ਹਿਮਵਾਨ੍ ਯਕ੍ਸ਼ਮੁਖ੍ਯਾਨਾਂ ਭੂਤਾਨਾਮ੍ ਈਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਚ ਸਰ੍ਵਾਦ੍ਰਿषੁ ਮਹਾਦੇਵੋ ਹਰਿਣਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਂਬਯਾ
ਹਿਮਵਤ ਪਹਾੜ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ, ਭੂਤਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਦੇਵ ਹਰੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਅੰਬਿਕਾ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਨਨ੍ਦਿਨਾ ਚ ਗਣੈਸ਼੍ਚੈਵ ਵਰ੍षੇषੁ ਚ ਵਨੇषੁ ਚ ਨੀਲਸ਼੍ਵੇਤਤ੍ਰਿਸ਼ृਙ੍ਗੇ ਚ ਭਗਵਾਨ੍ਨੀਲਲੋਹਿਤਃ
ਨੰਦੀ ਤੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ, ਖੇਤਰਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਨੀਲੇ, ਸਫੈਦ ਤੇ ਤਿੰਨ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਨੀਲਲੋਹਿਤ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਸਿਦ੍ਧੈਰ੍ਦੇਵੈਸ਼੍ ਚ ਪਿਤृਭਿਰ੍ ਦृष੍ਟੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ਨੀਲਸ਼੍ ਚ ਵੈਡੂਰ੍ਯਮਯਃ ਸ਼੍ਵੇਤਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲੋ ਹਿਰਣ੍ਮਯਃ
ਉਹ ਸਿੱਧਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨੀਲੇ ਲਾਭ, ਸਫੈਦ, ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ, ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਯੂਰਬਰ੍ਹਵਰ੍ਣਸ੍ਤੁ ਸ਼ਾਤਕੁਂਭਸ੍ ਤ੍ਰਿਸ਼ृਙ੍ਗਵਾਨ੍ ਏਤੇ ਪਰ੍ਵਤਰਾਜਾਨੋ ਜਂਬੂਦ੍ਵੀਪੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਮੋਰ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਤੇ ਤਿੰਨ ਚੋਟੀ ਵਾਲਾ ਸ਼੍ਰਿੰਗਵਾਨ — ਇਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜੰਬੂਦਵੀਪ 'ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵੀਪਾਦਿਦ੍ਵੀਪੇषੁ ਸਪ੍ਤ ਸਪ੍ਤਸੁ ਪਰ੍ਵਤਾਃ ऋਜ੍ਵਾਯਤਾਃ ਪ੍ਰਤਿਦਿਸ਼ਂ ਨਿਵਿष੍ਟਾ ਵਰ੍षਪਰ੍ਵਤਾਃ
ਪਲਕਸ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਦਵੀਪਾਂ 'ਤੇ ਹਰ ਇੱਕ 'ਤੇ ਸੱਤ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਹਰ ਦਿਸਾ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵੀਪੇ ਤੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਪ੍ਤ ਦਿਵ੍ਯਾਨ੍ ਮਹਾਚਲਾਨ੍ ਗੋਮੇਦਕੋ ऽਤ੍ਰ ਪ੍ਰਥਮੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ਼੍ਚਾਨ੍ਦ੍ਰ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਪਲਕਸ਼ ਦਵੀਪ 'ਤੇ ਮੈਂ ਸੱਤ ਦਿਵਯ ਮਹਾਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ: ਗੋਮੇਦਕ ਪਹਿਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਾ ਦੂਜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤृਤੀਯੋ ਨਾਰਦੋ ਨਾਮ ਚਤੁਰ੍ਥੋ ਦੁਨ੍ਦੁਭਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਪਞ੍ਚਮਃ ਸੋਮਕੋ ਨਾਮ ਸੁਮਨਾਃ षष੍ਠ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਤੀਜਾ ਨਾਰਦ ਨਾਮ ਹੈ, ਚੌਥਾ ਦੁੰਦੁਭੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੰਜਵਾਂ ਸੋਮਕਾ ਹੈ, ਤੇ ਛੇਵਾਂ ਸੁਮਨਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਏਵ ਵੈਭਵਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਵੈਭ੍ਰਾਜਃ ਸਪ੍ਤਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਸਪ੍ਤੈਤੇ ਗਿਰਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵੀਪੇ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਉਹੀ ਵੈਭਵ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੈਭ੍ਰਾਜਾ ਸੱਤਵਾਂ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੱਤ ਪਹਾੜ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਲਕਸ਼ ਦਵੀਪ 'ਤੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਪ੍ਤ ਵੈ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਿਦ੍ਵੀਪੇ ਤਾਂਸ੍ਤੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਨੁਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਕੁਮੁਦਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਮਸ਼੍ਚੈਵ ਪਰ੍ਵਤਸ਼੍ ਚ ਬਲਾਹਕਃ
ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦਵੀਪ 'ਤੇ ਵੀ ਸੱਤ ਪਹਾੜ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ: ਕੁਮੁਦ, ਉੱਤਮ ਤੇ ਬਲਾਹਕ ਪਹਾੜ।
ਦ੍ਰੋਣਃ ਕਙ੍ਕਸ਼੍ ਚ ਮਹਿषਃ ਕਕੁਦ੍ਮਾਨ੍ ਸਪ੍ਤਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਕੁਸ਼ਦ੍ਵੀਪੇ ਤੁ ਸਪ੍ਤੈਵ ਦ੍ਵੀਪਾਸ਼੍ ਚ ਕੁਲਪਰ੍ਵਤਾਃ
ਦ੍ਰੋਣ, ਕੰਕ, ਮਹਿਸ਼ ਤੇ ਕਕੁਦਮਾਨ ਸੱਤਵਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕੁਸ਼ ਦਵੀਪ 'ਤੇ ਵੀ ਸੱਤ ਮੁੱਖ ਪਹਾੜ ਹਨ।
ਤਾਂਸ੍ਤੁ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਤੋ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਨਾਮਮਾਤ੍ਰੇਣ ਵੈ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਵਿਦ੍ਰੁਮਃ ਪ੍ਰਥਮਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਹੇਮਪਰ੍ਵਤਃ
ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ: ਵਿਦਰੁਮ ਪਹਿਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੇਮਪਹਾੜ ਦੂਜਾ।
ਤृਤੀਯੋ ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ੍ਨਾਮ ਚਤੁਰ੍ਥਃ ਪੁष੍ਪਿਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਕੁਸ਼ੇਸ਼ਯਃ ਪਞ੍ਚਮਸ੍ਤੁ षष੍ਠੋ ਹਰਿਗਿਰਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਤੀਜਾ ਦਿਉਤਿਮਾਨ ਨਾਮ ਹੈ, ਚੌਥਾ ਪੁਸ਼ਪਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕੁਸ਼ੇਸ਼ਯ ਪੰਜਵਾਂ ਹੈ, ਤੇ ਛੇਵਾਂ ਹਰਿਗਿਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਮੋ ਮਨ੍ਦਰਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਮਹਾਦੇਵਨਿਕੇਤਨਮ੍ ਮਨ੍ਦਾ ਇਤਿ ਹ੍ਯਪਾਂ ਨਾਮ ਮਨ੍ਦਰੋ ਧਾਰਣਾਦ੍ ਅਪਾਮ੍
ਸੱਤਵਾਂ ਮੰਦਰ ਪਰਬਤ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਹੈ, ਇਹ ਮਹਾਂਦੇਵ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਮੰਦਾ ਇਕ ਦਰਿਆ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਤੇ ਮੰਦਰ ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਵृषਾਙ੍ਕਸ੍ਤੁ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ੋ ਵਿਮਲਃ ਸ਼ਿਵਃ ਸੋਮਃ ਸਨਨ੍ਦੀ ਭਗਵਾਨ੍ ਆਸ੍ਤੇ ਹੇਮਗृਹੋਤ੍ਤਮੇ
ਉਥੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ ਵਾਲਾ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਿਵ, ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸੋਮ ਤੇ ਨੰਦੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਤਪਸਾ ਤੋषਿਤਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮਨ੍ਦਰੇਣ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ ਅਵਿਮੁਕ੍ਤੇ ਮਹਾਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਲੇਭੇ ਸ ਪਰਮਂ ਵਰਮ੍
ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਦਰ ਨੇ ਤਪ ਕਰਕੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਅਵਿਮੁਕਤ ਦੇ ਮਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਸ਼੍ ਚ ਮਹਾਦੇਵੋ ਨਿਵਾਸਾਰ੍ਥਂ ਸਹਾਂਬਯਾ ਅਵਿਮੁਕ੍ਤਾਦੁਪਾਗਮ੍ਯ ਚਕ੍ਰੇ ਵਾਸਂ ਸ ਮਨ੍ਦਰੇ
ਜਦ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੂੰ ਨਿਵਾਸ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਅੰਬਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਅਵਿਮੁਕਤ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਮੰਦਰ ਉੱਤੇ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ।
ਸਨਨ੍ਦੀ ਸਗਣਃ ਸੋਮਸ੍ ਤੇਨਾਸੌ ਤਨ੍ਨ ਮੁਞ੍ਚਤਿ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਦ੍ਵੀਪੇ ਤੁ ਸਪ੍ਤੇਹ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਾਦ੍ਯਾਃ ਕੁਲਪਰ੍ਵਤਾਃ
ਨੰਦੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੋਮ ਉਥੇ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਓਥੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਕ੍ਰੌਂਚ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਸੱਤ ਮੁੱਖ ਪਰਬਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕ੍ਰੌਂਚ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਰੌਞ੍ਚੋ ਵਾਮਨਕਃ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਤृਤੀਯਸ਼੍ਚਾਨ੍ਧਕਾਰਕਃ ਅਨ੍ਧਕਾਰਾਤ੍ਪਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਦਿਵਾਵृਨ੍ਨਾਮ ਪਰ੍ਵਤਃ
ਕ੍ਰੌਂਚ, ਫਿਰ ਵਾਮਨਕ, ਤੇ ਤੀਜਾ ਅੰਧਕਾਰਕ ਹੈ। ਅੰਧਕਾਰਕ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਦਿਵਾਵ੍ਰਨ ਨਾਮ ਦਾ ਪਰਬਤ ਹੈ।
ਦਿਵਾਵृਤਃ ਪਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਿਵਿਨ੍ਦੋ ਗਿਰਿਰੁਚ੍ਯਤੇ ਵਿਵਿਨ੍ਦਾਤ੍ਪਰਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕੋ ਮਹਾਗਿਰਿਃ
ਦਿਵਾਵ੍ਰਤ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਿਵਿੰਦ ਪਰਬਤ ਹੈ। ਵਿਵਿੰਦ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਪੁੰਡਰੀਕਾ ਮਹਾਂ ਪਰਬਤ ਹੈ।
ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਤ੍ਪਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਦੁਨ੍ਦੁਭਿਸ੍ਵਨਃ ਏਤੇ ਰਤ੍ਨਮਯਾਃ ਸਪ੍ਤ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਪਰ੍ਵਤਾਃ
ਪੁੰਡਰੀਕਾ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਦੁੰਦੁਭਿਸਵਨ ਪਰਬਤ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਤ ਪਰਬਤ ਕ੍ਰੌਂਚ ਟਾਪੂ ਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸ਼ਾਕਦ੍ਵੀਪੇ ਚ ਗਿਰਯਃ ਸਪ੍ਤ ਤਾਂਸ੍ਤੁ ਨਿਬੋਧਤ ਉਦਯੋ ਰੈਵਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸ਼੍ਯਾਮਕੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਸ਼ਾਕ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸੱਤ ਪਰਬਤ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ: ਉਦਯ, ਰੈਵਤ, ਤੇ ਸ਼ਿਆਮਕ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ।
ਰਾਜਤਸ਼੍ਚ ਗਿਰਿਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਆਂਬਿਕੇਯਃ ਸੁਸ਼ੋਭਨਃ ਆਂਬਿਕੇਯਾਤ੍ਪਰੋ ਰਮ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵੌषਧਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਥੇ ਰਾਜਤਾ ਪਰਬਤ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਅੰਬਿਕਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਅੰਬਿਕੇਯਾ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੁੰਦਰ ਪਰਬਤ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਥੈਵ ਕੇਸਰੀਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਯਤੋ ਵਾਯੁਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ਪੁष੍ਕਰੇ ਪਰ੍ਵਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਏਕ ਏਵ ਮਹਾਸ਼ਿਲਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੇਸਰੀ ਨਾਮ ਦਾ ਪਰਬਤ ਹੈ, ਜਿਥੋਂ ਹਵਾ ਉਪਜਦੀ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਉੱਤੇ ਇਕ ਹੀ ਵੱਡਾ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਪੱਥਰਾਂ ਦਾ ਪਰਬਤ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਰੈਰ੍ਮਣਿਮਯੈਃ ਕੂਟੈਃ ਸ਼ਿਲਾਜਾਲੈਃ ਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤੈਃ ਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਾਰ੍ਧੇ ਚਿਤ੍ਰਸਾਨੁਸ੍ਥਿਤੋ ਮਹਾਨ੍
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਚੋਟੀਾਂ ਤੇ ਉੱਚੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਪਰਬਤ ਟਾਪੂ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਅਜੋਕੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੈ।
ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਃ ਅਧਸ਼੍ਚੈਵ ਚਤੁਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਮਹਾਚਲਃ
ਉਹ ਵੱਡਾ ਪਰਬਤ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਚੌਂਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੇਠਾਂ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯਾਰ੍ਧੇ ਪਰਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਃ ਪਰ੍ਵਤੋ ਮਾਨਸੋਤ੍ਤਰਃ ਸ੍ਥਿਤੋ ਵੇਲਾਸਮੀਪੇ ਤੁ ਨਵਚਨ੍ਦ੍ਰ ਇਵੋਦਿਤਃ
ਟਾਪੂ ਦੇ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਮਾਨਸੋੱਤਰ ਪਰਬਤ ਹੈ, ਜੋ ਤਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੜਾ ਹੈ ਤੇ ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਃ ਤਾਵਦੇਵ ਤੁ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤਃ ਪਰਿਮਣ੍ਡਲਃ
ਇਹ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਇਤਨਾ ਹੀ ਚੌੜਾ ਤੇ ਗੋਲ ਹੈ।
ਸ ਏਵ ਦ੍ਵੀਪਪਸ਼੍ਚਾਰ੍ਧੇ ਮਾਨਸਃ ਪृਥਿਵੀਧਰਃ ਏਕ ਏਵ ਮਹਾਸਾਨੁਃ ਸਂਨਿਵੇਸ਼ਾਦ੍ਦ੍ਵਿਧਾ ਕृਤਃ
ਟਾਪੂ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਾ ਪਰਬਤ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਕ ਹੀ ਵੱਡੀ ਚੋਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਬਣਾਵਟ ਕਰਕੇ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦ੍ਵੀਪੇ ਸ੍ਮृਤੌ ਦ੍ਵੌ ਤੁ ਪੁਣ੍ਯੌ ਜਨਪਦੌ ਸ਼ੁਭੌ ਰਾਜਤੌ ਮਾਨਸਸ੍ਯਾਥ ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਯਾਨੁਮਣ੍ਡਲੌ
ਉਸ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਦੋ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁਭਾਵ regions ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਰਾਜਤਾ ਤੇ ਮਾਨਸਿਆ, ਜੋ ਪਰਬਤ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹਨ।
ਮਹਾਵੀਤਂ ਤੁ ਯਦ੍ਵਰ੍षਂ ਬਾਹ੍ਯਤੋ ਮਾਨਸਸ੍ਯ ਤੁ ਤਸ੍ਯੈਵਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰੋ ਯਸ੍ਤੁ ਧਾਤਕੀਖਣ੍ਡ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਮਹਾਵੀਤਾ ਨਾਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮਾਨਸਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ, ਤੇ ਅੰਦਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਧਾਤਕੀਖੰਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।