ਲਿਙ੍ਗਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਸ੍ਯੈਵੇਹ ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਤੁ ਵृष੍ਟਿਰ੍ਨਾਨਾਭਵਦ੍ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਸਹਸ੍ਰਗੁਣਮੁਤ੍ਸ੍ਰष੍ਟੁਮ੍ ਆਦਤ੍ਤੇ ਕਿਰਣੈਰ੍ਜਲਮ੍

ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਵਰਖਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵਾਪਸ ਛੱਡਦਾ ਹੈ।

ਜਲਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ੋ ਵृਦ੍ਧਿਰ੍ਵਾ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯੇਵਾਸ੍ਯ ਵਿਚਾਰਤਃ ਧ੍ਰੁਵੇਣਾਧਿष੍ਠਿਤੋ ਵਾਯੁਰ੍ ਵृष੍ਟਿਂ ਸਂਹਰਤੇ ਪੁਨਃ

ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦਾ ਨਾਸ ਜਾਂ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਧਰੂ ਤਾਰੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹਵਾ ਵਰਖਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਗ੍ਰਹਾਨ੍ ਨਿਃਸृਤ੍ਯ ਸੂਰ੍ਯਾਤ੍ ਤੁ ਕृਤ੍ਸ੍ਨੇ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਮਣ੍ਡਲੇ ਚਾਰਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਵਿਸ਼ਤ੍ਯਰ੍ਕੇ ਧ੍ਰੁਵੇਣ ਸਮਧਿष੍ਠਿਤਾ

ਗ੍ਰਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਮੰਡਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਧਰੂ ਤਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸੌਰਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਤੋ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਰਥਂ ਸ਼ਸ਼ਿਨ ਏਵ ਚ ਗ੍ਰਹਾਣਾਮ੍ ਇਤਰੇषਾਂ ਚ ਯਥਾ ਗਚ੍ਛਤਿ ਚਾਮ੍ਬੁਪਃ

ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਰਥ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ, ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਵੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ।

ਸੌਰਸ੍ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸृष੍ਟੋ ਰਥਸ੍ਤ੍ਵਰ੍ਥਵਸ਼ੇਨ ਸਃ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ੍ਯਾਵਯਵੈਃ ਕਲ੍ਪਿਤਸ਼੍ ਚ ਦ੍ਵਿਜਰ੍षਭਾਃ

ਸੂਰਜ ਦਾ ਰਥ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇੱਕ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਸੀ; ਇਹ ਸਾਲ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ।

ਤ੍ਰਿਨਾਭਿਨਾ ਤੁ ਚਕ੍ਰੇਣ ਪਞ੍ਚਾਰੇਣ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ਸੌਵਰ੍ਣਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਮ੍ ਆਵਾਸੋ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਤੁ

ਇਸ ਰਥ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਨਾਭੀਆਂ ਵਾਲਾ ਪਹੀਆ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਪੋਕ ਹਨ, ਇਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵਾਸ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੂਰਜ ਦਾ।

ਨਵਯੋਜਨਸਾਹਸ੍ਰੋ ਵਿਸ੍ਤਾਰਾਯਾਮਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਦ੍ਵਿਗੁਣੋ ऽਪਿ ਰਥੋਪਸ੍ਥਾਦ੍ ਈषਾਦਣ੍ਡਃ ਪ੍ਰਮਾਣਤਃ

ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ; ਰਥ ਦੇ ਪਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਲੰਬਾ ਇਸ ਦਾ ਧੁਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।

ਅਸਙ੍ਗੈਸ੍ਤੁ ਹਯੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਯਤਸ਼੍ਚਕ੍ਰਂ ਤਤਃ ਸ੍ਥਿਤੈਃ ਵਾਜਿਨਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵੈ ਸਪ੍ਤ ਛਨ੍ਦੋਭਿਰ੍ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾਸ੍ਤੁ ਤੇ

ਉਹ ਰਥ ਅਜੋੜੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਚੱਕਰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਸ ਦੇ ਸੱਤ ਘੋੜੇ ਖੜੇ ਹਨ, ਜੋ ਛੰਦਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਨ।

ਚਕ੍ਰਪਕ੍ਸ਼ੇ ਨਿਬਦ੍ਧਾਸ੍ਤੁ ਧ੍ਰੁਵੇ ਚਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸਮਰ੍ਪਿਤਃ ਸਹਾਸ਼੍ਵਚਕ੍ਰੋ ਭ੍ਰਮਤੇ ਸਹਾਕ੍ਸ਼ੋ ਭ੍ਰਮਤੇ ਧ੍ਰੁਵਃ

ਚੱਕਰ ਦੇ ਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਕਸ ਧੁਰ ਤੇ ਟਿਕਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਸ ਧੁਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।

ਅਕ੍ਸ਼ਃ ਸਹੈਕਚਕ੍ਰੇਣ ਭ੍ਰਮਤੇ ऽਸੌ ਧ੍ਰੁਵੇਰਿਤਃ ਪ੍ਰੇਰਕੋ ਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਧੀਮਾਨ੍ ਧ੍ਰੁਵੋ ਵੈ ਵਾਤਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ

ਅਕਸ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਧੁਰ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਧੁਰ, ਜੋ ਸਮਝਦਾਰ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਹਵਾ ਦੇ ਰੁਖ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਨੂੰ ਤੁਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਯੁਗਾਕ੍ਸ਼ਕੋਟਿਸਮ੍ਬਦ੍ਧੌ ਦ੍ਵੌ ਰਸ਼੍ਮੀ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨਸ੍ਯ ਤੁ ਧ੍ਰੁਵੇਣ ਭ੍ਰਮਤੇ ਰਸ਼੍ਮਿਨਿਬਦ੍ਧਃ ਸ ਯੁਗਾਕ੍ਸ਼ਯੋਃ

ਰਥ ਦੀ ਦੋ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਜੂਏ ਤੇ ਅਕਸ ਦੇ ਕੋਣਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਧੁਰ ਨਾਲ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ, ਜੂਆ ਤੇ ਅਕਸ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ।

ਭ੍ਰਮਤੋ ਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਸ੍ਯੁਃ ਖੇਚਰਸ੍ਯ ਰਥਸ੍ਯ ਤੁ ਯੁਗਾਕ੍ਸ਼ਕੋਟੀ ਤੇ ਤਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨਸ੍ਯ ਹਿ

ਜਦੋਂ ਰਥ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ਦੇ ਘੇਰੇ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਜੂਏ ਤੇ ਅਕਸ ਦੇ ਕੋਣ ਉਸ ਰਥ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਹਨ।

ਧ੍ਰੁਵੇਣ ਪ੍ਰਗृਹੀਤੇ ਵੈ ਵਿਚਕ੍ਰਾਸ਼੍ਵੇ ਚ ਰਜ੍ਜੁਭਿਃ ਭ੍ਰਮਨ੍ਤਮਨੁਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਧ੍ਰੁਵਂ ਰਸ਼੍ਮੀ ਚ ਤਾਵੁਭੌ

ਧੁਰ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਰਥ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਧੁਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੀਂਹ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਯੁਗਾਕ੍ਸ਼ਕੋਟਿਸ੍ਤ੍ਵੇਤਸ੍ਯ ਵਾਤੋਰ੍ਮਿਸ੍ਯਨ੍ਦਨਸ੍ਯ ਤੁ ਕੀਲੇ ਸਕ੍ਤਾ ਯਥਾ ਰਜ੍ਜੁਰ੍ ਭ੍ਰਮਤੇ ਸਰ੍ਵਤੋਦਿਸ਼ਮ੍

ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਰਥ ਦਾ ਜੂਆ ਤੇ ਅਕਸ ਦਾ ਕੋਣ ਇੱਕ ਠੇਕ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਰੱਸੀ ਵਾਂਗ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।

ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਰਸ਼੍ਮੀ ਤੁ ਮਣ੍ਡਲੇषੂਤ੍ਤਰਾਯਣੇ ਵਰ੍ਧੇਤੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਚੈਵ ਭ੍ਰਮਤਾ ਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਤੁ

ਜਦੋਂ ਰਥ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਘੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੁੜਦੇ ਹੋਏ, ਘੇਰੇ ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਆਕृष੍ਯੇਤੇ ਯਦਾ ਤੇ ਵੈ ਧ੍ਰੁਵੇਣਾਧਿष੍ਠਿਤੇ ਤਦਾ ਆਭ੍ਯਨ੍ਤਰਸ੍ਥਃ ਸੂਰ੍ਯੋ ऽਥ ਭ੍ਰਮਤੇ ਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਤੁ

ਜਦੋਂ ਉਹ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ, ਜੋ ਧੁਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਅੰਦਰ ਖਿੱਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਅੰਦਰ ਰਹਿ ਕੇ ਘੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।

ਅਸ਼ੀਤਿਮਣ੍ਡਲਸ਼ਤਂ ਕਾष੍ਠਯੋਰਨ੍ਤਰਂ ਦ੍ਵਯੋਃ ਧ੍ਰੁਵੇਣ ਮੁਚ੍ਯਮਾਨਾਭ੍ਯਾਂ ਰਸ਼੍ਮਿਭ੍ਯਾਂ ਪੁਨਰੇਵ ਤੁ

ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅੱਸੀ ਸੌ ਘੇਰੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਧੁਰ ਤੋਂ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਖੁਲ ਕੇ ਮੁੜ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤਥੈਵ ਬਾਹ੍ਯਤਃ ਸੂਰ੍ਯੋ ਭ੍ਰਮਤੇ ਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਤੁ ਉਦ੍ਵੇष੍ਟਯਨ੍ ਸ ਵੇਗੇਨ ਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਤੁ ਗਚ੍ਛਤਿ

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਬਾਹਰਲੇ ਘੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੇਰੇ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਦੇਵਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮੁਨਯਸ਼੍ ਚ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍ ਯਜਨ੍ਤਿ ਸਤਤਂ ਦੇਵਂ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਭਵਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸਦਾ ਭਾਸਕਰ, ਭਵਨ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸਰਥੋ ऽਧਿष੍ਠਿਤੋ ਦੇਵੈਰ੍ ਆਦਿਤ੍ਯੈਰ੍ਮੁਨਿਭਿਸ੍ ਤਥਾ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਰਪ੍ਸਰੋਭਿਸ਼੍ ਚ ਗ੍ਰਾਮਣੀਸਰ੍ਪਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ

ਉਹ ਰਥ ਦੇਵਤੇ, ਆਦਿਤਯ, ਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ, ਮੁਖੀ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਰਾਖਸਾਂ ਵਲੋਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏਤੇ ਵਸਨ੍ਤਿ ਵੈ ਸੂਰ੍ਯੇ ਦ੍ਵੌ ਦ੍ਵੌ ਮਾਸੌ ਕ੍ਰਮੇਣ ਤੁ ਆਪ੍ਯਾਯਯਨ੍ਤਿ ਚਾਦਿਤ੍ਯਂ ਤੇਜੋਭਿਰ੍ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਸ਼ਿਵਮ੍

ਇਹ ਸਭ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਜੋੜਾ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਵਾਰੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ, ਮੰਗਲਮਈ ਭਾਸਕਰ ਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਹਨ।

ਗ੍ਰਥਿਤੈਃ ਸ੍ਵੈਰ੍ਵਚੋਭਿਸ੍ਤੁ ਸ੍ਤੁਵਨ੍ਤਿ ਮੁਨਯੋ ਰਵਿਮ੍ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਪ੍ਸਰਸਸ਼੍ਚੈਵ ਨृਤ੍ਯਗੇਯੈਰੁਪਾਸਤੇ

ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਰਵੀ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਅਪਸਰਾ ਨੱਚ-ਗਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਗ੍ਰਾਮਣੀਯਕ੍ਸ਼ਭੂਤਾਨਿ ਕੁਰ੍ਵਤੇ ऽਭੀषੁਸਂਗ੍ਰਹਮ੍ ਸਰ੍ਪਾ ਵਹਨ੍ਤਿ ਵੈ ਸੂਰ੍ਯਂ ਯਾਤੁਧਾਨਾ ਅਨੁਯਾਨ੍ਤਿ ਚ

ਮੁਖੀ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਭੂਤ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੱਪ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਲਿਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਯਾਤੁਧਾਨ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੀਂਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਵਾਲਖਿਲ੍ਯਾ ਨਯਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤਂ ਪਰਿਵਾਰ੍ਯੋਦਯਾਦ੍ਰਵਿਮ੍ ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਵੈ ਵਸਨ੍ਤੀਹ ਦ੍ਵੌ ਦ੍ਵੌ ਮਾਸੌ ਦਿਵਾਕਰੇ

ਵਾਲਖਿਲਿਆ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਡੁੱਬਣ ਵੱਲ ਲਿਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਗਣ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ, ਹਰ ਜੋੜਾ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਵਾਰੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਮਧੁਸ਼੍ ਚ ਮਾਧਵਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ਼੍ ਚ ਸ਼ੁਚਿਰੇਵ ਚ ਨਭੋਨਭਸ੍ਯੌ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਇषਸ਼੍ਚੋਰ੍ਜਸ੍ਤਥੈਵ ਚ

ਮਧੂ ਤੇ ਮਾਧਵ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਤੇ ਸ਼ੁਚਿ, ਨਭਸ ਤੇ ਨਭਸਿਆ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਸ਼ ਤੇ ਊਰਜ ਵੀ।

ਸਹਃਸਹਸ੍ਯੌ ਚ ਤਥਾ ਤਪਸ੍ਯਸ਼੍ ਚ ਤਪਃ ਪੁਨਃ ਏਤੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਮਾਸਾਸ੍ਤੁ ਵਰ੍षਂ ਵੈ ਮਾਨੁषਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ

ਇਹ ਸਹਸ ਅਤੇ ਸਹਸਿਆ, ਤਪਸਿਆ ਅਤੇ ਤਪਹ — ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ।

ਵਾਸਨ੍ਤਿਕਸ੍ ਤਥਾ ਗ੍ਰੈष੍ਮਃ ਸ਼ੁਭੋ ਵੈ ਵਾਰ੍षਿਕਸ੍ ਤਥਾ ਸ਼ਾਰਦਸ਼੍ ਚ ਹਿਮਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ੈਸ਼ਿਰ ऋਤਵਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ

ਵਸੰਤ, ਗ੍ਰੀਸ਼ਮ, ਵਾਰਸ਼ਾ, ਸ਼ਰਦ, ਹੇਮੰਤ ਅਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ਿਰ — ਇਹ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।

ਧਾਤਾਰ੍ਯਮਾਥ ਮਿਤ੍ਰਸ਼੍ ਚ ਵਰੁਣਸ਼੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰ ਏਵ ਚ ਵਿਵਸ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਪੂषਾ ਚ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯੋ ऽਂਸ਼ੁਰ੍ ਭਗਸ੍ ਤਥਾ

ਧਾਤਾ, ਅਰਯਮਾਨ, ਮਿਤ੍ਰ, ਵਰੁਣ, ਇੰਦਰ, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਪੂਸ਼ਾ, ਪਰਜਨਯ, ਅੰਸ਼ੁ ਅਤੇ ਭਗਾ — ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।

ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ ਚ ਪੁਲਹਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰਿਰੇਵ ਚ ਵਸਿष੍ਠਸ਼੍ਚਾਙ੍ਗਿਰਾਸ਼੍ਚੈਵ ਭृਗੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਮਤਾਂ ਵਰਃ

ਤਵਸ਼ਟਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਪੁਲਸਤਿਆ, ਪੁਲਹਾ, ਅਤਰੀ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਅੰਗਿਰਸ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ — ਇਹ ਸਿਆਣਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ।