ਤਾਂਸ੍ਤੁ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਤੋ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਨਾਮਮਾਤ੍ਰੇਣ ਵੈ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਵਿਦ੍ਰੁਮਃ ਪ੍ਰਥਮਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਹੇਮਪਰ੍ਵਤਃ
ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ: ਵਿਦਰੁਮ ਪਹਿਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੇਮਪਹਾੜ ਦੂਜਾ।
ਤृਤੀਯੋ ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ੍ਨਾਮ ਚਤੁਰ੍ਥਃ ਪੁष੍ਪਿਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਕੁਸ਼ੇਸ਼ਯਃ ਪਞ੍ਚਮਸ੍ਤੁ षष੍ਠੋ ਹਰਿਗਿਰਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਤੀਜਾ ਦਿਉਤਿਮਾਨ ਨਾਮ ਹੈ, ਚੌਥਾ ਪੁਸ਼ਪਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕੁਸ਼ੇਸ਼ਯ ਪੰਜਵਾਂ ਹੈ, ਤੇ ਛੇਵਾਂ ਹਰਿਗਿਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਮੋ ਮਨ੍ਦਰਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਮਹਾਦੇਵਨਿਕੇਤਨਮ੍ ਮਨ੍ਦਾ ਇਤਿ ਹ੍ਯਪਾਂ ਨਾਮ ਮਨ੍ਦਰੋ ਧਾਰਣਾਦ੍ ਅਪਾਮ੍
ਸੱਤਵਾਂ ਮੰਦਰ ਪਰਬਤ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਹੈ, ਇਹ ਮਹਾਂਦੇਵ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਮੰਦਾ ਇਕ ਦਰਿਆ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਤੇ ਮੰਦਰ ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਵृषਾਙ੍ਕਸ੍ਤੁ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ੋ ਵਿਮਲਃ ਸ਼ਿਵਃ ਸੋਮਃ ਸਨਨ੍ਦੀ ਭਗਵਾਨ੍ ਆਸ੍ਤੇ ਹੇਮਗृਹੋਤ੍ਤਮੇ
ਉਥੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ ਵਾਲਾ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਿਵ, ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸੋਮ ਤੇ ਨੰਦੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਤਪਸਾ ਤੋषਿਤਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮਨ੍ਦਰੇਣ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ ਅਵਿਮੁਕ੍ਤੇ ਮਹਾਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਲੇਭੇ ਸ ਪਰਮਂ ਵਰਮ੍
ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਦਰ ਨੇ ਤਪ ਕਰਕੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਅਵਿਮੁਕਤ ਦੇ ਮਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਸ਼੍ ਚ ਮਹਾਦੇਵੋ ਨਿਵਾਸਾਰ੍ਥਂ ਸਹਾਂਬਯਾ ਅਵਿਮੁਕ੍ਤਾਦੁਪਾਗਮ੍ਯ ਚਕ੍ਰੇ ਵਾਸਂ ਸ ਮਨ੍ਦਰੇ
ਜਦ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੂੰ ਨਿਵਾਸ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਅੰਬਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਅਵਿਮੁਕਤ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਮੰਦਰ ਉੱਤੇ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ।
ਸਨਨ੍ਦੀ ਸਗਣਃ ਸੋਮਸ੍ ਤੇਨਾਸੌ ਤਨ੍ਨ ਮੁਞ੍ਚਤਿ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਦ੍ਵੀਪੇ ਤੁ ਸਪ੍ਤੇਹ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਾਦ੍ਯਾਃ ਕੁਲਪਰ੍ਵਤਾਃ
ਨੰਦੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੋਮ ਉਥੇ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਓਥੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਕ੍ਰੌਂਚ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਸੱਤ ਮੁੱਖ ਪਰਬਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕ੍ਰੌਂਚ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਰੌਞ੍ਚੋ ਵਾਮਨਕਃ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਤृਤੀਯਸ਼੍ਚਾਨ੍ਧਕਾਰਕਃ ਅਨ੍ਧਕਾਰਾਤ੍ਪਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਦਿਵਾਵृਨ੍ਨਾਮ ਪਰ੍ਵਤਃ
ਕ੍ਰੌਂਚ, ਫਿਰ ਵਾਮਨਕ, ਤੇ ਤੀਜਾ ਅੰਧਕਾਰਕ ਹੈ। ਅੰਧਕਾਰਕ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਦਿਵਾਵ੍ਰਨ ਨਾਮ ਦਾ ਪਰਬਤ ਹੈ।
ਦਿਵਾਵृਤਃ ਪਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਿਵਿਨ੍ਦੋ ਗਿਰਿਰੁਚ੍ਯਤੇ ਵਿਵਿਨ੍ਦਾਤ੍ਪਰਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕੋ ਮਹਾਗਿਰਿਃ
ਦਿਵਾਵ੍ਰਤ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਿਵਿੰਦ ਪਰਬਤ ਹੈ। ਵਿਵਿੰਦ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਪੁੰਡਰੀਕਾ ਮਹਾਂ ਪਰਬਤ ਹੈ।
ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਤ੍ਪਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਦੁਨ੍ਦੁਭਿਸ੍ਵਨਃ ਏਤੇ ਰਤ੍ਨਮਯਾਃ ਸਪ੍ਤ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਪਰ੍ਵਤਾਃ
ਪੁੰਡਰੀਕਾ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਦੁੰਦੁਭਿਸਵਨ ਪਰਬਤ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਤ ਪਰਬਤ ਕ੍ਰੌਂਚ ਟਾਪੂ ਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸ਼ਾਕਦ੍ਵੀਪੇ ਚ ਗਿਰਯਃ ਸਪ੍ਤ ਤਾਂਸ੍ਤੁ ਨਿਬੋਧਤ ਉਦਯੋ ਰੈਵਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸ਼੍ਯਾਮਕੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਸ਼ਾਕ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸੱਤ ਪਰਬਤ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ: ਉਦਯ, ਰੈਵਤ, ਤੇ ਸ਼ਿਆਮਕ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ।
ਰਾਜਤਸ਼੍ਚ ਗਿਰਿਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਆਂਬਿਕੇਯਃ ਸੁਸ਼ੋਭਨਃ ਆਂਬਿਕੇਯਾਤ੍ਪਰੋ ਰਮ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵੌषਧਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਥੇ ਰਾਜਤਾ ਪਰਬਤ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਅੰਬਿਕਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਅੰਬਿਕੇਯਾ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੁੰਦਰ ਪਰਬਤ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਥੈਵ ਕੇਸਰੀਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਯਤੋ ਵਾਯੁਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ਪੁष੍ਕਰੇ ਪਰ੍ਵਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਏਕ ਏਵ ਮਹਾਸ਼ਿਲਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੇਸਰੀ ਨਾਮ ਦਾ ਪਰਬਤ ਹੈ, ਜਿਥੋਂ ਹਵਾ ਉਪਜਦੀ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਉੱਤੇ ਇਕ ਹੀ ਵੱਡਾ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਪੱਥਰਾਂ ਦਾ ਪਰਬਤ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਰੈਰ੍ਮਣਿਮਯੈਃ ਕੂਟੈਃ ਸ਼ਿਲਾਜਾਲੈਃ ਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤੈਃ ਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਾਰ੍ਧੇ ਚਿਤ੍ਰਸਾਨੁਸ੍ਥਿਤੋ ਮਹਾਨ੍
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਚੋਟੀਾਂ ਤੇ ਉੱਚੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਪਰਬਤ ਟਾਪੂ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਅਜੋਕੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੈ।
ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਃ ਅਧਸ਼੍ਚੈਵ ਚਤੁਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਮਹਾਚਲਃ
ਉਹ ਵੱਡਾ ਪਰਬਤ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਚੌਂਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੇਠਾਂ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯਾਰ੍ਧੇ ਪਰਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਃ ਪਰ੍ਵਤੋ ਮਾਨਸੋਤ੍ਤਰਃ ਸ੍ਥਿਤੋ ਵੇਲਾਸਮੀਪੇ ਤੁ ਨਵਚਨ੍ਦ੍ਰ ਇਵੋਦਿਤਃ
ਟਾਪੂ ਦੇ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਮਾਨਸੋੱਤਰ ਪਰਬਤ ਹੈ, ਜੋ ਤਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੜਾ ਹੈ ਤੇ ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਃ ਤਾਵਦੇਵ ਤੁ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤਃ ਪਰਿਮਣ੍ਡਲਃ
ਇਹ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਇਤਨਾ ਹੀ ਚੌੜਾ ਤੇ ਗੋਲ ਹੈ।
ਸ ਏਵ ਦ੍ਵੀਪਪਸ਼੍ਚਾਰ੍ਧੇ ਮਾਨਸਃ ਪृਥਿਵੀਧਰਃ ਏਕ ਏਵ ਮਹਾਸਾਨੁਃ ਸਂਨਿਵੇਸ਼ਾਦ੍ਦ੍ਵਿਧਾ ਕृਤਃ
ਟਾਪੂ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਾ ਪਰਬਤ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਕ ਹੀ ਵੱਡੀ ਚੋਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਬਣਾਵਟ ਕਰਕੇ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦ੍ਵੀਪੇ ਸ੍ਮृਤੌ ਦ੍ਵੌ ਤੁ ਪੁਣ੍ਯੌ ਜਨਪਦੌ ਸ਼ੁਭੌ ਰਾਜਤੌ ਮਾਨਸਸ੍ਯਾਥ ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਯਾਨੁਮਣ੍ਡਲੌ
ਉਸ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਦੋ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁਭਾਵ regions ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਰਾਜਤਾ ਤੇ ਮਾਨਸਿਆ, ਜੋ ਪਰਬਤ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹਨ।
ਮਹਾਵੀਤਂ ਤੁ ਯਦ੍ਵਰ੍षਂ ਬਾਹ੍ਯਤੋ ਮਾਨਸਸ੍ਯ ਤੁ ਤਸ੍ਯੈਵਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰੋ ਯਸ੍ਤੁ ਧਾਤਕੀਖਣ੍ਡ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਮਹਾਵੀਤਾ ਨਾਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮਾਨਸਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ, ਤੇ ਅੰਦਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਧਾਤਕੀਖੰਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਾਦੂਦਕੇਨੋਦਧਿਨਾ ਪੁष੍ਕਰਃ ਪਰਿਵਾਰਿਤਃ ਪੁष੍ਕਰਦ੍ਵੀਪਵਿਸ੍ਤਾਰਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣੋ ऽਸੌ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੀ ਟਾਪੂ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਦਹੀਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਪੁਸ਼ਕਰ ਟਾਪੂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੈਲਾਵਟ ਵਰਗਾ ਹੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ।
ਵਿਸ੍ਤਾਰਾਨ੍ਮਣ੍ਡਲਾਚ੍ਚੈਵ ਪੁष੍ਕਰਸ੍ਯ ਸਮੇਨ ਤੁ ਏਵਂ ਦ੍ਵੀਪਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰੈਸ੍ਤੁ ਸਪ੍ਤਸਪ੍ਤਭਿਰ੍ ਆਵृਤਾਃ
ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਤੇ ਗੋਲਾਈ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਬਰਾਬਰ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਸੱਤ-ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰੋ ਯਸ੍ਤੁ ਸਮੁਦ੍ਰਃ ਸਪ੍ਤਮਸ੍ਤੁ ਵੈ ਏਵਂ ਦ੍ਵੀਪਸਮੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਵृਦ੍ਧਿਰ੍ਜ੍ਞੇਯਾ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਹਰੇਕ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ ਸੱਤਵਾਂ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਟਾਪੂਆਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪਰੇਣ ਪੁष੍ਕਰਸ੍ਯਾਥ ਅਨੁਵृਤ੍ਯ ਸ੍ਥਿਤੋ ਮਹਾਨ੍ ਸ੍ਵਾਦੂਦਕਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਤੁ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ਪਰਿਵੇष੍ਟ੍ਯ ਚ
ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਲੜੀਵਾਰ, ਵੱਡਾ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ ਜੋ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਸਭ ਕੁਝ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰੇਣ ਤਸ੍ਯ ਮਹਤੀ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਲੋਕਸਂਸ੍ਥਿਤਿਃ ਕਾਞ੍ਚਨੀ ਦ੍ਵਿਗੁਣਾ ਭੂਮਿਃ ਸਰ੍ਵਾ ਚੈਕਸ਼ਿਲੋਪਮਾ
ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਪਥਰ ਦੀ ਸਲਾਬ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਰੇਣ ਸ਼ੈਲਸ੍ਤੁ ਮਰ੍ਯਾਦਾਪਾਰਮਣ੍ਡਲਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਸ਼੍ਚਾਪ੍ਰਕਾਸ਼ਸ਼੍ ਚ ਲੋਕਾਲੋਕਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਹੈ ਜੋ ਘੇਰੇ ਦੀ ਹੱਦ ਦੱਸਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਨਾ-ਚਮਕਦਾ ਦੋਵੇਂ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੋਕਾਲੋਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦृਸ਼੍ਯਾਦृਸ਼੍ਯਗਿਰਿਰ੍ ਯਾਵਤ੍ ਤਾਵਦੇषਾ ਧਰਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦਸ਼ ਤਸ੍ਯੋਚ੍ਛ੍ਰਯਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜਿੰਨਾ ਦੂਰ ਦਿਖਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਾ-ਦਿਖਣ ਵਾਲਾ ਪਹਾੜ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉੱਨੀ ਹੀ ਧਰਤੀ ਵੀ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ; ਉਸ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਾਵਾਂਸ਼੍ ਚ ਵਿਸ੍ਤਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਲੋਕਾਲੋਕਮਹਾਗਿਰੇਃ ਅਰ੍ਵਾਚੀਨੇ ਤੁ ਤਸ੍ਯਾਰ੍ਧੇ ਚਰਨ੍ਤਿ ਰਵਿਰਸ਼੍ਮਯਃ
ਲੋਕਾਲੋਕ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਵੀ ਉੱਨੀ ਹੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਰਾਰ੍ਧੇ ਤੁ ਤਮੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਲੋਕਾਲੋਕਸ੍ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਏਵਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਭੂਰ੍ਲੋਕਸ੍ਯ ਚ ਵਿਸ੍ਤਰਃ
ਪਰ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਸਦਾ ਹਨੇਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੋਕਾਲੋਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਫੈਲਾਵਟ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਆ ਭਾਨੋਰ੍ਵੈ ਭੁਵਃ ਸ੍ਵਸ੍ਤੁ ਆ ਧ੍ਰੁਵਾਨ੍ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ ਆਵਹਾਦ੍ਯਾ ਨਿਵਿष੍ਟਾਸ੍ਤੁ ਵਾਯੋਰ੍ਵੈ ਸਪ੍ਤ ਨੇਮਯਃ
ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੱਕ, ਧ੍ਰੂ ਤਾਰੇ ਤੱਕ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀਓ, ਆਵਹਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਹਵਾ ਦੇ ਸੱਤ ਘੇਰੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।