ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ ਉਤ੍ਤਰੇ ਚੈਵ ਭੂਮ੍ਯਰ੍ਧੇ ਤਥਾ ਹ੍ਯਗ੍ਨਿਸ਼੍ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ
ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਹਨ; ਧਰਤੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਤੇ ਦੱਖਣ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅੱਗ।
ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਪੁਨਃ ਸੂਰ੍ਯਃ ਪੁਨਰ੍ਵੈ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤ੍ਯ੍ ਅਪਃ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਾਮ੍ਰਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਾਪੋ ਦਿਵਾਰਾਤ੍ਰਿਪ੍ਰਵੇਸ਼ਨਾਤ੍
ਸੂਰਜ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੁੜ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਤਾਮੜੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਸ੍ਤਂ ਯਾਤਿ ਪੁਨਃ ਸੂਰ੍ਯੋ ऽਹਰ੍ਵੈ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤ੍ਯ੍ ਅਪਃ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਕ੍ਤਂ ਪੁਨਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾ ਆਪੋ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਭਾਸ੍ਵਰਾਃ
ਸੂਰਜ ਮੁੜ ਅਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਏਤੇਨ ਕ੍ਰਮਯੋਗੇਨ ਭੂਮ੍ਯਰ੍ਧੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰੇ ਉਦਯਾਸ੍ਤਮਨੇ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਂ ਵਿਸ਼ਤ੍ਯ੍ ਅਪਃ
ਇਸ ਲੜੀਵਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਤੇ ਉੱਤਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਣ ਤੇ ਅਸਤ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਪਾਣੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ਼੍ਚਾਸੌ ਤਪਤੇ ਸੂਰ੍ਯਃ ਪਿਬਨ੍ਨਂਭੋ ਗਭਸ੍ਤਿਭਿਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਗ੍ਨਿਵਿਮਿਸ਼੍ਰੋ ऽਸੌ ਦਿਵ੍ਯਃ ਸ਼ੁਚਿਰਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜੋ ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਦਿਵਿਆ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਹਸ੍ਰਪਾਦਸੌ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ ਵृਤ੍ਤਕੁਮ੍ਭਨਿਭਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਆਦਤ੍ਤੇ ਸ ਤੁ ਨਾਡੀਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰੇਣ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਉਹ ਅੱਗ ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਗੋਲ ਘੜੇ ਵਰਗੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਹਰੇਕ ਪਾਸੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨਲੀਆਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ।
ਨਾਦੇਯੀਸ਼੍ਚੈਵ ਸਾਮੁਦ੍ਰੀਃ ਕੂਪਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥਾ ਘਨਾਃ ਸ੍ਥਾਵਰਾ ਜਙ੍ਗਮਾਸ਼੍ਚੈਵ ਵਾਪੀਕੁਲ੍ਯਾਦਿਕਾ ਅਪਃ
ਉਹ ਨਲੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ, ਕੂਆਂ ਦੀਆਂ, ਬੱਦਲਾਂ ਦੀਆਂ, ਅਡਿੱਠ ਤੇ ਚਲਦੀਆਂ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ, ਵਾਪੀਆਂ, ਨਦੀਆਂ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯ ਰਸ਼੍ਮਿਸਹਸ੍ਰਂ ਤਚ੍ ਛੀਤਵਰ੍षੋष੍ਣਨਿਃਸ੍ਰਵਮ੍ ਤਾਸਾਂ ਚਤੁਃਸ਼ਤਾ ਨਾਡ੍ਯੋ ਵਰ੍षਨ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਰਮੂਰ੍ਤਯਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਠੰਢ, ਮੀਂਹ ਤੇ ਗਰਮੀ ਛੱਡਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਸੌ ਨਲੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਪਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਭਜਨਾਸ਼੍ਚੈਵ ਮਾਲ੍ਯਾਸ਼੍ ਚ ਕੇਤਨਾਃ ਪਤਨਾਸ੍ ਤਥਾ ਅਮृਤਾ ਨਾਮਤਃ ਸਰ੍ਵਾ ਰਸ਼੍ਮਯੋ ਵृष੍ਟਿਸਰ੍ਜਨਾਃ
ਉਹ ਭਾਂਡੇ, ਮਾਲਾ, ਝੰਡੇ ਤੇ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਮੀਂਹ ਪਾਂਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ 'ਅੰਮ੍ਰਿਤ' ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਿਮੋਦ੍ਵਹਾਸ਼੍ ਚ ਤਾ ਨਾਡ੍ਯੋ ਰਸ਼੍ਮਯਸ੍ ਤ੍ਰਿਸ਼ਤਾਃ ਪੁਨਃ ਰੇਸ਼ਾ ਮੇਘਾਸ਼੍ ਚ ਵਾਤ੍ਸ੍ਯਾਸ਼੍ ਚ ਹ੍ਲਾਦਿਨ੍ਯੋ ਹਿਮਸਰ੍ਜਨਾਃ
ਉਹ ਨਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਸੌ ਕਿਰਨਾਂ ਹਿਮ ਪਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੰਦਾਂ, ਬੱਦਲ ਤੇ ਛਿੜਕਾਏ ਹਨ, ਜੋ ਠੰਢ ਪਾਂਦੀਆਂ ਤੇ ਹਿਮ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਭਾ ਨਾਮਤਃ ਸਰ੍ਵਾ ਪੀਤਾਭਾਸ਼੍ ਚ ਗਭਸ੍ਤਯਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਸ਼੍ ਚ ਕਕੁਭਾਸ਼੍ਚੈਵ ਗਾਵੋ ਵਿਸ਼੍ਵਭृਤਸ੍ ਤਥਾ
ਸਾਰੀਆਂ 'ਚੰਦ੍ਰ-ਕਿਰਣਾਂ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪੀਲੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ, ਚਿੱਟੀਆਂ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਉਹ ਗਾਂਵਾਂ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਾਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਸ੍ਤਾ ਨਾਮਤਃ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ ਤ੍ਰਿਸ਼ਤੀਰ੍ਘਰ੍ਮਸਰ੍ਜਨਾਃ ਸੋਮੋ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਤਾਭਿਸ੍ਤੁ ਮਨੁष੍ਯਪਿਤृਦੇਵਤਾਃ
ਚਿੱਟੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਤਿੰਨ ਸੌ ਹਨ, ਜੋ ਗਰਮੀ ਪਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ।
ਮਨੁष੍ਯਾਨੌषਧੇਨੇਹ ਸ੍ਵਧਯਾ ਚ ਪਿਤॄਨਪਿ ਅਮृਤੇਨ ਸੁਰਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਂਸ੍ ਤਿਸृਭਿਸ੍ ਤਰ੍ਪਯਤ੍ਯਸੌ
ਇਥੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਵਧਾ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਸਨ੍ਤੇ ਚੈਵ ਗ੍ਰੀष੍ਮੇ ਚ ਸ਼ਤੈਃ ਸ ਤਪਤੇ ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਵਰ੍षਾਸ੍ਵਥੋ ਸ਼ਰਦਿ ਚ ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਸਂਪ੍ਰਵਰ੍षਤਿ
ਵਸੰਤ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਸੌ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਤਪਦਾ ਹੈ; ਵਰਖਾ ਅਤੇ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਚਾਰ ਸੌ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਵਰ੍ਹਦਾ ਹੈ।