ਸ੍ਥਾਨਾਭਿਮਾਨਿਨਾਮ੍ ਏਤਤ੍ ਸ੍ਥਾਨਂ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇषੁ ਵੈ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਾਨਾਂ ਵੈ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਚ ਯੇ
ਜੋ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਹ ਥਾਂ ਪਿਛਲੇ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਏਤੇ ਵਸਨ੍ਤਿ ਵੈ ਸੂਰ੍ਯੇ ਸਪ੍ਤਕਾਸ੍ਤੇ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਸੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਗਣਾ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇष੍ਵਿਹ
ਇਹ ਸੱਤ ਗਰੁੱਪ, ਜੋ ਚੌਦਾਂ ਹਨ, ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਚੌਦਾਂ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਗਣ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਾਦ੍ਵਿਸ੍ਤਰਾਚ੍ਚੈਵ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਯਥਾਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ਕਥਿਤਂ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਾ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ
ਹੇ ਮਾਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਥਾ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਈ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਸੁਣੀ, ਸੰਖੇਪ ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਏਤੇ ਦੇਵਾ ਵਸਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਕੇ ਦ੍ਵੌ ਦ੍ਵੌ ਮਾਸੌ ਕ੍ਰਮੇਣ ਤੁ ਸ੍ਥਾਨਾਭਿਮਾਨਿਨੋ ਹ੍ਯੇਤੇ ਗਣਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸਪ੍ਤਕਾਃ
ਇਹ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ, ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਹਰ ਸੱਤ ਦਾ ਗਰੁੱਪ ਦੋ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਵਾਰੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਰਾਂ ਗਰੁੱਪ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇष ਏਕਚਕ੍ਰੇਣ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਰਥੇਨ ਤੁ ਹਰਿਤੈਰਕ੍ਸ਼ਰੈਰਸ਼੍ਵੈਃ ਸਰ੍ਪਤੇ ऽਸੌ ਦਿਵਾਕਰਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕ ਪਹੀਆ ਵਾਲੇ ਰਥ ਨਾਲ, ਦਿਨ ਦਾ ਚਾਨਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ, ਹਰੇ, ਅਮਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਂ ਰਥੇਨਾਸਾਵ੍ ਏਕਚਕ੍ਰੇਣ ਤੁ ਭ੍ਰਮਨ੍ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਸਮੁਦ੍ਰਾਙ੍ਗਾਂ ਸਪ੍ਤਭਿਃ ਸਰ੍ਪਤੇ ਦਿਵਿ
ਇਕ ਪਹੀਆ ਵਾਲੇ ਰਥ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਵਿਚ, ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਹੈ।
ਵੀਥ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਾਣਿ ਚਰਤਿ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਿ ਨਿਸ਼ਾਕਰਃ ਤ੍ਰਿਚਕ੍ਰੋਭਯਤੋ ऽਸ਼੍ਵਸ਼੍ ਚ ਵਿਜ੍ਞੇਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵੈ ਰਥਃ
ਚੰਦ, ਜੋ ਰਾਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਰਥ ਤਿੰਨ ਪਹੀਏ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸੇ ਘੋੜੇ ਹਨ।
ਸ਼ਤਾਰੈਸ਼੍ ਚ ਤ੍ਰਿਭਿਸ਼੍ਚਕ੍ਰੈਰ੍ ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲੈਰ੍ਹਯੋਤ੍ਤਮੈਃ ਦਸ਼ਭਿਸ੍ਤ੍ਵਕृਸ਼ੈਰ੍ ਦਿਵ੍ਯੈਰ੍ ਅਸਂਗੈਸ੍ ਤੈਰ੍ ਮਨੋਜਵੈਃ
ਉਸ ਦਾ ਰਥ ਤਿੰਨ ਸੌ ਚੰਗੇ, ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਦਸ ਪਤਲੇ, ਦਿਵਿਆ, ਥਕਣ ਰਹਿਤ, ਤੇ ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਘੋੜੇ ਹਨ।
ਰਥੇਨਾਨੇਨ ਦੇਵੈਸ਼੍ ਚ ਪਿਤृਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਗਚ੍ਛਤਿ ਸੋਮੋ ਹ੍ਯਮ੍ਬੁਮਯੈਰ੍ ਗੋਭਿਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲੈਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਗਭਸ੍ਤਿਮਾਨ੍
ਇਸ ਰਥ ਨਾਲ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੋਮ ਚੱਲਦਾ ਹੈ; ਚਿੱਟੇ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਚਿੱਟੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਨਾਲ।
ਕ੍ਰਮਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ਾਦੌ ਭਾਸ੍ਕਰਾਤ੍ਪਰਮਾਸ੍ਥਿਤਃ ਆਪੂਰ੍ਯਤੇ ਪਰਸ੍ਯਾਨ੍ਤਃ ਸਤਤਂ ਦਿਵਸਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਚਿੱਟੇ ਪੱਖ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ, ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਚਲਣ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਦਰੋਂ ਭਰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵੈਃ ਪੀਤਂ ਕ੍ਸ਼ਯੇ ਸੋਮਮ੍ ਆਪ੍ਯਾਯਯਤਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ਪੀਤਂ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ਾਹਂ ਤੁ ਰਸ਼੍ਮਿਨੈਕੇਨ ਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਦੇਵਤੇ, ਘਟਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਪੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੋਮ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਰਦੇ ਹਨ; ਸੂਰਜ ਇਕ ਕਿਰਣ ਨਾਲ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਪੀਦਾ ਹੈ।
ਆਪੂਰਯਨ੍ ਸੁषੁਮ੍ਨੇਨ ਭਾਗਂ ਭਾਗਮਨੁਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਇਤ੍ਯੇषਾ ਸੂਰ੍ਯਵੀਰ੍ਯੇਣ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯਾਪ੍ਯਾਯਿਤਾ ਤਨੁਃ
ਸੁਸ਼ੁਮਨਾ ਕਿਰਣ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਭਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਚੰਦ ਦੀ ਦੇਹ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਦृਸ਼੍ਯੇਤ ਸ਼ੁਕ੍ਲਃ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਮਣ੍ਡਲਃ ਏਵਮਾਪ੍ਯਾਯਿਤਂ ਸੋਮਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਦਿਨਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ ਚੰਦ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਪੂਰਾ ਗੋਲ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚਿੱਟੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਚਲਣ ਨਾਲ ਸੋਮ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਪ੍ਰਭृਤਿ ਬਹੁਲਸ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੀਮ੍ ਪਿਬਨ੍ਤ੍ਯਮ੍ਬੁਮਯਂ ਦੇਵਾ ਮਧੁ ਸੌਮ੍ਯਂ ਸੁਧਾਮृਤਮ੍
ਫਿਰ, ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਟਦੇ ਪੱਖ ਦੇ ਚੌਦਵੀਂ ਤਕ, ਦੇਵਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ, ਮਿੱਠਾ, ਸੁਮਧੁਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਂਦੇ ਹਨ।
ਸਂਭृਤਂ ਤ੍ਵਰ੍ਧਮਾਸੇਨ ਹ੍ਯ੍ ਅਮृਤਂ ਸੂਰ੍ਯਤੇਜਸਾ ਪਾਨਾਰ੍ਥਮਮृਤਂ ਸੋਮਂ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਮੁਪਾਸਤੇ
ਅੱਧਾ ਮਹੀਨਾ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ, ਦੇਵਤੇ ਪੀਣ ਲਈ ਸੋਮ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਏਕਰਾਤ੍ਰਿਂ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪਿਤृਭਿਸ੍ਤ੍ਵृषਿਭਿਃ ਸਹ ਸੋਮਸ੍ਯ ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ਾਦੌ ਭਾਸ੍ਕਰਾਭਿਮੁਖਸ੍ਯ ਚ
ਇਕ ਰਾਤ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਘਟਦੇ ਪੱਖ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ, ਜਦ ਚੰਦ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੋਮ ਪੀਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੀਯਨ੍ਤੇ ਪਰਸ੍ਯਾਨ੍ਤਃ ਪੀਯਮਾਨਾਃ ਕਲਾਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਛਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਪੀਤੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਅੰਦਰੋਂ ਘਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਤਿੰਨ ਸੌ ਤੀਹ ਤੇ ਤਿੰਨ ਤੀਹ ਵੀ ਹਨ।
ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦੇਵਾਃ ਸੋਮਂ ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਵੈ ਏਵਂ ਦਿਨਕ੍ਰਮਾਤ੍ਪੀਤੇ ਵਿਬੁਧੈਸ੍ਤੁ ਨਿਸ਼ਾਕਰੇ
ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਹਨ, ਸੋਮ ਪੀਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਚਲਣ ਨਾਲ, ਦੇਵਤੇ ਚੰਦ ਤੋਂ ਪੀਂਦੇ ਹਨ।
ਪੀਤ੍ਵਾਰ੍ਧਮਾਸਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਅਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮਾਃ ਪਿਤਰਸ਼੍ਚੋਪਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਅਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਨਿਸ਼ਾਕਰਮ੍
ਅੱਧਾ ਮਹੀਨਾ ਪੀ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਾ ਅਮਾਵੱਸ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਅਮਾਵੱਸ ਨੂੰ, ਪਿਤਰ ਚੰਦ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤਃ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੇ ਭਾਗੇ ਕਿਂਚਿਚ੍ਛਿष੍ਟੇ ਕਲਾਤ੍ਮਕੇ ਅਪਰਾਹ੍ਣੇ ਪਿਤृਗਣਾ ਜਘਨ੍ਯਂ ਪਰ੍ਯੁਪਾਸਤੇ
ਫਿਰ ਪੰਦਰਵੇਂ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਕਲਂ ਕਾਲਂ ਸ਼ਿष੍ਟਾ ਤਸ੍ਯ ਕਲਾ ਤੁ ਯਾ ਨਿਸृਤਂ ਤਦਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਗਭਸ੍ਤਿਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਧਾਮृਤਮ੍
ਉਹ ਦੋ ਕਲਾ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪੀਂਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਜੋ ਬਚਾ ਹੋਇਆ ਹਿੱਸਾ ਅਮਾਵੱਸ ਨੂੰ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਭੋਗ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ।
ਮਾਸਤृਪ੍ਤਿਮਵਾਪ੍ਯਾਗ੍ਰ੍ਯਾਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਤੇ ऽਮृਤਮ੍ ਪਿਤृਭਿਃ ਪੀਯਮਾਨਸ੍ਯ ਪਞ੍ਚਦਸ਼੍ਯਾਂ ਕਲਾ ਤੁ ਯਾ
ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਵਧੀਆ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਕੇ, ਉਹ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਪੰਦਰਵੇਂ ਦਿਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਜੋ ਪਿਤਰ ਪੀਂਦੇ ਹਨ,
ਯਾਵਤ੍ਤੁ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਭਾਗਃ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ਸ੍ਤੁ ਸਃ ਅਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਅਨ੍ਤਰਾ ਪੂਰ੍ਯਤੇ ਪੁਨਃ
ਜਦ ਤੱਕ ਪੰਦਰਵੇਂ ਭਾਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਘਟਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਮਾਵੱਸ ਨੂੰ, ਵਿਚਕਾਰ ਉਹ ਮੁੜ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵृਦ੍ਧਿਕ੍ਸ਼ਯੌ ਵੈ ਪਕ੍ਸ਼ਾਦੌ षੋਡਸ਼੍ਯਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਨਃ ਸ੍ਮृਤੌ ਏਵਂ ਸੂਰ੍ਯਨਿਮਿਤ੍ਤੈषਾ ਪਕ੍ਸ਼ਵृਦ੍ਧਿਰ੍ਨਿਸ਼ਾਕਰੇ
ਹਰ ਪੱਖ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਸੋਲਵੇਂ ਦਿਨ, ਚੰਦ ਦੀ ਵਾਧ-ਘਟ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੰਝ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਪੱਖ ਦੀ ਵਾਧ ਚੰਦ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅष੍ਟਭਿਸ਼੍ ਚ ਹਯੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੋਮਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵੈ ਰਥਃ ਵਾਰਿਤੇਜੋਮਯਸ਼੍ਚਾਥ ਪਿਸ਼ਙ੍ਗੈਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ੋਭਨੈਃ
ਸੋਮਪੁਤ੍ਰ ਦਾ ਰਥ ਅੱਠ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਬਣੇ ਹਨ, ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਪੀਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦਸ਼ਭਿਸ਼੍ਚਾਕृਸ਼ੈਰਸ਼੍ਵੈਰ੍ ਨਾਨਾਵਰ੍ਣੈ ਰਥਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼੍ਮਾਮਯੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਦੈਤ੍ਯਾਚਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ
ਸ਼ੁਕਰ ਦਾ ਰਥ ਦਸ ਪਤਲੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਣੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਚਾਰਯ ਦਾ ਹੈ।
ਅष੍ਟਾਸ਼੍ਵਸ਼੍ਚਾਥ ਭੌਮਸ੍ਯ ਰਥੋ ਹੈਮਃ ਸੁਸ਼ੋਭਨਃ ਜੀਵਸ੍ਯ ਹੈਮਸ਼੍ਚਾष੍ਟਾਸ਼੍ਵੋ ਮਨ੍ਦਸ੍ਯਾਯਸਨਿਰ੍ਮਿਤਃ
ਮੰਗਲ ਦਾ ਰਥ ਅੱਠ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ; ਜੀਵ ਦਾ ਰਥ ਵੀ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤੇ ਅੱਠ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਨੀ ਦਾ ਰਥ ਲੋਹੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਰਥ ਆਪੋਮਯੈਰਸ਼੍ਵੈਰ੍ ਦਸ਼ਭਿਸ੍ਤੁ ਸਿਤੇਤਰੈਃ ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੋਰ੍ਭਾਸ੍ਕਰਾਰੇਸ਼੍ ਚ ਤਥਾ ਚਾष੍ਟਹਯਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਰਾਹੂ ਦਾ ਰਥ ਦਸ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬਣੇ ਹਨ, ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਹੋਰ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਹਨ; ਇੰਝ, ਕੇਤੂ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਰਥ ਵੀ ਅੱਠ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇ ਧ੍ਰੁਵਨਿਬਦ੍ਧਾ ਵੈ ਗ੍ਰਹਾਸ੍ਤੇ ਵਾਤਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ ਏਤੇਨ ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਮਾਣਾਸ਼੍ ਚ ਯਥਾਯੋਗਂ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਿ ਵੈ
ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹ ਧ੍ਰੂਤਾਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ; ਇੰਝ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ।
ਯਾਵਨ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਚੈਵ ਤਾਰਾਸ਼੍ ਚ ਤਾਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚੈਵ ਰਸ਼੍ਮਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਧ੍ਰੁਵਨਿਬਦ੍ਧਾਸ਼੍ ਚ ਭ੍ਰਮਨ੍ਤੋ ਭ੍ਰਾਮਯਨ੍ਤਿ ਤਮ੍
ਜਿੰਨੀ ਤਾਰਾਂ ਹਨ, ਉਨੀ ਹੀ ਕਿਰਨਾਂ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਧ੍ਰੂਤਾਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ, ਘੁੰਮਦੇ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਘੁੰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ।