ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਸ੍ਤੇ ਗृਹਸਂਜ੍ਞਿਤਾਃ ਤਤਸ੍ਤੇषੁ ਪ੍ਰਨष੍ਟੇषੁ ਵਿਭ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਮੈਥੁਨੋਦ੍ਭਵਾਃ
ਸਾਰੇ ਘਰ-ਵਿਰਖ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ; ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਵਿਰਖ ਨਸ਼ਟ ਹੋਏ, ਲੋਕ ਹੇਰਾਨ-ਪਰਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਮੀਲ-ਜੁਲ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਏ।
ਅਪਿ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤਿ ਤਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਸਤ੍ਯਾਭਿਧ੍ਯਾਯਿਨਸ੍ਤਦਾ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਬਭੂਵੁਸ੍ਤਾਸਾਂ ਤੁ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਸ੍ਤੇ ਗृਹਸਂਜ੍ਞਿਤਾਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੀ, ਜੋ ਸੱਚ ਦੇ ਭਗਤ ਸਨ, ਉਹ ਉਸ ਸਿਧੀ ਨੂੰ ਧਿਆਉਂਦੇ ਰਹੇ; ਤੇ انہਾਂ ਲਈ ਘਰ-ਵਿਰਖ ਮੁੜ ਆ ਗਏ।
ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਤੇ ਪ੍ਰਸੂਯਨ੍ਤੇ ਫਲਾਨ੍ਯਾਭਰਣਾਨਿ ਚ ਤੇष੍ਵੇਵ ਜਾਯਤੇ ਤਾਸਾਂ ਗਨ੍ਧਵਰ੍ਣਰਸਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਵਿਰਖਾਂ ਤੋਂ ਕਪੜੇ, ਫਲ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ; انہਾਂ ਲਈ ਸੁਗੰਧ, ਰੰਗ ਤੇ ਸਵਾਦ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਜਨਮ ਲੀਆਂ।
ਅਮਾਕ੍ਸ਼ਿਕਂ ਮਹੀਵੀਰ੍ਯਂ ਪੁਟਕੇ ਪੁਟਕੇ ਮਧੁ ਤੇਨ ਤਾ ਵਰ੍ਤਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਸੁਖਮਾਯੁਃ ਸਦੈਵ ਹਿ
ਹਰ ਗੁੱਛੇ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਵਰਗਾ ਤਾਕਤਵਰ ਮਿੱਠਾ ਸ਼ਹਦ ਸੀ; انہੀ ਨਾਲ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੇ।
ਹृष੍ਟਪੁष੍ਟਾਸ੍ਤਯਾ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਾ ਪ੍ਰਜਾ ਵੈ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਾਃ ਤਤਃ ਕਾਲਾਨ੍ਤਰੇਣੈਵ ਪੁਨਰ੍ਲੋਭਾਵृਤਾਸ੍ਤੁ ਤਾਃ
ਉਸ ਸਿਧੀ ਨਾਲ ਲੋਕ ਖੁਸ਼, ਤੰਦਰੁਸਤ ਤੇ ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ; ਪਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮੁੜ ਲੋਭ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਏ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਪਰ੍ਯਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਮਧੁ ਵਾ ਮਾਕ੍ਸ਼ਿਕਂ ਬਲਾਤ੍ ਤਾਸਾਂ ਤੇਨੋਪਚਾਰੇਣ ਪੁਨਰ੍ਲੋਭਕृਤੇਨ ਵੈ
ਉਹ ਵਿਰਖਾਂ ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਹਥਿਆ ਲਿਆ; ਤੇ ਉਸ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਲੋਭ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੀ,
ਪ੍ਰਨष੍ਟਾ ਮਧੁਨਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ਾਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਤਸ੍ਯਾਮੇਵਾਲ੍ਪਸ਼ਿष੍ਟਾਯਾਂ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਾਂ ਕਾਲਵਸ਼ਾਤ੍ਤਦਾ
ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕਲਪ-ਵਿਰਖ ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ; ਤੇ ਜਦ ਉਸ ਸਿਧੀ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਬਚਿਆ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ,
ਆਵਰ੍ਤਨਾਤ੍ਤੁ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਾਨ੍ਯਭ੍ਯੁਤ੍ਥਿਤਾਨਿ ਵੈ ਸ਼ੀਤਵਰ੍षਾਤਪੈਸ੍ਤੀਵ੍ਰੈਸ੍ ਤਤਸ੍ਤਾ ਦੁਃਖਿਤਾ ਭृਸ਼ਮ੍
ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ, ਜੋੜੇ-ਵਿਰੋਧ ਪੈਦਾ ਹੋਏ—ਤਿੱਖਾ ਠੰਡ, ਮੀਂਹ ਤੇ ਗਰਮੀ; ਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ।
ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੈਃ ਸਮ੍ਪੀਡ੍ਯਮਾਨਾਸ਼੍ ਚ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ ਆਵਰਣਾਨਿ ਤੁ ਕृਤਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਪ੍ਰਤੀਘਾਤਾਃ ਕੇਤਨਾਨਿ ਗਿਰੌ ਤਤਃ
ਉਹ ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਢੱਕਣ ਬਣਾਏ; ਤੇ انہੀ ਵਿਰੋਧਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਘਰ ਬਣਾਏ।
ਪੂਰ੍ਵਂ ਨਿਕਾਮਚਾਰਾਸ੍ਤਾ ਹ੍ਯ੍ ਅਨਿਕੇਤਾ ਅਥਾਵਸਨ੍ ਯਥਾਯੋਗਂ ਯਥਾਪ੍ਰੀਤਿ ਨਿਕੇਤੇष੍ਵਵਸਨ੍ਪੁਨਃ
ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਸਨ, ਕੋਈ ਟਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਪਰ ਫਿਰ, ਲੋੜ ਤੇ ਚਾਹ ਮੁਤਾਬਕ, ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੋਪਘਾਤਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ ਵृਤ੍ਤ੍ਯੁਪਾਯਮਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ ਨष੍ਟੇषੁ ਮਧੁਨਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ੇषੁ ਵੈ ਤਦਾ
ਉਹ ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਕੇ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਲਪ-ਵਿਰਖ ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
ਵਿਵਾਦਵ੍ਯਾਕੁਲਾਸ੍ਤਾ ਵੈ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤृष੍ਣਾਕ੍ਸ਼ੁਧਾਰ੍ਦਿਤਾਃ ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਬਭੌ ਤਾਸਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਪੁਨਃ
ਲੋਕ ਝਗੜਿਆਂ, ਪਿਆਸ ਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਏ; ਫਿਰ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, انہਾਂ ਲਈ ਇਕ ਹੋਰ ਸਿਧੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
ਵਾਰ੍ਤਾਯਾਃ ਸਾਧਿਕਾਪ੍ਯਨ੍ਯਾ ਵृष੍ਟਿਸ੍ਤਾਸਾਂ ਨਿਕਾਮਤਃ ਤਾਸਾਂ ਵृष੍ਟ੍ਯੁਦਕਾਦੀਨਿ ਹ੍ਯ੍ ਅਭਵਨ੍ਨਿਮ੍ਨਗਾਨਿ ਤੁ
انہਾਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਸਾਧਨ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਮੀਂਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਮੁਤਾਬਕ ਪੈਣ ਲੱਗੀ; ਉਸ ਮੀਂਹ ਤੋਂ انہਾਂ ਲਈ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਬਣੇ।
ਅਭਵਨ੍ਵृष੍ਟਿਸਂਤਤ੍ਯਾ ਸ੍ਰੋਤਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਨਿਮ੍ਨਗਾਃ ਏਵਂ ਨਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਵृष੍ਟਿਸਰ੍ਜਨੇ
ਲਗਾਤਾਰ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਕਰਕੇ, ਵਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਰੋਤ ਬਣ ਗਏ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਮੀਂਹ ਪੈਣ 'ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।
ਯੇ ਪੁਨਸ੍ਤਦਪਾਂ ਸ੍ਤੋਕਾਃ ਪਤਿਤਾਃ ਪृਥਿਵੀਤਲੇ ਅਪਾਂ ਭੂਮੇਸ਼੍ ਚ ਸਂਯੋਗਾਦ੍ ਓषਧ੍ਯਸ੍ਤਾਸ੍ਤਦਾਭਵਨ੍
ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬੂੰਦਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੀਆਂ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਉਹ ਬੂਟੀਆਂ ਬਣ ਗਈਆਂ।
ਅਥਾਲ੍ਪਕृष੍ਟਾਸ਼੍ਚਾਨੁਪ੍ਤਾ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਰਣ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ऋਤੁਪੁष੍ਪਫਲਾਸ਼੍ਚੈਵ ਵृਕ੍ਸ਼ਗੁਲ੍ਮਾਸ਼੍ ਚ ਜਜ੍ਞਿਰੇ
ਫਿਰ ਚੌਦਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਘੱਟ ਤੇ ਵਧੇਰੇ, ਜੰਗਲੀ ਤੇ ਘਰੇਲੂ, ਮੌਸਮੀ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਤੇ ਬੂਟੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਾਨਿ ਚੈਤਾਨਿ ਵृਕ੍ਸ਼ਜਾਤ੍ਯੌषਧਾਨਿ ਚ ਤੇਨੌषਧੇਨ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਤਦਾ
ਇਹ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ, ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਜੀਵ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੇ।
ਤਤਃ ਪੁਨਰਭੂਤ੍ਤਾਸਾਂ ਰਾਗੋ ਲੋਭਸ਼੍ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਭਾਵਿਨਾਰ੍ਥੇਨ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਵਸ਼ੇਨ ਚ
ਫਿਰ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇੱਛਾ ਤੇ ਲਾਲਚ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ।
ਤਤਸ੍ਤਾਃ ਪਰ੍ਯਗृਹ੍ਣਨ੍ਤ ਨਦੀਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਣਿ ਪਰ੍ਵਤਾਨ੍ ਵृਕ੍ਸ਼ਗੁਲ੍ਮੌषਧੀਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਤੁ ਯਥਾਬਲਮ੍
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਅਨੁਸਾਰ ਨਦੀਆਂ, ਖੇਤ, ਪਹਾੜ, ਰੁੱਖ, ਬੂਟੇ ਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਜਬਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲੀਆਂ।
ਵਿਪਰ੍ਯਯੇਣ ਚੌषਧ੍ਯਃ ਪ੍ਰਨष੍ਟਾਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਮਤ੍ਵਾ ਧਰਾਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾਸ੍ਤਾ ਇਤ੍ਯੌषਧ੍ਯਃ ਪਿਤਾਮਹਃ
ਉਲਟ, ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਈਆਂ; ਇਸ ਲਈ ਦਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਪਿਤਾਮਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੁਦੋਹ ਗਾਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਸਰ੍ਵਭੂਤਹਿਤਾਯ ਵੈ ਤਦਾਪ੍ਰਭृਤਿ ਚੌषਧ੍ਯਃ ਫਾਲਕृष੍ਟਾਸ੍ਤ੍ਵਿਤਸ੍ਤਤਃ
ਪਿਤਾਮਹਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਦੁੱਧਿਆ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦਵਾਈਆਂ ਹਲ ਚਲਾਉਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆਂ।
ਵਾਰ੍ਤਾਂ ਕृषਿਂ ਸਮਾਯਾਤਾ ਵਰ੍ਤੁਕਾਮਾਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ ਵਾਰ੍ਤਾ ਵृਤ੍ਤਿਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਕृषਿਕਾਮਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਜੀਵਨ ਦੀ ਲੋੜ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਜੁਟ ਗਏ; ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਵਿਰਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਾਧਨ।
ਅਨ੍ਯਥਾ ਜੀਵਿਤਂ ਤਾਸਾਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਾਤ੍ਯਯੇ ਹਸ੍ਤੋਦ੍ਭਵਾ ਹ੍ਯਪਸ਼੍ਚੈਵ ਭਵਨ੍ਤਿ ਬਹੁਸ਼ਸ੍ਤਦਾ
ਅਜੇਕਰ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਉਹ ਬੂਟੀਆਂ ਜੀਉਂਦੀਆਂ ਨਾ ਰਹਿੰਦੀਆਂ; ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਤੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਗਾਈਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ।
ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਜਗृਹੁਃ ਸਰ੍ਵੇ ਚਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਛਿਤਾਃ ਸੁਤਦਾਰਧਨਾਦ੍ਯਾਂਸ੍ਤੁ ਬਲਾਦ੍ਯੁਗਬਲੇਨ ਤੁ
ਉਥੇ ਵੀ, ਸਾਰੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੇ, ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ ਤੇ ਧਨ ਨੂੰ ਯੁਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਨੁਸਾਰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਲੈਂਦੇ।
ਮਰ੍ਯਾਦਾਯਾਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਰ੍ਥਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤਦਖਿਲਂ ਵਿਭੁਃ ਸਸਰ੍ਜ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਂਸ੍ਤ੍ਰਾਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਤਾਤ੍ਕਮਲਸਂਭਵਃ
ਹੱਦਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਇਹ ਸਭ ਜਾਣ ਕੇ, ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਚ ਚਕਾਰ ਸ੍ਵੇਨ ਤੇਜਸਾ ਵृਤ੍ਤੇਨ ਵृਤ੍ਤਿਨਾ ਵृਤ੍ਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਨਿਰ੍ਮਮੇ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵਰਣ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਰੀਤ ਬਣਾਈ; ਚਲਣ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵ-ਆਤਮਾ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਇਹ ਰੀਤ ਬਣਾਈ।
ਯਜ੍ਞਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨਂ ਚੈਵ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਮਭਵਤ੍ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਪਸ਼ੁਯਜ੍ਞਂ ਨ ਸੇਵਨ੍ਤੇ ਕੇਚਿਤ੍ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਸੁਵ੍ਰਤਾਃ
ਯਜਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੋਈ; ਉਥੇ ਕੁਝ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਪਸ਼ੂ-ਯਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਬਲਾਦ੍ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਦਾ ਯਜ੍ਞਮ੍ ਅਕਰੋਤ੍ਸਰ੍ਵਦृਕ੍ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਦ੍ਵਿਜਾਸ੍ਤਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਾਹਿਂਸਕਂ ਮੁਨੇ
ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਯਜਨ ਜਬਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ; ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਿੰਸਾ ਰਹਿਤ ਯਜਨ ਹੋਇਆ।
ਦ੍ਵਾਪਰੇष੍ਵਪਿ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਮਤਿਭੇਦਾਸ੍ਤਦਾ ਨृਣਾਮ੍ ਮਨਸਾ ਕਰ੍ਮਣਾ ਵਾਚਾ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਵਾਰ੍ਤਾ ਪ੍ਰਸਿਧ੍ਯਤਿ
ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਆਈ; ਮਨ, ਕੰਮ ਤੇ ਬੋਲੀ ਨਾਲ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਵਿਰਤੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲੀ।
ਤਦਾ ਤੁ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਕਾਯਕ੍ਲੇਸ਼ਵਸ਼ਾਤ੍ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਲੋਭੋ ਭृਤਿਰ੍ਵਣਿਗ੍ਯੁਦ੍ਧਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਮਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਦੁਖਾਂ ਕਰਕੇ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਲਾਲਚ, ਮਜਦੂਰੀ, ਵਪਾਰ, ਜੰਗ ਤੇ ਸੱਚਾਈਆਂ ਦੀ ਅਣਸ਼ਚਿਤਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ।